<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1517-9702</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação e Pesquisa]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educ. Pesqui.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1517-9702</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Educação da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1517-97022018000100443</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/s1678-4634201844172781</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Escolas, cidades e seus patrimônios: dinâmicas escolares de patrimonialização cultural]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Schools, cities and their heritage: school dynamics of cultural patrimonialisation]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rodrigo Manoel Dias da]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade do Vale do Rio dos Sinos  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Leopoldo RS]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2018</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2018</year>
</pub-date>
<volume>44</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1517-97022018000100443&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1517-97022018000100443&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1517-97022018000100443&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Diversos estudos interdisciplinares que abordam as relações entre patrimônio e memória social têm demonstrado uma descentralização dos processos de patrimonialização cultural, cujo eixo estruturador desloca-se do Estado, enquanto ator privilegiado na seleção e conservação do que se convenciona como patrimônio, às comunidades e atores sociais, enquanto demandantes de políticas para o patrimônio e para a educação patrimonial. Nesse sentido, o contexto da redemocratização política no Brasil fez-se conjuntura favorável à redefinição do papel do Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional, o Iphan (anterior Sphan), evidenciando alterações nas correlações de força entre atores governamentais e agentes sociais, a partir das quais coletividades historicamente ausentes ou silenciadas encontraram novas condições políticas e revitalizaram experiências de luta por cidadania e justiça social. Considerando as transformações operadas em tais concepções de patrimônio e suas influências sobre as políticas e as práticas de educação patrimonial no país, o artigo visa, por um lado, problematizar as diversas dimensões que interferem hoje nos processos de patrimonialização cultural e, por outro, refletir sobre a condição da escola enquanto agente ativo nos processos de salvaguarda das memórias e das culturas locais e regionais. Conclui com a afirmativa de que a educação escolar, na atualidade, faz-se tensionada pelas novas configurações do campo do patrimônio e pelos dilemas de uma sociedade democrática, em detrimento das décadas anteriores, nas quais fora produzida pelos princípios da homogeneização e da unidade nacional.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract Many interdisciplinary studies approaching the relationship between heritage and social memory have shown a decentralisation of processes of cultural patrimonialisation, whose pivot moves away from the State, as a privileged actor in selecting and preserving what is agreed upon as heritage, and towards communities and social actors as demandants of policies for heritage and patrimonial education. In this sense, the context of political re-democratisation in Brazil was amenable to redefining the role of the Institute of the National Historical and Artistic Heritage, the Iphan (earlier Sphan), evincing changes in correlations of force between government actors and social agents, from which historically absent or silenced collectivities have found new political conditions and renewed experiences to fight for citizenship and social justice. Considering the transformations working in such conceptions of heritage and its influence on policies and practices of patrimonial education in the country, on one hand, this paper aims to problematise the several dimensions that at present interfere with the processes of cultural patrimonialisation and, on the other hand, to reflect upon the condition of the school as an active agent in the processes of preserving memories and local and regional cultures. It concludes with the statement that schooling today is coerced by the new configurations of the heritage field and by dilemmas of a democratic society at cost of earlier years, when it was produced by principles of homogenisation and national unity.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Patrimônio cultural]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Escola]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação patrimonial]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Cultural heritage]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[School]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Patrimonial education]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABREU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Regina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patrimonialização das diferenças e os novos sujeitos de direito coletivo no Brasil]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[TARDY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cécile]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DODEBEI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vera]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memória e novos patrimônios]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>67-93</page-range><publisher-loc><![CDATA[Marseille ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Open Edition Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CANCLINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Néstor Garcia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O patrimônio cultural e a construção imaginária do nacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional]]></source>
<year>1994</year>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>95-115</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CANDAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joël]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memória e identidade]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Contexto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHUVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Márcia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os arquitetos da memória: sociogênese das práticas de preservação do patrimônio cultural no Brasil (anos 1930-1940)]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFRJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUBET]]></surname>
<given-names><![CDATA[François]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Mutações cruzadas: a cidadania e a escola]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação]]></source>
<year>2011</year>
<volume>16</volume>
<numero>47</numero>
<issue>47</issue>
<page-range>289-305</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ENGUITA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariano]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La educación en la encrucijada]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundación Santillana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GARCÍA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Zaida]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Como podemos evitar a morte social do patrimônio cultural? Educação patrimonial, uma área emergente]]></article-title>
<source><![CDATA[Mouseion]]></source>
<year>2016</year>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>41-56</page-range><publisher-loc><![CDATA[Canoas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GORELIK]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ádrian]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A produção da &#8216;cidade latino-americana&#8217;]]></article-title>
<source><![CDATA[Tempo Social]]></source>
<year>2005</year>
<volume>17</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>111-33</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[IBARRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Macarena]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patrimônio e comunidade: perspectivas da educação patrimonial chilena (1970-2015)]]></article-title>
<source><![CDATA[Mouseion]]></source>
<year>2016</year>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>15-40</page-range><publisher-loc><![CDATA[Canoas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KURI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Patricia Ramírez]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pensar la ciudad de lugares desde el espacio público en un centro histórico]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[KURI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Patricia Ramírez]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DÍAZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miguel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pensar y habitar la ciudad: afectividad, memoria y significado en el espacio urbano contemporáneo]]></source>
<year>2006</year>
<page-range>105-29</page-range><publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Anthropos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LONDRES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cecília]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O patrimônio em processo: trajetória da política federal de preservação no Brasil]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFRJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTÍNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eusebio Nájera]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Esbozos para una pedagogía urbana pertinente a los desarrollos educativos en las ciudades]]></article-title>
<source><![CDATA[Polis]]></source>
<year>2008</year>
<numero>20</numero>
<issue>20</issue>
<page-range>1-11</page-range><publisher-loc><![CDATA[Santiago de Chile ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Laércio Vitorino de Jesus]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memória: um patrimônio irrenunciável &#8211; comunidades do Distrito de Ribeirão Pequeno da Laguna]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Palhoça ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unisul]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[POLLAK]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Memória, esquecimento, silêncio]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos Históricos]]></source>
<year>1989</year>
<volume>2</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>3-15</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROTMAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mónica]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[El campo patrimonial: procesos de configuración y problematización de alteridades]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Memória em Rede]]></source>
<year>2010</year>
<volume>1</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>22-42</page-range><publisher-loc><![CDATA[Pelotas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rodrigo Manoel Dias da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação patrimonial e a dissolução das monoidentidades]]></article-title>
<source><![CDATA[Educar em Revista]]></source>
<year>2015</year>
<numero>56</numero>
<issue>56</issue>
<page-range>2017-224</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rodrigo Manoel Dias da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação patrimonial e políticas de escolarização no Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Realidade]]></source>
<year>2016</year>
<volume>41</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>467-89</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TRILLA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jaume]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Otras educaciones: animación sociocultural, formación de adultos y ciudad educativa]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Anthropos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[YÚDICE]]></surname>
<given-names><![CDATA[George]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A conveniência da cultura: usos da cultura na era global]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFMG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
