<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0100-3143</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação e Realidade]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educ. Real.]]></abbrev-journal-title>
<issn>0100-3143</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do Rio Grande do Sul - Faculdade de Educação]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0100-31432020000400205</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/2175-6236</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Negação da Política e Negacionismo como Política: pandemia e democracia]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Denial of Politics and Denialism as a Policy: pandemic and democracy]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Duarte]]></surname>
<given-names><![CDATA[André de Macedo]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[César]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Rita de Assis]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do Paraná  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Curitiba PR]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2020</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2020</year>
</pub-date>
<volume>45</volume>
<numero>4</numero>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0100-31432020000400205&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0100-31432020000400205&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0100-31432020000400205&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo: O texto se desenvolve em três etapas complementares: primeiro, discutimos a estratégia da negação da política, com a qual Bolsonaro afrontou valores democráticos sem romper definitivamente com a democracia, tanto na campanha presidencial como na pandemia. No segundo momento, discutimos a estratégia do negacionismo como política, importante para a compreensão do modo como Bolsonaro empreendeu sua gestão da pandemia. No terceiro momento, argumentamos que durante a pandemia aquelas duas estratégias se conjugaram, produzindo fenômenos sócio-políticos que corroem a democracia, como a banalização das mortes e a naturalização da clivagem entre vidas valiosas, vidas submetidas a processos de menos-valia e vidas descartáveis.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract: The text is developed in three complementary stages: Firstly, we discuss the strategy of denying politics, which allowed President Bolsonaro to reject democratic values &#8203;&#8203;without definitively breaking with democracy, employed both during the presidential campaign but also during the pandemic. Secondly, we analyze the strategy of denialism as a policy, important to the understanding of the way thru which Bolsonaro undertook his management of the pandemic. Thirdly, we argue that during the pandemic both strategies were combined, thus producing socio-political phenomena that erode democracy, such as the trivialization of deaths and the naturalization of the cleavage between valuable lives, less valuable lives, and disposable lives.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Negacionismo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Negação da Política]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Pandemia]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Banalização da Morte]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Crise da Democracia]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Denialism]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Denial of Politics]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Pandemic]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Death Banalization]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Crisis of Democracy]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ANDRADE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hanrrikson de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Toda e Qualquer Vacina Está Descartada, Diz Bolsonaro]]></article-title>
<source><![CDATA[UOL]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AVRITZER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Leonardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Política e antipolítica]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Todavia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BIGNOTTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Newton]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Brasil à Procura da Democracia. Da proclamação da República ao século XXI (1889-2018)]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Bazar do Tempo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[BOLSONARO diz que cloroquina teria salvado vidas perdidas na pandemia]]></article-title>
<source><![CDATA[Correio do Povo]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[BOLSONARO diz que máscara tem eficácia quase nula; ciência aponta proteção]]></article-title>
<source><![CDATA[UOL]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[BOLSONARO em 25 frases polêmicas]]></article-title>
<source><![CDATA[Carta Capital]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUCCI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eugênio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Existe Democracia sem Verdade Factual? Cultura política, imprensa e bibliotecas públicas em tempos de fake news]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barueri ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Estação das Letras e Cores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUTLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Judith]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Precarious Life. The powers of mourning and violence]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Londres ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Verso]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUTLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Judith]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Undoing Gender]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nova York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Routledge]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[URIBE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gustavo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CANCIAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Natália]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Não Será Obrigatória Esta Vacina e Ponto Final, Afirma Bolsonaro sobre Coronavac]]></article-title>
<source><![CDATA[Folha/Uol]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CESARINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Letícia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Identidade e Representação no Bolsonarismo: corpo digital do rei, bivalência conservadorismo-neoliberalismo e pessoa fractal]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Antropologia]]></source>
<year>2019</year>
<volume>62</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>530-57</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CONSTANTINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rita]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[COSTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Valter]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[EIRAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Yuri]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As Ideias e os Valores de Bolsonaro em 100 Frases]]></article-title>
<source><![CDATA[Época]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUARTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[André]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Pandemia e o Pandemônio: ensaio sobre a crise da democracia brasileira]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Via Verita]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUNKER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Christian]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Arte da Quarentena Para Principiantes]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ESTEVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduarda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Veja Cem Momentos em que Jair Bolsonaro Minimizou a Covid-19]]></article-title>
<source><![CDATA[IG]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FONSECA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nathallia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Declarações Chocantes Marcam Mandato De Bolsonaro. Especialista analisa frases]]></article-title>
<source><![CDATA[IG]]></source>
<year>2019</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREUD]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sigmund]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Negação]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cosac-Naify]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GIACOIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Oswaldo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[E se o Erro, a Fabulação, o Engano Revelarem-Se Tão Essenciais Quanto a Verdade?]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal Folha de São Paulo]]></source>
<year>2017</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LACERDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nara]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[125 Mil Mortos: Bolsonaro desestimula uso de máscara de proteção contra a covid]]></article-title>
<source><![CDATA[Brasil de Fato]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARICATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ermínia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cidades Rebeldes. Passe livre e as manifestações que tomaram as ruas do Brasil]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NOBRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Choque de Democracia. Razões da revolta]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NOBRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ponto-final]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Todavia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[NÓS Não Vamos Negociar Nada! Chega de Patifaria, Diz Bolsonaro, Em Discurso a Apoiadores]]></article-title>
<source><![CDATA[Folha Sul]]></source>
<year>2019</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elida]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Cada Morte por Coronavírus, Seis a Dez Pessoas São Impactadas pela Dor do Luto, Dizem Especialistas]]></article-title>
<source><![CDATA[G1/Globo]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thaiane]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Desinformação Científica em Tempos de Crise Epistêmica: circulação de teorias da conspiração nas plataformas de mídias sociais]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Fronteiras - estudos midiáticos]]></source>
<year>2020</year>
<volume>22</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>21-35</page-range><publisher-loc><![CDATA[Novo Hamburgo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unisinos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[POPULARIDADE de Jair Bolsonaro chega a 40%, maior percentual desde o início do mandato]]></article-title>
<source><![CDATA[Jovem Pan]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIBEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Amanda]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CUNHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Rita]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Bolsonaro Deu 653 Declarações Falsas ou Distorcidas sobre Covid-19 em Seis Meses de Pandemia]]></article-title>
<source><![CDATA[Aos Fatos]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RODRIGUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carla]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Por uma Filosofia Política do Luto]]></article-title>
<source><![CDATA[O Que nos Faz Pensar]]></source>
<year>2020</year>
<volume>29</volume>
<numero>46</numero>
<issue>46</issue>
<page-range>58-73</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pontifícia Universidade Católica do Rio de Janeiro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROQUE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tatiana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Negacionismo Como Forma de Governo]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROQUE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tatiana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Negacionismo no Poder]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Piauí]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SEBASTIAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tim]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Vice Hamilton Mourão Diz que Governo Lidou &#8216;Muito Bem&#8217; com Pandemia de Covid-19]]></article-title>
<source><![CDATA[G1/Globo]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SWAKO]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Leon]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Que Nega o Negacionismo?]]></article-title>
<source><![CDATA[A Terra é Redonda]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[VAMOS chegar a 100 mil mortos, mas vamos tocar a vida&#8217;, diz Bolsonaro]]></article-title>
<source><![CDATA[UOL]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
