<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1983-1730</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Ensino em Re-Vista]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Ensino em Re-Vista]]></abbrev-journal-title>
<issn>1983-1730</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Uberlândia]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1983-17302019000300786</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.14393/er-v26n3a2019-8</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O combate em contexto de arte e jogo: contribuições artísticas e lúdicas para o ensino da marcialidade]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The combat in the context of art and game: artistic and playful contributions to the teaching of martiality]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gilbert de Oliveira]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal dos Vales do Jequitinhonha e Mucuri  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Campus de Diamantina MG]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<volume>26</volume>
<numero>3</numero>
<fpage>786</fpage>
<lpage>804</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1983-17302019000300786&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1983-17302019000300786&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1983-17302019000300786&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo As artes marciais podem apresentar elementos expressivos e lúdicos que potencializam a dimensão artística e entusiasmante do gesto. Neste contexto, não basta apresentar somente poder marcial, é preciso trazer ao corpo e ao gesto contentamento e beleza, alargando o ensino das artes marciais. O objetivo deste trabalho é apresentar uma discussão a respeito dos fatores que aproximam a arte marcial das artes e do jogo com ênfase no conceito de mímesis, entendida aqui como uma ação interpretativa que busca se aproximar com precisão da beleza do gesto sem perder de vista a ludicidade e a subjetividade do ato. Para defender e reforçar a relação entre arte, jogo e arte marcial, será apresentado um conjunto de atividades de ensino que favorecem a apropriação de elementos artísticos e lúdicos no ensino de artes marciais.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract Martial arts can present expressive and playful elements that potentiate the artistic and thrilling dimension of the gesture. In this context, it is not enough to present only martial power, it is necessary to bring to the body and gesture contentment and beauty, extending martial arts teaching. The aim of this paper is to present a discussion about the factors that bring martial art closer to the arts and play with emphasis on the concept of mímesis, understood here as an interpretive action that seeks to approach the beauty of the gesture without losing sight of the playfulness and subjectivity of the act. To defend and reinforce the relationship between art, game and martial art, it will be presented a set of teaching activities that favor the appropriation of artistic and playful elements in the teaching of martial arts.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Artes Marciais]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Arte]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Jogo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Ensino]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Mímesis]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Martial Arts]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Art]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Game]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teaching]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Mímesis]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BREDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mauro Eduardo de Jesus Gonçalves]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GALATTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Larissa Rafaela]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SCAGLIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alcides José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PAES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roberto Rodrigues]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia do esporte aplicada às lutas]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Phorte]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BULFINCH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thomas]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O livro de ouro da mitologia: (a idade da fábula) histórias de deuses e heróis]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediouro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CAILLOIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roger]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os jogos e os homens: a máscara e a vertigem]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Cotovia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORREIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Walter Roberto]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FRANCHINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Emerson]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Produção acadêmica em lutas, artes marciais e esportes de combate]]></article-title>
<source><![CDATA[Motriz]]></source>
<year>2010</year>
<volume>16</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>1-9</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio Claro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DEL VECCHIO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fabrício Boscolo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FRANCHINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Emerson]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lutas, artes marciais e esportes de combate: possibilidades, experiências e abordagens no currículo da educação física]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA NETO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Samuel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HUNGER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dagmar]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Formação profissional em educação física: estudos e pesquisas]]></source>
<year>2006</year>
<page-range>99-108</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio Claro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Biblioética]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ESPARTERO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Julián]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Aproximación histórico-conceptual a los deportes de lucha]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[VILLAMÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miguel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introducción al Judo]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Hispano Europea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FENSTERSEIFER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo Evaldo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Técnica]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando Jaime]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FENSTERSEIFER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo Evaldo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário Crítico de Educação Física]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ijuí ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. Unijuí]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Aurélio Buarque de Holanda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário Aurélio da Língua Portuguesa]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Positivo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GAGNEBIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jeanne Marie]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Do conceito de mímesis no pensamento de Adorno e Benjamin]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GAGNEBIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jeanne Marie]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sete aulas sobre linguagem, memória e história]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imago]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMBRICH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ernst Hans Josef]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A História da arte]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[LTC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana Simões Pimentel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Procedimentos pedagógicos para o ensino das lutas: contextos e possibilidades]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unicamp, Faculdade de Educação Física]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>HOMERO</collab>
<source><![CDATA[A Ilíada em forma de narrativa]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediouro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HUIZINGA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Johan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Homo Ludens: o jogo como elemento da cultura]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Perspectiva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LABAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rudolf]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Domínio do movimento]]></source>
<year>1978</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Summus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bruce]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Entrevista a Pierre Berton Show - The Mandarim Superstar - concedida em 9 de Dezembro de 1971]]></source>
<year>1971</year>
<publisher-loc><![CDATA[S. l. ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[s. n.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PESSOA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Livro do desassossego: composto por Bernardo Soares, ajudante de guarda-livros na cidade de Lisboa]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[REID]]></surname>
<given-names><![CDATA[Howard]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CROUCHER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O caminho do guerreiro: o paradoxo das artes marciais]]></source>
<year>1983</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cultrix]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROBLE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Odilon José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NUNOMURA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Myrian]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maurício Santos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O que a ginástica artística tem de artística? Considerações a partir de uma análise estética]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação Física e Esporte]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>543-51</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROSSETO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Robson]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ANDRAUS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana Baruco Machado]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Improvisação a partir de técnicas do sistema de gongfu louva-a-deus como espaço para a investigação corpóreo-estética do artista da cena]]></article-title>
<source><![CDATA[Moringa - Artes do Espetáculo]]></source>
<year>2015</year>
<volume>6</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>79-93</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RUFINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis Gustavo Bonatto]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DARIDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Suraya Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pedagogia do esporte e das lutas: em busca de aproximações]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação Física e Esporte]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>283-300</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gilbert de Oliveira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Aproximações técnicas entre as artes marciais chinesas e a capoeira]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Digital EFDeportes.com]]></source>
<year>2014</year>
<volume>19</volume>
<numero>198</numero>
<issue>198</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gilbert de Oliveira]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BRAGANÇA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Analiz Pergolizzi Gonçalves de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Estudo e a Prática do Tai Chi Chuan: a busca de si através do gesto]]></article-title>
<source><![CDATA[EXTRAMUROS Revista de Extensão da UNIVASF (Petrolina)]]></source>
<year>2019</year>
<volume>6</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>037-51</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Márcia]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LAZZAROTTI FILHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ari]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ANTUNES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Priscilla de Cesaro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Práticas Corporais]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando Jaime]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FENSTERSEIFER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo Evaldo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário Crítico de Educação Física]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ijuí ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. Unijuí]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VALÉRY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paul]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Degas Dança Desenho]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cosac &amp; Naify Edições]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WULF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Christoph]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Antropologia da Educação]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Alínea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
