<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2178-2679</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Práxis Educacional]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Práx. Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2178-2679</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual do Sudoeste da Bahia]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2178-26792023000100131</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.22481/praxisedu.v19i50.12963</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[EBÓS DE SABERES: ENCRUZILHANDO A PEDAGOGIA E ABRINDO CAMINHOS PARA A DECOLONIALIDADE]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[EBÓS OF KNOWLEDGE: CROSSING PEDAGOGY AND OPENING PATHS TO DECOLONIALITY]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[EBÓS DE CONOCIMIENTO: CRUZANDO LA PEDAGOGÍA Y ABRIENDO CAMINOS A LA DECOLONIALIDAD]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Feitosa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Belijane Marques]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Campina Grande  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Cajazeiras Paraíba]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>19</volume>
<numero>50</numero>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2178-26792023000100131&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2178-26792023000100131&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2178-26792023000100131&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[RESUMO: Neste artigo refletimos sobre os aspectos de uma pedagogia sensível ao atravessar encruzilhadas e abrir caminhos para saberes e valores conectados às tradições de matrizes africanas, pensadas aqui como as pedagogias do terreiro e as implicações destas com a formação de professoras (es) na universidade, entrevendo perspectivas de cheganças de cosmovisões historicamente negadas, invisibilizadas e silenciadas no processo de formação docente e na docência. A pesquisa incorporou uma metodologia qualitativa através de uma auto(orís)etnografia, que evocou orís e corpos que se constituem no terreiro e constroem saberes advindos da nossa ancestralidade em ensinagens e aprendizagens fundadas na coletividade, no experenciado, vivido e sentido. Compreendemos que ocupar a universidade é caminho para constituir práticas pedagógicas pluriepistêmicas desarranjadoras da colonialidade na formação docente, potencializando nossos saberes que emergem da nossa pertença terreirada, tidos e entendidos como subalternos e continuamente negados nos espaços sociais e educacionais.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT: In this article we reflect on the aspects of a sensitive pedagogy when crossing crossroads and opening paths to knowledge and values connected to traditions of African matrices, thought here as the pedagogies of the terreiro and the implications of these with the training of teachers at the university, glimpsing perspectives of worldviews historically denied, made invisible and silenced in the process of teacher education and in teaching. The research incorporated a qualitative methodology through an auto(orís)ethnography, which evoked orís and bodies that are constituted in the terreiro and build knowledge arising from our ancestry in teachings and learnings founded on the collectivity, on what is experienced, lived and felt. We understand that occupying the university is the way to build pluri-epistemic pedagogical practices that disrupt coloniality in teacher training, enhancing our knowledge that emerges from our terrestrial belonging, seen and understood as subaltern and continually denied in social and educational spaces.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[RESUMEN: En este artículo reflexionamos sobre aspectos de una pedagogía sensible al cruzar cruces y abrir caminos a saberes y valores conectados a tradiciones de matrices africanas, pensadas aquí como las pedagogías del terreiro y las implicaciones de estas con la formación de docentes en la universidad, vislumbrando perspectivas de cosmovisiones históricamente negadas, invisibilizadas y silenciadas en el proceso de formación docente y en la enseñanza. La investigación incorporó una metodología cualitativa a través de una auto(orís)etnografía, que evocó orís y cuerpos que se constituyen en el terreiro y construyen saberes provenientes de nuestra ancestralidad en enseñanzas y aprendizajes fundados en la colectividad, en lo experimentado, vivido y sentido. Entendemos que ocupar la universidad es el camino para construir prácticas pedagógicas pluriepistémicas que trastoquen la colonialidad en la formación docente, potenciando nuestros saberes que emergen de nuestra pertenencia terrenal, vista y entendida como subalterna y continuamente negada en los espacios sociales y educativos.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[auto(orís)etnografia]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[carregos coloniais]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[ebós de saberes]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[decolonialidade]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[pedagogia de terreiro]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[auto(oris)ethnography]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[colonial loads]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[decoloniality]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[ebos of knowledge]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[pedagogy of terreiro]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[auto(orís)etnografía]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[cargas coloniales]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[decolonialidad]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[ebos de conocimiento]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[pedagogía del terreiro]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARIAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Patricio Guerrero]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Hilando sueños, luchas, esperanza y ternura para tejer la vida por una red de sabidurías y ciências sociales de abya-yala]]></article-title>
<source><![CDATA[Corazonar. Una antropología comprometida con la vida - Miradas otras desde Abya-Yala para la decolonización del poder, del saber y del ser]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ecuador ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediciones Abya-Yala Quito]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BRANDÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Rodrigues]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O que é educação]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CANDAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vera. Maria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A diferença está no chão da escola]]></source>
<year>2008</year>
<conf-name><![CDATA[ COLÓQUIO LUSO-BRASILEIRO SOBRE QUESTÕES CURRICULARES, 4; COLÓQUIO SOBRE QUESTÕES CURRICULARES, 8]]></conf-name>
<conf-date>2008</conf-date>
<conf-loc>Florianópolis </conf-loc>
<publisher-loc><![CDATA[Florianópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Santa Catarina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia da esperança - um reencontro com a pedagogia do oprimido]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro/São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz &amp; Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GROSFOGUEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ramón]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El giro decolonial: reflexiones para una diversidad epistémica más allá del capitalismo global]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[ogotá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Siglo del Hombre Editores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KRENAK]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ailton]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ideias para adiar o fim do mundo]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LARROSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jorge]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Notas sobre a experiência e o saber da experiência]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação]]></source>
<year>2002</year>
<numero>19</numero>
<issue>19</issue>
<page-range>20-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Epistemologia da Ancestralidade - Preâmbulo]]></source>
<year>2009</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIBEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Djamila]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Quem tem medo do feminismo negro?]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SIMAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Antônio]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RUFINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Flecha no tempo]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MV Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SIMAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Antônio]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RUFINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Fogo no mato: A Ciência encantada das macumbas]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Mórula Editorial]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WALSH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catherine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Interculturalidad, estado, sociedade: luchas (de)coloniales de nuestra época]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Quito ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Andina Simón Bolívar y Ediciones Abya Yala]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WALSH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catherine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Interculturalidade Crítica e Pedagogia Decolonial: in-surgir, re-existir e re-viver]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[CANDAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vera Maria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação Intercultural na América Latina: entre concepções, tensões e propostas]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[7Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WALSH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catherine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lo pedagógico y lo decolonial: Entretejiendo caminhos]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[WALSH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catherine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogías decoloniales: Prácticas insurgentes de resistir, (re)existir y (re)vivir]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Quito ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediciones Abya-Yala]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
