<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2178-4612</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Conjectura: Filosofia e Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Conjectura: filos. e Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2178-4612</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade de Caxias do Sul]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2178-46122021000100121</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.18226/21784612.v26.e021033</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Espólios filosóficos na Base Nacional Comum Curricular &#8211; Ensino Médio: a dimensão ética]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Philosophical spoils in the Common National Curriculum Base - High School: the ethical dimension]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Restos filosóficos en la Base Nacional Común Curricular de Enseñanza Media: la dimensión ética]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Heuser]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ester Maria]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dias]]></surname>
<given-names><![CDATA[Adriana Muniz]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Centro de Ciências Humanas e Sociais, Filosofia da Unioeste  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Rede Pública Estadual do Paraná  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<volume>26</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2178-46122021000100121&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2178-46122021000100121&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2178-46122021000100121&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este artigo considera a marcante instabilidade da Filosofia nos currículos da educação brasileira, assim como o seu desaparecimento como disciplina, na versão aprovada da Base Nacional Comum Curricular. Apresenta as prováveis alterações que esse documento promoverá na educação, referente à formação dos professores, ao impacto político e à autonomia docente na criação de aulas, para, então, dedicar-se aos espólios filosóficos restantes na Base, sobretudo àqueles relativos à .tica. Mostra que a dimensão ética atravessa o documento e está presente nas &#8220;Competências Gerais&#8221; a serem desenvolvidas ao longo da Educação Básica, sendo, portanto, uma preocupação de todas as áreas do conhecimento, sobretudo no que se refere às tecnologias digitais de informação e comunicação e à sustentabilidade ambiental. Volta-se à definição de ética do documento e a suas bases, a saber, justiça, solidariedade e livre-arbítrio; problematiza seus sentidos e marca algumas incoerências. Evidencia que o documento, apesar de incentivar que a educação dos jovens esteja, de um lado, voltada para aquilo que fizemos e sabemos do mundo, por outro, para o aberto e indeterminado, dá ênfase excessiva à busca de soluções e ao aprendizado de respostas, dando prioridade, no que respeita à Filosofia, à resposta socrática para a questão &#8220;O que é o ser humano?&#8221;. Destaca a ideia apresentada no documento de que o nosso tempo requer uma &#8220;nova mentalidade&#8221;, regida por uma &#8220;ética diferente&#8221;, e defende que é por meio do contato com modos de pensar filosóficos, presentes nos textos primários de Filosofia, trabalhados por professores habilitados para isso, que os estudantes tornar-se-ão competentes e hábeis nos dois principais sentidos éticos da Base &#8211; 1) da nossa relação com a natureza, com o planeta e seus bens finitos; e 2) da relação consigo mesmo, o modo de ser. Afirma, por fim, que, apesar da espoliação sofrida pela Filosofia na Base, nenhum projeto de Educação pode ser sustentado sem ela.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo considera la notable inestabilidad de la Filosofía en los planes de estudio de la educación brasileña, así como su desaparición como disciplina en la versión aprobada de la Base Curricular Nacional Común. Presenta los probables cambios que este documento promoverá en la educación, refiriéndose a la formación de los maestros, el impacto político y la autonomía de la enseñanza en la creación de clases, para luego ocuparse de las sobras filosóficas que quedan en la Base, especialmente las relacionados con la ética. Muestra que la dimensión ética atraviesa el documento y está presente en las &#8220;Competencias Generales&#8221; que se desarrollarán a lo largo de la Educación Básica, y por lo tanto es una preocupación de todas las áreas del conocimiento, especialmente en lo que respecta a las tecnologías digitales de la información, la comunicación y la sostenibilidad ambiental. Vuelve a la definición de la ética del documento y sus bases, a saber, la justicia, la solidaridad y el libre albedrío; problematiza sus sentidos y marca algunas inconsistencias. Muestra que el documento, a pesar de alentar que la educación de los jóvenes se centre, por un lado, en lo que hemos hecho y sabemos del mundo, y por otro lado, en lo abierto e indeterminado, da excesiva importancia a la búsqueda de soluciones y al aprendizaje de respuestas, dando prioridad, en relación con la filosofía, a la respuesta socrática a la pregunta &#8220;¿Qué es el ser humano?&#8221; Destaca la idea presentada en el documento de que nuestro tiempo requiere una &#8220;nueva mentalidad&#8221;, regida por una &#8220;ética diferente&#8221;, y defiende que es a través del contacto con las formas de pensamiento filosófico, presentes en los textos primarios de la Filosofía, trabajadas por profesores calificados, que los estudiantes se harán competentes y hábiles en los dos principales significados éticos de la Base - 1) nuestra relación con la naturaleza, con el planeta y sus bienes finitos; y 2) nuestra relación con nosotros mismos, nuestro modo de ser. Por último, afirma que, a pesar de la expoliación sufrida por la Filosofía en la Base, ningún proyecto educativo puede sostenerse sin ella.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[BNCC]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Filosofia]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Ética]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Ensino de Filosofia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[BNCC]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Filosofía]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Ética]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Enseñanza de la Filosofía]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ADRIÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Theresa]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PERONI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vera]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A formação das novas gerações como campo para os negócios?]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[AGUIAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Márcia A. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DOURADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A BNCC na contramão do PNE 2014-2024: avaliação e perspectivas]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>49-54</page-range><publisher-loc><![CDATA[Recife ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[ANPAE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nilda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[PNE, Base Nacional Comum Curricular (BNCC) e os cotidianos das escolas: relações possíveis?]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[AGUIAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Márcia A. S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DOURADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A BNCC na contramão do PNE 2014-2024: avaliação e perspectivas]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>44-8</page-range><publisher-loc><![CDATA[Recife ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[ANPAE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARANGUREN]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Luis Lopéz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ética]]></source>
<year>1972</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Alianza Editorial]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BERGSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Henri]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Neves]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Matéria e memória: ensaio sobre a relação do corpo com o espírito]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martins Fontes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Pátria educadora: a qualificação do Ensino Básico como obra de construção Nacional]]></source>
<year>2015</year>
<month>a</month>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Secretaria de Assuntos Estratégicos da Presidência da República]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL, Ministério da Educação</collab>
<source><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular]]></source>
<year>2015</year>
<month>b</month>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC, SEB]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL, Ministério da Educação</collab>
<source><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular: 2ª versão revista]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC, SEB]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL, Ministério da Educação</collab>
<source><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC, SEB]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CONSELHO NACIONAL DE EDUCAÇÃO</collab>
<source><![CDATA[Resolução CNE/CP N.º 2, de 20 de dezembro de 2019]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORAZZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sandra Mara]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pesquisas pós-críticas em educação]]></article-title>
<source><![CDATA[O que quer um currículo?]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORAZZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sandra Mara]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular: apontamentos crítico-clínicos e um trampolim]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Educação]]></source>
<year>2016</year>
<volume>39</volume>
<numero>esp. (supl.),</numero>
<issue>esp. (supl.),</issue>
<page-range>135-44</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORAZZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sandra Mara]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O sonho da docência: fantástico tear]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Pro-posições]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DELBOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Victor]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[de Aratanha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martha de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O problema moral na filosofia de Spinoza]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FGV]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DELEUZE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gilles]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Orlandi]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Machado]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roberto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Diferença e repetição]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Graal]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DELEUZE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gilles]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Orlandi]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Empirismo e subjetividade: ensaio sobre a natureza humana segundo Hume]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora 34]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DELEUZE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gilles]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O método de dramatização]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Lapoujade]]></surname>
<given-names><![CDATA[David]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A ilha deserta e outros textos]]></source>
<year>2006</year>
<page-range>129-54</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Iluminuras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DELEUZE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gilles]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bastos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jorge]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sacher-Masoch: o frio e o cruel]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DIAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Adriana Muniz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Uma ética da experimentação: Deleuze, Guattari e Proust no combate ao sistema de juízos]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[TOLEDO: UNIOESTE ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HEUSER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ester Maria Dreher]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Contra o juízo: Deleuze e os herdeiros de Spinoza]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Appris]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KANT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Immanuel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Almeida]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guido Antônio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Lógica]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Tempo Brasileiro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LANGÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maurício]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Uma conversa-viagem: entre o passado e o futuro do ensino de filosofia]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Sul-Americana de Filosofia e Educação]]></source>
<year>2014</year>
<numero>21</numero>
<issue>21</issue>
<page-range>193-219</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LOCKMAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kamila]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MACHADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roseli]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pátria educadora? Uma análise das propostas para o ensino público brasileiro]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Pro-posições]]></source>
<year>2018</year>
<volume>29</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MACEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elizabeth]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Base Nacional Curricular Comum: novas formas de sociabilidade produzindo sentidos para educação]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista e-Curriculum]]></source>
<year>2014</year>
<volume>12</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>1530-55</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Monica Ribeiro da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A BNCC da reforma do Ensino Médio: o resgate de um empoeirado discurso]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação em Revista]]></source>
<year>2018</year>
<volume>34</volume>
<page-range>1-15</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SPINOZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Benedictus de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Tadeu]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tomaz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ética]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autêntica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
