<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2178-5201</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Acta Scientiarum. Education]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Acta Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2178-5201</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Editora da Universidade Estadual de Maringá - EDUEM]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2178-52012021000100230</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.4025/actascieduc.v43i0.51342</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Os ciclos de formação humana com complexos de estudo da Escola Itinerante do Paraná]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Los ciclos de formación humana hacia complejos de estudio de la Escuela Itinerante de Paraná]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The cycles of human development with study complexes of the Itinerant School of Paraná]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Leite]]></surname>
<given-names><![CDATA[Valter de Jesus]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Novak]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Simone Jacomini]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Faustino]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosangela Célia]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Estadual de Maringá  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Maringá Paraná]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Estadual do Paraná  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Paranavai Paraná]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<volume>43</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2178-52012021000100230&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2178-52012021000100230&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2178-52012021000100230&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[RESUMO. O presente texto aborda a organização curricular por complexos de estudo como projeto formativo para escolas itinerantes no Paraná. Contextualiza a necessidade de escolarização das crianças provenientes de famílias de camponeses que vivenciam diferentes processos de expropriação e de exclusão e que se organizam, coletivamente, no Movimento dos Trabalhadores Rurais Sem Terra (MST) para a conquista da reforma agrária e dos direitos de cidadania. Por meio de pesquisa bibliográfica e documental, evidencia a relevância da educação para o MST e faz um histórico do desenvolvimento da organização curricular por Ciclos de Formação Humana com Complexos de Estudo visando ao processo de humanização na formação escolar. Conclui que, em tempos de ataques sistemáticos aos direitos sociais e à educação pública, pelo sistema capitalista, a organização curricular do MST em exercício nas Escolas Itinerantes do Paraná contribui para a constituição de pilares de resistência e composição do debate em superação da estandardização curricular.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[RESUMEN. El texto discute la organización curricular por complejos de estudio como un proyecto de capacitación para escuelas itinerantes en la província del Paraná. Contextualiza la necesidad de escolarizar a los niños de familias campesinas que experimentan diferentes procesos de expropiación y exclusión y que se organizan colectivamente en el Movimiento de Trabajadores Rurales sin Tierra (MST) para lograr la reforma agraria y los derechos de ciudadanía. Com investigación bibliográfica y documental, destaca la relevancia de la educación para el MST y hace una historia del desarrollo de la organización del currículo por los ciclos de formación humana con complejos de estudio que apuntan al proceso de humanización en la formación escolar. Llega a la conclusión de que, en tiempos de ataques sistemáticos contra los derechos sociales y la educación pública por parte del sistema capitalista, la organización curricular del MST en el trabajo en las escuelas itinerantes de Paraná, contribuye a constituir pilares de resistencia y componer el debate sobre la superación del plan de estudios de estandarización.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT. This text addresses the curricular organization of study complexes such as the development project for itinerant schools in Paraná. It contextualizes the need for the schooling of children from peasant families who experience different processes of expropriation and exclusion and who collectively organize themselves in the Landless Rural Workers Movement (MST) to achieve the Agrarian Reform and citizen rights. Through bibliographic and documentary research, it highlights the relevance of education for the MST and makes a history of the development of the curriculum organization by Human Development Cycles with Study Complexes aiming at the humanization process in school formation. It concluded that, in times of systematic attacks on social rights and public education by the capitalist system, the curricular organization of the MST at work in the Itinerant Schools of Paraná contributes to constitute pillars of resistance and compose the debate overcoming the standardization of the curriculum.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[currículo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[educação do campo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[escola itinerante]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Paraná]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[currículum]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[educacion del campo]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[escuela itinerante]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Paraná]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[curriculum]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[field education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[itinerant school]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[paraná]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Antônio]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rodrigues]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. L. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Complexos de Estudos: experimento de currículo nas escolas do MST no Paraná, Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Anais do XI Colóquio sobre Questões Curriculares]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>798-802</page-range><publisher-loc><![CDATA[Braga, PT ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade do Minho]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Caldart]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pedagogia do Movimento]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Caldart]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pereira]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Alentejano]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Frigotto]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário da Educação do Campo]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>546-55</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ciavatta]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O ensino integrado, a politecnia e a educação omnilateral. Por que lutamos?]]></article-title>
<source><![CDATA[Trabalho &amp; Educação]]></source>
<year>2014</year>
<volume>23</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>187-205</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dalmagro]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A escola no contexto das lutas do MST]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Santa Catarina, Florianópolis]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Frigotto]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Escola &#8220;sem&#8221; partido: esfinge que ameaça a educação e a sociedade brasileira]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UERJ, LPP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gehrke]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Escola itinerante e a organicidade nos ciclos de formação humana]]></article-title>
<source><![CDATA[Analecta]]></source>
<year>2010</year>
<volume>11</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>99-113</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Grein]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Prefácio]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Sapelli]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Leite]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bahniuk]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[ensaios da escola do trabalho na luta pela terra: 15 anos da Escola Itinerante no Paraná]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Instituto Nacional de Estudos e Pesquisas Educacionais Anísio Teixeira [INEP].</collab>
<source><![CDATA[Mapa do Analfabetismo no Brasil]]></source>
<year>2000</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hammel]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Borges]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ciclos de formação humana no Colégio Estadual do Campo Iraci Salete Strozak]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista HISTEDBR]]></source>
<year>2014</year>
<volume>14</volume>
<numero>59</numero>
<issue>59</issue>
<page-range>251-71</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ianni]]></surname>
<given-names><![CDATA[O.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Origens agrárias do Estado brasileiro]]></source>
<year>1984</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kolling]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vargas]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Caldart]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[MST e Educação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Caldart]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pereira]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Alentejano]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Frigotto]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário da Educação do Campo]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>500-8</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Leite]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação do campo e ensaios da escola do trabalho: a materialização do trabalho como princípio educativo na escola itinerante do MST Paraná]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual do Oeste do Paraná, Cascavel]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Leite]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sapelli]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Complexos de estudo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Bahniuk]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Caldart]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário Agroecologia e Educação]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Morissawa]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A História da luta pela terra e o MST]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>MST</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Memória]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal Sem Terra]]></source>
<year>1989</year>
<numero>82</numero>
<issue>82</issue>
<page-range>20</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>MST</collab>
<source><![CDATA[O que queremos com as escolas dos assentamentos]]></source>
<year>1991</year>
<numero>18</numero>
<issue>18</issue>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>MST</collab>
<source><![CDATA[Dossiê MST Escola: Documentos e Estudos 1990-2001]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Veranópolis, RS ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[ITERRA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>MST</collab>
<source><![CDATA[Educação básica de nível médio nas áreas de reforma agrária]]></source>
<year>2006</year>
<numero>11</numero>
<issue>11</issue>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[ITERRA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>MST</collab>
<source><![CDATA[Plano de Estudos da Escola Itinerante]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cascavel, PR ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Unioeste]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>MST</collab>
<source><![CDATA[Educação no MST e memória - Documentos 1987-2015]]></source>
<year>2017</year>
<numero>14</numero>
<issue>14</issue>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>PARANÁ</collab>
<source><![CDATA[Projeto Político-Pedagógico do Colégio Estadual do Campo Iraci Salete Strozak e das Escolas Itinerantes]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio Bonito do Iguaçu, PR ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CECISS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>PARANÁ</collab>
<source><![CDATA[Projeto Político-Pedagógico do Colégio Estadual do Campo Iraci Salete Strozak e das Escolas Itinerantes]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio Bonito do Iguaçu, PR ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CECISS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PARANÁ</collab>
<source><![CDATA[Parecer CEE/CEB nº 117/10 - 11 de fevereiro de 2010. Pedido de implantação de Proposta Pedagógica do Ciclo de Formação Humana para o Ensino Fundamental e Médio, com acompanhamento de classes intermediárias na Escola Base das Escolas Itinerantes]]></source>
<year>2010</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PARANÁ</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Resolução SEED-PR nº 3922/10 - 13 de setembro de 2010]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial]]></source>
<year>2010</year>
<numero>8331</numero>
<issue>8331</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pistrak]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Escola Comuna]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sacristán]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O currículo: uma reflexão sobre a prática]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre, RS ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[ArtMed]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sapelli]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Escola do campo - espaço de disputa e de contradição: analise da proposta pedagógica das escolas itinerantes do Paraná e do Colégio Imperatriz Dona Leopoldina]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Santa Catarina, Florianópolis]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sapelli]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ciclos de formação humana com complexos de estudo nas escolas itinerantes do Paraná]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Sociedad]]></source>
<year>2017</year>
<volume>38</volume>
<page-range>611-29</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sapelli]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Leite]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bahniuk]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[ensaios da escola do trabalho na luta pela terra: 15 anos da Escola Itinerante no Paraná]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Shulgin]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Rumo ao politecnismo]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
