<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1413-2478</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Brasileira de Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. Bras. Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1413-2478</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[ANPEd - Associação Nacional de Pós-Graduação e Pesquisa em Educação]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1413-24782025000100276</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/s1413-24782025300126</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Panorama histórico-geográfico, político-pedagógico e epistemológico da educação antirracista na Améfrica Ladina]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Panorama histórico-geográfico, político-pedagógico y epistemológico de la educación antirracista en Améfrica Ladina]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Historical-geographical, political-pedagogical and epistemological panorama of antiracist education in Ladino Amefrica]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Alves-Brito]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alan]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do Rio Grande do Sul  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Porto Alegre RS]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2025</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2025</year>
</pub-date>
<volume>30</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1413-24782025000100276&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1413-24782025000100276&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1413-24782025000100276&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[RESUMO A educação antirracista (EAR) é um projeto cosmopolítico para nos fazer avançar em questões éticas e democráticas que assegurem o direito de ser e de viver de pessoas negras e indígenas. O objetivo é apresentar, para 20 países da Améfrica Ladina, um panorama histórico-geográfico, político-pedagógico e epistemológico da EAR. De abordagem qualitativa e natureza exploratória, descritiva e explicativa, analisamos documentos e instituições. Por meio do pensamento de diferentes intelectuais, discutimos a situação da EAR na Améfrica Ladina. Encontramos que, de maneira ampla, apesar dos avanços, os países carecem de direcionamentos teóricos, políticos-pedagógicos e epistemológicos para fazer valer políticas públicas que mirem a desarticulação do racismo e a promoção da equidade racial na educação básica. Os conceitos de raça e etnia precisam ser aprofundados na comunidade escolar e acadêmica, e a situação das populações quilombolas é particularmente preocupante.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[RESUMEN La educación antirracista (EAR) es un proyecto cosmopolítico para avanzar en cuestiones éticas y democráticas que aseguren el derecho de ser y de vivir de personas negras e indígenas. El objetivo es presentar, para 20 países de Améfrica Ladina, un panorama histórico-geográfico, político-pedagógico y epistemológico de la EAR. De enfoque cualitativo y naturaleza exploratoria, descriptiva y explicativa, analizamos documentos e instituciones. Por medio del pensamiento de diferentes intelectuales, discutimos la situación de la EAR en Améfrica Ladina. Encontramos que, de manera amplia, a pesar de los avances, los países carecen de direccionamientos teóricos, políticos-pedagógicos y epistemológicos para hacer valer políticas públicas que minimicen la desarticulación del racismo y la promoción de la equidad racial en la educación básica. Los conceptos de raza y etnia necesitan ser profundizados en la comunidad escolar y académica y la situación de las poblaciones cimarrones es particularmente preocupante.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT Anti-racist education (EAR) is a cosmopolitical project to move us forward on ethical and democratic issues that ensure the right to be and to live of black and indigenous people. The objective is to present, for 20 countries of Ladino Amefrica, a historical-geographical, political-pedagogical and epistemological panorama of the EAR. With a qualitative approach and an exploratory, descriptive and explanatory nature, we analyzed documents and institutions. Through the thinking of different intellectuals, we discussed the situation of the EAR in Ladino Amefrica. We found that, in a broad way, despite advances, countries lack theoretical, political-pedagogical and epistemological directions to enforce public policies that mitigate the disarticulation of racism and the promotion of racial equity in basic education. The concepts of race and ethnicity need to be deepened in the school and academic community and the situation of quilombola populations is particularly worrying.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Amefricanidade]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Interculturalidade]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Racismo]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Amefricanidad]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Interculturalidad]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Racismo]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Amefricanity]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Interculturality]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Racism]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALVES-BRITO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cosmologias racializadas: processos políticos e educativos anti(racistas) no ensino de Física e Astronomia]]></article-title>
<source><![CDATA[Roteiro]]></source>
<year>2021</year>
<volume>46</volume>
<numero>20</numero>
<issue>20</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALVES-BRITO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O racismo institucional e a retomada da UFRGS pelos povos originários]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Racismo institucional: o papel das instituições no combate ao racismo]]></source>
<year>2022</year>
<month>a</month>
<page-range>89-126</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Clube dos Leitores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALVES-BRITO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Zumbi-Dandara dos Palmares: desafios estruturais e pedagógicos da Educação Escolar Quilombola para a promoção da equidade racial no Brasil do século 21]]></source>
<year>2022</year>
<month>b</month>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pragmatha]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALVES-BRITO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alan]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo Sêrgio]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NASCIMENTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Matheus]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BITTENCOURT JUNIOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Iosvaldyr Carvalho]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Antropologia e educação escolar quilombola: um debate necessário]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ALVES-BRITO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Zumbi-Dandara dos Palmares: desafios estruturais e pedagógicos da Educação Escolar Quilombola para a promoção da equidade racial no Brasil do século 21]]></source>
<year>2022</year>
<page-range>285-329</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pragmatha]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ARGENTINA</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación de Argentina]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BENTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cida]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O pacto da branquitude]]></source>
<year>2022</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BOLÍVIA</collab>
<source><![CDATA[Ministerio de Educación del Estado Plurinacional de Bolivia]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-name><![CDATA[Institui a Lei de diretrizes e bases da educação nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 10.639, de 9 de janeiro de 2003]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-name><![CDATA[Inclui no currículo oficial da Rede de Ensino a obrigatoriedade da temática "História e Cultura Afro-Brasileira"]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Resolução nº 1, de 17 de junho de 2004]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Institui Diretrizes Curriculares Nacionais para a Educação das Relações Étnico-Raciais e para o Ensino de História e Cultura Afro-Brasileira e Africana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 11.645, de 10 de março de 2008]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Inclui no currículo oficial da Rede de Ensino a obrigatoriedade da temática "História e Cultura Afro-Brasileira e Indígena"]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL. Ministério da Educação (MEC)</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conselho Nacional de Educação. Resolução nº 05, de 22 de junho de 2012]]></article-title>
<source><![CDATA[Define diretrizes curriculares nacionais para educação escolar indígena na educação básica]]></source>
<year>2012</year>
<month>a</month>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL. Ministério da Educação (MEC)</collab>
<source><![CDATA[Conselho Nacional de Educação. Resolução nº 08, de 20 de novembro de 2012. Parecer CNE/CEB nº 16 de 2012. Define diretrizes curriculares nacionais para educação escolar quilombola na educação básica]]></source>
<year>2012</year>
<month>b</month>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Ministério da Educação do Brasil]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CANDAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vera Maria Ferrão]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RUSSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kelly]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Interculturalidade e educação na América Latina: uma construção plural, original e complexa]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Diálogo Educacional]]></source>
<year>2010</year>
<volume>10</volume>
<numero>29</numero>
<issue>29</issue>
<page-range>151-69</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARNEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sueli]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dispositivos da racialidade: a construção do outro como não ser como fundamento]]></source>
<year>2023</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>CENTRAL INTELLIGENCE AGENCY (CIA)</collab>
<source><![CDATA[CIA World Factbook]]></source>
<year>2023</year>
<publisher-name><![CDATA[CIA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CHILE</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación de Chile]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COLLINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Patricia Hill]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pensamento feminista negro: conhecimento, consciência e a política do empoderamento]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>COLÔMBIA</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación de Nacional]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>COMISSÃO ECONÔMICA PARA A AMÉRICA LATINA E O CARIBE (CEPAL)</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Los pueblos indígenas de América Latina &#8211; Abya Yala y la Agenda 2030 para el Desarrollo Sostenible: Tensiones y desafíos desde una perspectiva territorial]]></article-title>
<source><![CDATA[Documentos de Proyectos (LC/TS.2020/47)]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Santiago ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CEPAL]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>COMISSÃO ECONÔMICA PARA A AMÉRICA LATINA E O CARIBE (CEPAL)</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Afrodescendentes e a matriz da desigualdade social na América Latina: desafios para a inclusão]]></article-title>
<source><![CDATA[Síntese. Documentos de Projetos (LC/TS.2021/26)]]></source>
<year>2021</year>
<publisher-loc><![CDATA[Santiago ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CEPAL]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CUBA</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación República de Cuba]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>EL SALVADOR</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELACQUA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gregory]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HINCAPIÉ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diana]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VEGAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Emiliana]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ALFONSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Profissão: professor na América Latina: Por que a docência perdeu prestígio e como recuperá-lo?]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nova York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Banco Interamericano de Desenvolvimento]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>EQUADOR</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación de Ecuador]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>ETHNOLOGUE</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[What are the top 200 most spoken languages?]]></article-title>
<source><![CDATA[Ethnologue, [202-]]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FORNET-BETANCOURT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Raúl]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Interculturalidad y globalización: Ejercicios de crítica filosófica intercultural en el contexto de la globalización]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[José de Costa Rica ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[DEI]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GILROY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paul]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[modernidade e dupla consciência]]></article-title>
<source><![CDATA[O atlântico negro:]]></source>
<year>2012</year>
<volume>34</volume>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nilma Lino]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O movimento negro educador: Saberes construídos nas lutas por emancipação]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Alberto Oliveira]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Petronilha Beatriz Gonçalves e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Movimento negro e educação]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação]]></source>
<year>2000</year>
<volume>1</volume>
<numero>15</numero>
<issue>15</issue>
<page-range>134-58</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZALEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lelia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Por um feminismo afro-latino-americano: ensaios, intervenções e diálogos]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>GUATEMALA</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación República de Guatemala]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>HAITI</collab>
<source><![CDATA[Ministère de l&#8217;Éducation Nationale et de la Formation Professionnelle République d&#8217;Haïti]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>HONDURAS</collab>
<source><![CDATA[Secretaría de Educación de Honduras]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOOKER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juliet]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Inclusão indígena e exclusão dos afro-descendentes na América Latina]]></article-title>
<source><![CDATA[Tempo e Sociedade]]></source>
<year>2006</year>
<volume>18</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>89-111</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>INSTITUTO BRASILEIRO DE GEOGRAFIA E ESTATÍSTICA (IBGE)</collab>
<source><![CDATA[Portal]]></source>
<year>2022</year>
<publisher-name><![CDATA[IBGE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LÓPEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis Enrique]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Interculturalidad, educación y política en América Latina: perspectivas desde el Sur. Pistas para una investigación comprometida y dialogal]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[LÓPEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis Enrique]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Interculturalidad, educación y ciudadanía: perspectivas latinoamericanas]]></source>
<year>2009</year>
<page-range>129-218</page-range><publisher-loc><![CDATA[La Paz ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Funproeib Andes, Plural]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LÓPEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis Enrique]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MORALES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ariel Carlos Guarayo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CHIRI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Condori]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Interculturalidad, ciudadanía y multilinguismo]]></source>
<year>2022</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cochabamma ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Funproeib Andes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAGNO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Machado Dias]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Améfrica Ladina: introdução a uma abertura]]></source>
<year>2008</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MATTAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RAMOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[abordagens qualitativas, quantitativas e mistas]]></article-title>
<source><![CDATA[Metodologia de pesquisa em educação:]]></source>
<year>2021</year>
<volume>70</volume>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MEINERZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carla Beatriz]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERNÁNDEZ-RAMÍREZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martín José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação antirracista e epistemologias diversas: políticas afirmativas no Brasil e Uruguai]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Educação e Cultura Contemporânea]]></source>
<year>2018</year>
<volume>15</volume>
<numero>39</numero>
<issue>39</issue>
<page-range>375-96</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>MÉXICO</collab>
<source><![CDATA[Dirección General de Educación Indígena, Intercultural y Bilingüe]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MUNANGA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kabengele]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Rediscutindo a mestiçagem no Brasil: identidade nacional versus identidade negra]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autêntica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MUNDURUKU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O caráter educativo do movimento indígena brasileiro (1970&#8211;1990)]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paulinas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>NAÇÕES UNIDAS</collab>
<source><![CDATA[Transformando nosso mundo: a Agenda 2030 para o desenvolvimento sustentável. Tradução do Centro de Informação das Nações Unidas para o Brasil (UNIC Rio)]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-name><![CDATA[Nações Unidas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NASCIMENTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Abdias]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O quilombismo: documentos de uma militância pan-africanista]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Perspectiva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>NICARÁGUA</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación de Nicaragua]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Icaro Aron Paulino Soares de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Constituição do Estado Plurinacional da Bolívia de 2009. Tradução de Icaro Aron Paulino Soares de Oliveira]]></article-title>
<source><![CDATA[JUS.com.br]]></source>
<year>2022</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>ORGANIZATION OF AMERICAN STATES (OAS)</collab>
<source><![CDATA[Convenção nº 169 da OIT sobre Povos Indígenas e Tribais]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-name><![CDATA[OAS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PANAMÁ</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación de Panamá]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PARAGUAI</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación y Ciencias]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PERU</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación del Peru]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PRICE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Richard]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Maroon societies: rebel slave communities in the Americas]]></source>
<year>1973</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nova York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Anchor Books]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PRICE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Richard]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Quilombolas e direitos humanos no Suriname]]></article-title>
<source><![CDATA[Horizontes Antropológicos]]></source>
<year>1999</year>
<volume>5</volume>
<numero>10</numero>
<issue>10</issue>
<page-range>203-41</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[QUIJANO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Aníbal]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Colonialidad del poder, eurocentrismo y América Latina]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[LANDER]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La colonialidad del saber: eurocentrismo y ciencias sociales. Perspectivas Latinoamericanas]]></source>
<year>2000</year>
<page-range>201-46</page-range><publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CLACSO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>REPÚBLICA DOMINICANA</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación del Gobierno de la República Dominicana]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Katemari]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ALVES-BRITO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alan]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PINHEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bárbara Carine Soares]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pós-verdade para quem? Fatos produzidos por uma ciência racista]]></article-title>
<source><![CDATA[Caderno Brasileiro de Ensino de Física]]></source>
<year>2020</year>
<volume>37</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>1440-68</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio Bispo dos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Colonização, quilombos: modos e significações]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CNPq]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TUBINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fidel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La interculturalidad crítica como proyecto ético-político]]></article-title>
<collab>ENCUENTRO CONTINENTAL DE EDUCADORES AGUSTINOS, 2005, Lima</collab>
<source><![CDATA[Anais [&#8230;]]]></source>
<year>2005</year>
<page-range>24-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>URUGUAI</collab>
<source><![CDATA[Ministério de Educación y Cultura]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>VENEZUELA</collab>
<source><![CDATA[Ministério del Poder Popular para la Educación]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B63">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WADE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Peter]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Race and ethnicity in Latin America]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Londres ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pluto Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B64">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WALSH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catherine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Interculturalidad crítica, pedagogía decolonial]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[VILLA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Wilmer]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GRUESO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Arturo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Diversidad, interculturalidad y construcción de ciudad]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>44-63</page-range><publisher-loc><![CDATA[Bogotá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Pedagógica Nacional / Alcaldía Mayor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B65">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WALSH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Catherine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Interculturalidad, estado, sociedad: luchas (de) coloniales de nuestra época]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Quito ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Abya Yala]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
