<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1981-416x</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Diálogo Educacional]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. Diálogo Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1981-416x</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Pontifícia Universidade Católica do Paraná (PUCPR)]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1981-416x2017000300721</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.7213/1981-416x.17.053.ao01</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Formação de professores, complexidade e trabalho docente]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Teacher education, complexity and teaching work]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La formación del profesorado, la complejidad y el trabajo docente]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gatti]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bernardete Angelina]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Fundação Carlos Chagas  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Paulo SP]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>04</month>
<year>2017</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>04</month>
<year>2017</year>
</pub-date>
<volume>17</volume>
<numero>53</numero>
<fpage>721</fpage>
<lpage>737</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1981-416x2017000300721&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1981-416x2017000300721&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1981-416x2017000300721&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo As condições societárias, hoje, mostram-se multifacetadas e heterogêneas, e, por isso, mais complexas. Pensar e fazer a formação de professores envolve considerar condições situacionais e conscientizar-se das finalidades dessa formação, considerar os porquês, o para quê e o para quem ela é realizada, assumindo compromissos éticos e sociais. Levando em conta isso, o artigo propõe inicialmente visitar o cenário que se nos apresenta hoje na sociedade em geral, e, na educação no Brasil como ponto de partida para uma reflexão sobre como se realiza essa formação e seus efeitos fundamentando a necessidade de mudanças radicais nesse processo formativo.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract Society today is a complex matter because social situations are a multifaceted phenomenon. Education is an action made in a society and so we may consider the scenery where she is realized. Teachers education may be developed in attention of the settings in which they are realized, taking in account questions of ethics and social compromises. So, in this article propose to bring data of the educational situation in Brazil and the way we form teachers and point problems that researches point out.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo reflexiona sobre la situación de la educación en Brazil y la situación de la formación de docentes para la educación básica, com base en resultados de investigaciones. Considera la complexidad de la sociedad hoy e la necessidad de compromisos éticos y sociales en esta formación. Pensar y hacer formación de docentes necessita considerar el escenario social atual e definir porque hacer ésta formación.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Sociedade complexa]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Formação de professores]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Ação docente]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação escolar]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Complex society]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teachers education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Education works]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[School education]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Sociedad complexa]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Formación de docentes]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Professores]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Educación en la escuela]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Presidência da República. Lei 12.796 de 04 de abril de 2013]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Estratificação das oportunidades educacionais no Brasil: contextos e desafios para a oferta de ensino em condições de qualidade para todos]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Sociedade]]></source>
<year>2013</year>
<volume>34</volume>
<numero>124</numero>
<issue>124</issue>
<page-range>851-79</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas, SP ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AVALOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Héroes o vilanos? La profesión docente em Chile]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Santiago de Chile ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universitaria]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARRETTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. S. S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Políticas de formação docente para educação básica no Brasil: embates e desafios]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação]]></source>
<year>2015</year>
<volume>20</volume>
<numero>62</numero>
<issue>62</issue>
<page-range>679-701</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CALLEGARI]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Radicalizar o pacto pelas crianças do Brasil]]></source>
<year></year>
<page-range>IBSA-Instituto Brasileiro de Sociologia</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GATTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BARRETTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. S. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ANDRÉ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. E. D. A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas docentes no Brasil: um estado da arte]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GATTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Análises pedagógico-curriculares para os cursos de licenciatura vinculados às áreas de artes, biologia, história, língua portuguesa, matemática e pedagogia no âmbito da UAB e Parfor. Documento Técnico]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unesco/Mec/Capes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GATTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Formação inicial de professores para a educação básica: pesquisas e políticas educacionais]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos em Avaliação Educacional]]></source>
<year>2014</year>
<volume>25</volume>
<numero>57</numero>
<issue>57</issue>
<page-range>24-54</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GATTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Políticas Educacionais e educação básica: desafios para as políticas e formação docente]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Pacheco Rios]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. A. V]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas, Práticas e Formação na Educação Básica]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>25-34</page-range><publisher-loc><![CDATA[Salvador (BA) ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora da UFBA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GATTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA JÚNIOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PAGOTTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. D. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NICOLETTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Por uma política nacional de formação de professores]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Unesp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBÂNEO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O ensino da Didática, das metodologias específicas e dos conteúdos específicos do ensino fundamental nos currículos dos cursos de Pedagogia]]></article-title>
<source><![CDATA[RBEP - Revista Brasileira de Estudos Pedagógicos]]></source>
<year>2010</year>
<volume>91</volume>
<numero>229</numero>
<issue>229</issue>
<page-range>562-83</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>INEP</collab>
<source><![CDATA[Resumos Técnicos - Censo da Educação Superior de 2009, 2010, 2011,2013]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>MEC/INEP/DEED</collab>
<source><![CDATA[Indicadores Educacionais]]></source>
<year>2013</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MONFREDINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MAXIMIANO]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LOTFI]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[(org) O deserto da formação inicial nas licenciaturas e alguns oásis]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Jundiaí (SP) ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paco Editorial]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PRETTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. de L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LAPA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação a distância e precarização do trabalho docente]]></article-title>
<source><![CDATA[Em Aberto]]></source>
<year>2010</year>
<volume>23</volume>
<numero>84</numero>
<issue>84</issue>
<page-range>79-97</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RAMALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NUÑEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GAUTHIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Formar o professor, profissionalizar o ensino]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Sulina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROLDÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. do C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Função docente: natureza e construção do conhecimento profissional]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação]]></source>
<year></year>
<numero>34</numero>
<issue>34</issue>
<page-range>94-103</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA JÚNIOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Construção de um espaço público de formação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Silva Júnior]]></surname>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Por uma revolução no campo da formação de professores]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>133-1148</page-range><publisher-name><![CDATA[Editora Unesp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Desafios da Educação Básica Brasileira]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-name><![CDATA[INEP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TEDESCO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Presentación]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas educativas y territórios: modelos de articulación entre niveles de gobierno]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IIPE/Unesco]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>TODOS PELA EDUCAÇÃO</collab>
<source><![CDATA[Microdados - Saeb/Inep: análises]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
