<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0102-7735</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Educação em Questão]]></journal-title>
<issn>0102-7735</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do Rio Grande do Norte]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0102-77352015000300076</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.5965/1981180253392015076</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O processo de estágio supervisionado na formação de professores portugueses e brasileiros]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The internship process over seen the training of Portuguese and Brazilian teachers]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La etapa del proceso de supervisión en la formación de profesores portugueses y brasileños]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paniago]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosenilde Nogueira]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sarmento]]></surname>
<given-names><![CDATA[Teresa Jacinto]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Instituto Federal de Educação, Ciência e Tecnologia Goiano  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Rio Verde ]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade do Minho  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Braga ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<volume>53</volume>
<numero>39</numero>
<fpage>76</fpage>
<lpage>103</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0102-77352015000300076&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0102-77352015000300076&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0102-77352015000300076&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este estudo objetivou investigar a contribui&#231;&#227;o do Est&#225;gio Supervisionado para a constru&#231;&#227;o da identidade e dos saberes da profiss&#227;o docente, a partir das expectativas narradas por seis estagi&#225;rias dos cursos profissionalizantes de primeiros ciclos do ensino b&#225;sico, da Universidade do Minho-Portugal e dos cursos de licenciaturas em Qu&#237;mica e Biologia do Instituto Federal Goiano-Brasil. A partir das narrativas, constatou-se que as estagi&#225;rias comungam do desejo de ser professoras e consideram o est&#225;gio como espa&#231;o de aprendizagem da doc&#234;ncia. Evidenciou-se, ainda, que a Universidade do Minho apresenta, de forma mais significativa, o est&#225;gio como campo de conhecimento formativo e de aprendizagem da doc&#234;ncia.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This study aimed to investigate the contribution of supervised stage for the construction of identity and knowledge of the teaching profession, from the narrated expectations for six students of courses for nursery school and first school level, the University of Minho, Portugal, and Undergraduate courses in Chemistry and Biology of the Federal Institute Goiano, Brazil. From the narratives was found that the students have in common the desire to be teachers and consider the stage as a teaching learning space. It was evident also that the University of Minho has, more significantly, the stage as formative field of knowledge and learning of teaching.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este estudio tuvo como objetivo investigar la etapa de contribuci&#243;n supervisado para la construcci&#243;n de la identidad y el conocimiento de la profesi&#243;n docente de las expectativas narrados por seis estudiantes del curso universitario b&#225;sico Minho-Portugal y del curso de licenciatura en qu&#237;mica biolog&#237;a y el Instituto Federal Goiano-Brasil. Las narrativas constataron que los alumnos comparten el deseo de ser maestros y considerar el escenario como uno espacio de aprendizaje y doncencia. Fue demostrado que incluso que la Universidad del Minho presenta de manera m&#225;s significativa el escenario como &#225;mbito formativo de conocimiento y aprendizaje de la ense&#241;anza.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Estágio supervisionado]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Formação de professores]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Aprendizagem da docência]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Identidade docente.]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Supervised stage]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teacher education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teaching learning]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teacher identity]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Estagio de la supervision y formación de los profesores]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Aprendizaje de la docencia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Indentidad docente]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>AB</collab>
<collab>AB</collab>
<source><![CDATA[Narrativa]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio Verde (Goiás) ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>AAB</collab>
<collab>AAB</collab>
<source><![CDATA[Narrativa]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio Verde (Goiás) ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALARCÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Professores reflexivos em uma escola reflexiva]]></source>
<year></year>
<edition>8. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARROYO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miguel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[<strong>Of&#237;cio de mestre</strong>: imagens e autoimagens]]></source>
<year></year>
<edition>13. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº. 9.394, de 20 de dezembro de 1996. Estabelece as diretrizes e bases da educação nacional]]></source>
<year></year>
<page-range>27833</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial [da] União, Poder Executivo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>BRASIL</collab>
<collab>Conselho Nacional de Educação</collab>
<source><![CDATA[Resolução CNE/CP nº 1, de 18 de fevereiro de 2002. Institui as diretrizes curriculares nacionais para a formação de professores da educação básica, em nível superior, curso de licenciatura, de graduação plena]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>BRASIL</collab>
<collab>Conselho Nacional de Educação</collab>
<source><![CDATA[Resolução CNE/CP nº 2, de 19 de fevereiro de 2002. Institui a duração e a carga horária dos cursos de licenciatura, de graduação plena, de formação de professores da Educação Básica em nível superior]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 11.892, de 29 de dezembro de 2008. Institui a Rede Federal de Educação Profissional, Científica e Tecnológica, cria os Institutos Federais de Educação, Ciência e Tecnologia, e dá outras providências]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto nº 7.219, de 24 de junho de 2010. Dispõe sobre o Programa Institucional de Bolsa de Iniciação à Docência - PIBID e dá outras providências]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CLANDININ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[<strong>Classroom practice</strong>: teacher images in action]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[London ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[The Falmer Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUBAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claude]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A socialização. Construção das identidades sociais e profissionais]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Porto Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[<strong>Pedagogia da autonomia</strong>: saberes necess&#225;rios &#224; pr&#225;tica educativa]]></source>
<year></year>
<edition>34. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FORMOSINHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Concepções de professor. Diversificação, avaliação e carreira docente]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FORMOSINHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[<strong>Forma&#231;&#227;o de professores</strong>: aprendizagem profissional e a&#231;&#227;o docente]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Porto Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>FP</collab>
<collab>FP</collab>
<source><![CDATA[Narrativa]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Braga. Portugal ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GHEDIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Evandro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Whasgton]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[A legitimação do estágio com pesquisa a partir da epistemologia do professor-pesquisador]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ROCHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Simone Albuquerque]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Formação de professores e práticas em discussão]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Cuiabá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EdUFMT]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>GOIÁS</collab>
<collab>GOIÁS</collab>
<collab>Instituto Federal de Educação, Ciência e Tecnologia Goiano</collab>
<source><![CDATA[Projeto Político Pedagógico]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio Verde ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>JB</collab>
<collab>JB</collab>
<source><![CDATA[Narrativa]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio Verde (Goiás) ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LUDKE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Menga]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Universidade, escola de educação básica e o problema do estágio na formação de professores]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Pesquisa Sobre Formação Docente]]></source>
<year></year>
<volume>1</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>95-108</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>MP</collab>
<collab>MP</collab>
<source><![CDATA[Narrativa]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Braga (Portugal) ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NÓVOA]]></surname>
<given-names><![CDATA[António]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Formação de professores e profissão docente]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[NÓVOA]]></surname>
<given-names><![CDATA[António]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os professores e a sua formação]]></source>
<year></year>
<edition>3. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Dom Quixote]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PIMENTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Selma. Garrido]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Socorro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estágio e docência]]></source>
<year></year>
<edition>6. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PIMENTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Selma Garrido]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Formação de professores: identidade e saberes da docência]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[PIMENTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Selma Garrido]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Saberes pedagógicos e atividade docente]]></source>
<year></year>
<edition>8. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PORTUGAL</collab>
<collab>PORTUGAL</collab>
<collab>Ministério da Educação e Ciência</collab>
<source><![CDATA[<strong>Decreto-Lei n&#176; 43, de 22 de fevereiro de 2007</strong>. Aprova o regime jur&#237;dico da habilita&#231;&#227;o profissional para a doc&#234;ncia ma educa&#231;&#227;o pr&#233;-escolar e nos ensinos b&#225;sico e secund&#225;rio]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PORTUGAL</collab>
<collab>PORTUGAL</collab>
<collab>Ministério da Educação e Ciência</collab>
<source><![CDATA[<strong>Lei n&#176; 46, de 14 de outubro de 1986</strong>. Aprova a Lei de Bases do Sistema Educativo portugu&#234;s]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SARMENTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Teresa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Contextos de vida e aprendizagem da profissão]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FORMOSINHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[<strong>Forma&#231;&#227;o de professores</strong>: aprendizagem profissional e a&#231;&#227;o docente]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Porto Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SERRALHEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O processo de Bolonha e a formação dos educadores e professores portugueses]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Profedições]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SHULMAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lee]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Those who understand: Knowledge growth in teaching]]></article-title>
<source><![CDATA[Educational Researcher]]></source>
<year></year>
<volume>15</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>4-14</page-range><publisher-loc><![CDATA[Washington ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TARDIF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maurice]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LESSARD]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claude]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O trabalho docente: elementos para uma teoria da docência como profissão de interações humanas]]></source>
<year></year>
<edition>7. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>VP</collab>
<collab>VP</collab>
<source><![CDATA[Narrativa]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Braga (Portugal) ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
