<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1982-0305</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Teias]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Revista Teias]]></abbrev-journal-title>
<issn>1982-0305</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Educação - ProPEd/UERJ]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1982-03052024000200317</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.12957/teias.2024.82110</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[POLÍTICA DE EDUCAÇÃO E CURRÍCULO: trabalho e subjetivação de adultos 50+]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[EDUCATION POLICY AND CURRICULUM: work and subjectification of adults 50+]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[POLÍTICA EDUCATIVA Y CURRÍCULO: trabajo y subjetivización de los adultos mayores de 50 años]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elizângela Farias de]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nadia Dumara Ruiz]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ozerina Victor de]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Instituto Federal de Educação, Ciências e Tecnologia de Mato Grosso (IFMT)  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Pontifícia Universidade Católica de São Paulo (PUC-SP)  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af3">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Mato Grosso (UFMT)  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>04</month>
<year>2024</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>04</month>
<year>2024</year>
</pub-date>
<volume>25</volume>
<numero>77</numero>
<fpage>317</fpage>
<lpage>329</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1982-03052024000200317&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1982-03052024000200317&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1982-03052024000200317&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este artigo problematiza a relação entre políticas de educação, currículo, envelhecimento e trabalho envolvendo indivíduos adultos 50+. O objetivo é analisar concepções de política de educação e de currículo da educação não formal nos processos de subjetivação de pessoas da faixa etária de 50+, em situação de trabalho. O processo investigativo pautou-se na abordagem qualitativa, tendo como procedimentos metodológicos estudos bibliográficos, análise de documentos e pesquisa de campo com realização de entrevistas, tendo como sujeitos pessoas com 50+. Os resultados das análises revelam fragilidades na articulação entre políticas públicas e diversidade etária, em uma perspectiva de direitos humanos e justiça social, frente à imposição de um padrão de produtividade. As reflexões e interpretações realizadas estimulam novas investigações frente aos desafios que se colocam à construção de políticas públicas e de currículo na perspectiva da conquista de direitos e da justiça social, considerando o processo de envelhecimento.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article problematizes the relationship between education policies, curriculum, ageing and work involving adults 50+. The aim is to analyze conceptions of education policy and non-formal education curriculum in the subjectivation processes of people aged 50+, in a work situation. The investigative process was based on a qualitative approach, using bibliographic studies, document analysis and field research with interviews with people aged 50+ as methodological procedures. The results of the analysis reveal weaknesses in the articulation between public policies and age diversity, from a perspective of human rights and social justice, in the face of the imposition of a productivity standard. The reflections and interpretations made stimulate further research into the challenges facing the construction of public policies and curricula from the perspective of winning rights and social justice, considering the ageing process.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo problematiza la relación entre las políticas educativas, el currículo, el envejecimiento y el trabajo de adultos mayores de 50 años. El objetivo es analizar las concepciones de la política educativa y del currículo de educación no formal en los procesos de subjetivación de las personas mayores de 50 años en situación de trabajo. El proceso de investigación se basó en un enfoque cualitativo, utilizando como procedimientos metodológicos estudios bibliográficos, análisis de documentos e investigación de campo con entrevistas a personas mayores de 50 años. Los resultados de los análisis revelan debilidades en la articulación entre políticas públicas y diversidad etaria, desde una perspectiva de derechos humanos y justicia social, frente a la imposición de un estándar de productividad. Las reflexiones e interpretaciones realizadas estimulan nuevas investigaciones sobre los desafíos que enfrenta la construcción de políticas públicas y currículos desde la perspectiva de los derechos ganadores y la justicia social, considerando el proceso de envejecimiento.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[política de educação]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[currículo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[trabalho]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[envelhecimento]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[education policy]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[curriculum]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[work]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[ageing]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[política educativa]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[planes de estudios]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[trabajo]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[envejecimiento]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Inês Miya]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A seguridade social em função dos direitos humanos]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-name><![CDATA[Edição Digital: IELD Ed.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AZEVEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Janete Maria Lins de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A educação como política pública]]></source>
<year>2004</year>
<edition>3</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas. SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BANCO MUNDIAL</collab>
<source><![CDATA[Relatório n. 34131BR sobre o desenvolvimento mundial 1997: o Estado num mundo em transformação]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington/DC ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Banco Mundial]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[[Constituição Federal (1988)]. Constituição da República Federativa do Brasil: texto constitucional promulgado em 5 de outubro de 1988, com as alterações adotadas pelas Emendas Constitucionais n. 1/1992 a 67/2010, pelo Decreto Legislativo n. 186/2008 e pelas Emendas Constitucionais de Revisão n. 1 a 6/1994]]></source>
<year>2011</year>
<edition>34</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Câmara dos Deputados, Edições Câmara]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 1.948, de 3 de julho de 1996. Regulamenta a Lei n. 8.842, de 4 de janeiro de 1994, que dispõe sobre a Política Nacional do Idoso, e dá outras providências]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 10.133, de 26 de novembro de 2019. Institui o Programa Viver &#8211; Envelhecimento Ativo]]></source>
<year>2019</year>
<month>b</month>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 5.109, de 17 de junho de 2004. Regulamenta a composição, estruturação, competência e funcionamento do Conselho Nacional dos Direitos do Idoso (CDNI)]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 9.921, de 18 de julho de 2019. Consolida atos normativos editados pelo Poder Executivo federal que dispõem sobre a temática da pessoa idosa]]></source>
<year>2019</year>
<month>a</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Estatuto do idoso. Conteúdo: Lei n. 10.741, de 1º de outubro de 2003]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Senado Federal, Coordenação de Edições Técnicas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[LDB: Lei de diretrizes e bases da educação nacional]]></source>
<year>2018</year>
<edition>2</edition>
<page-range>58</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Senado Federal, Coordenação de Edições Técnicas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei n. 13.632, de 6 de março de 2018. Altera a Lei n. 9.394, de 20 de dezembro de 1996 (Lei de Diretrizes e Bases da Educação Nacional), para dispor sobre a educação e aprendizagem ao longo da vida]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei n. 14.423 de 22 de junho de 2022. Altera a Lei n. 10.741, de 1º de outubro de 2003, para substituir, em toda a Lei, as expressões &#8220;idoso&#8221; e &#8220;idosos&#8221; pelas expressões &#8220;pessoa idosa&#8221; e &#8220;pessoas idosas&#8221;, respectivamente]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei n. 8.842, de 4 de janeiro de 1994. Política Nacional do Idoso]]></source>
<year>2010</year>
<edition>1</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministério do Desenvolvimento Social e Combate à Fome (MDS)]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Proposta de Emenda Constitucional n. 6, de 20 de fevereiro de 2019. Emenda Constitucional n. 29, de 20 de fevereiro de 2019. Modifica o sistema de previdência social, estabelece regras de transição e disposições transitórias, e dá outras providências]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Protagonismo da sociedade civil e direitos humanos]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev. Educ. Públ.]]></source>
<year>2013</year>
<volume>22</volume>
<numero>49/2</numero>
<issue>49/2</issue>
<page-range>471-83</page-range><publisher-loc><![CDATA[Cuiabá ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CUNHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Antônio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O ensino industrial-manufatureiro do Brasil.]]></source>
<year>2000</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DEBERT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guita Grin]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A reinvenção da velhice: socialização e processos de reprivatização do envelhecimento]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. USP: FAPESP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FELDMANN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marina Graziela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Questões contemporâneas: mundo do trabalho e democratização do conhecimento]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SEVERINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FAZENDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ivani]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas educacionais: o ensino nacional em questão]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Papirus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GENTILI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pablo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Neoliberalismo, qualidade total e educação]]></source>
<year>2015</year>
<edition>15</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HALL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Stuart]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A identidade cultural na pós-modernidade]]></source>
<year>2019</year>
<edition>12</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lamparina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEHER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roberto]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SADER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Emir]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Público, estatal e privado na reforma universitária]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[LPP/Clacso/UERJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LOPES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alice Casimiro.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Por um currículo sem fundamentos]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev. Linhas Críticas]]></source>
<year>2015</year>
<volume>21</volume>
<numero>45</numero>
<issue>45</issue>
<page-range>445-66</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MACEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elizabeth]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RANNIERY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tiago]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Políticas públicas de currículo: diferença e a ideia de público]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev. Currículo sem Fronteiras]]></source>
<year>2018</year>
<volume>18</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>739-59</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARRACH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sônia Alem]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Neoliberalismo e educação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GHIRALDELLI JÚNIOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Infância, educação e neoliberalismo]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Edgar]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A cabeça bem-feita: repensar a reforma reformar o pensamento]]></source>
<year>2003</year>
<edition>8</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Bertand Brasil]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>OMS</collab>
<source><![CDATA[Relatório Mundial de Envelhecimento e Saúde. Resumo do relatório]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-name><![CDATA[Organização Mundial da Saúde]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PONCE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Branca Jurema]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ARAÚJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Wesley B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A justiça curricular em tempos de implementação da BNCC e de desprezo pelo PNE (2014-2024)]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista E-curriculum]]></source>
<year>2019</year>
<volume>17</volume>
<numero>13</numero>
<issue>13</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nadia Dumara Ruiz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A pessoa idosa: educação e cidadania. Secretaria Estadual de Assistência e Desenvolvimento Social]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Padre Anchieta]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
