<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1517-9702</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação e Pesquisa]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educ. Pesqui.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1517-9702</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Educação da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1517-97022025000100823</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/s1678-4634202551282523por</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Concepções iniciais sobre o pensamento algébrico de um grupo de professores que ensinam matemática]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Initial conceptions about algebraic thinking of a group of mathematics teachers*]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bianchini]]></surname>
<given-names><![CDATA[Barbara Lutaif]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lima]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel Loureiro de]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Pontifícia Universidade Católica de São Paulo  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Paulo SP]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Pontifícia Universidade Católica de São Paulo  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Paulo SP]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2025</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2025</year>
</pub-date>
<volume>51</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1517-97022025000100823&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1517-97022025000100823&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1517-97022025000100823&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Neste artigo, que, do ponto de vista metodológico, decorreu de uma pesquisa de campo de natureza qualitativa, objetiva-se analisar as concepções (ideias, representações ou crenças que os participantes têm em relação a um determinado tema) de 36 professores a respeito do pensamento algébrico. Os docentes participaram de três encontros on-line síncronos, com três horas de duração cada, nos quais se visava a discutir o que é o pensamento algébrico e como desenvolvê-lo. Buscou-se identificar, a partir das respostas dadas pelos participantes a duas questões que integraram o questionário inicial desta pesquisa, que temáticas associavam ao pensamento algébrico. Teoricamente, esta pesquisa subsidia-se por aspectos caracterizadores do pensamento algébrico preconizados por diferentes pesquisadores da área da educação algébrica. Dentre os resultados, podemos mencionar que as concepções dos docentes se agrupam em 13 categorias, predominantemente vinculadas às seguintes ações relacionadas ao modo de pensar citado: tratar quantidades desconhecidas como se fossem conhecidas e realizar cálculos com elas como fazemos com os valores conhecidos. Duas ações de extrema relevância para o desenvolvimento e para a mobilização do pensamento algébrico não foram evidenciadas pelos participantes em suas concepções: perceber as relações de variações e covariações; e compreender os diferentes papéis assumidos pelo sinal de igual.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article, which, from a methodological point of view, resulted from a qualitative field research, aims to analyze the conceptions (ideas, representations or beliefs that participants have in relation to a given topic) of 36 teachers regarding algebraic thinking. Teachers participated in three synchronous online meetings, lasting three hours each, in which the aim was to discuss what algebraic thinking is and how to develop it. The aim was to identify, based on the answers given by participants to two questions that were part of the initial questionnaire of this research, which themes they associated with algebraic thinking. Theoretically, this research is supported by characteristic aspects of algebraic thinking advocated by different researchers in the field of algebraic education. Among the results, it could be highlighted that the teachers&#8217; conceptions are grouped into 13 categories, predominantly linked to the following actions related to the aforementioned way of thinking: treating unknown quantities as if they were known and performing calculations with them as we do with known values. Two actions of extreme relevance for the development and mobilization of algebraic thinking were not evidenced by participants in their conceptions: perceiving the relationships of variations and covariations; and understanding the different roles played by the equal sign.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Pensamento algébrico]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Ações relacionadas ao pensamento algébrico]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Concepções de professores]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Temáticas vinculadas ao pensamento algébrico]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Algebraic thinking]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Actions related to algebraic thinking]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teachers&#8217; conceptions]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Themes linked to algebraic thinking]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALMOULOUD]]></surname>
<given-names><![CDATA[Saddo Ag]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Fundamentos da didática da matemática]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFPR]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARTIGUE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michèle]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Épistémologie et didactique]]></source>
<year>1989</year>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>1-24</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BALACHEFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nicolas]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conception, connaissance et concept]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GRENIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Denise]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Séminaire didactique et technologies cognitives en mathématiques]]></source>
<year>1995</year>
<page-range>219-44</page-range><publisher-loc><![CDATA[Grenoble ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IMAG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BELTRAME]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juliana Thais]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A álgebra nos livros didáticos: um estudo dos usos das variáveis, segundo o Modelo 3UV]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pontifícia Universidade Católica de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARDOSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Teresa Pimentel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O conhecimento matemático e didáctico, com incidência no pensamento algébrico de professores do primeiro ciclo do ensino básico: que relações com um programa de formação contínua?]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Minho ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Estudos da Criança, Universidade do Minho]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KAPUT]]></surname>
<given-names><![CDATA[James]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Teaching and learning a new algebra]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FENNEMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elizabeth]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROMBERG]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thomas]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mathematics classrooms that promote understanding]]></source>
<year>1999</year>
<page-range>133-55</page-range><publisher-loc><![CDATA[Mahwah ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lawrence Erlbaum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KAPUT]]></surname>
<given-names><![CDATA[James]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[What is algebra? What is algebraic reasoning?]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[KAPUT]]></surname>
<given-names><![CDATA[James]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CARRAHER]]></surname>
<given-names><![CDATA[David]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BLANTON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Algebra in the early grades]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>5-17</page-range><publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lawrence Erlbaum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KAPUT]]></surname>
<given-names><![CDATA[James]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BLANTON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MORENO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luís]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Algebra from a symbolization point of view]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[KAPUT]]></surname>
<given-names><![CDATA[James]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CARRAHER]]></surname>
<given-names><![CDATA[David]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BLANTON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Algebra in the early grades]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>19-55</page-range><publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lawrence Erlbaum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Anna Paula de Avelar Brito]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BIANCHINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Barbara Lutaif]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel Loureiro de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pensamento Algébrico]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BIANCHINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Barbara Lutaif]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel Loureiro de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O pensamento matemático e os diferentes modos de pensar que o constituem]]></source>
<year>2023</year>
<page-range>75-116</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livraria da Física]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Iranete Maria da Silva]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[De la modélisation de connaissances des élèves aux décisions didactiques des professeurs: étude didactique dans le cas de la symétrie orthogonale]]></source>
<year>2009</year>
<edition>1</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edilivre]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Iranete Maria da Silva]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA NETO]]></surname>
<given-names><![CDATA[João Ferreira da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O que pensam professores que ensinam matemática na educação básica sobre a formação continuada?]]></article-title>
<source><![CDATA[Pesquiseduca]]></source>
<year>2012</year>
<volume>4</volume>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<page-range>6-23</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rômulo Campos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A framework for understanding what algebraic thinking is]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nothingam, UK ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[School of Education, University of Nothingam]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ricardo Lisboa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Concepções sobre a matemática e seu ensino na perspectiva de professores que ensinam Matemática em licenciaturas de Alagoas]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Recife ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Pernambuco]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OPRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Teachers' conceptions of assessment]]></article-title>
<source><![CDATA[Procedia-Social and Behavioral Sciences]]></source>
<year>2015</year>
<volume>209</volume>
<page-range>229-33</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA NETO]]></surname>
<given-names><![CDATA[João Ferreira da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Concepções sobre a formação continuada de professores de matemática em Alagoas]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Recife ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro de Educação, Universidade Federal de Pernambuco]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[THOMPSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alba Gonzales]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A relação entre concepções de matemática e de ensino de matemática de professores na prática pedagógica]]></article-title>
<source><![CDATA[Zetetiké]]></source>
<year>1997</year>
<volume>5</volume>
<numero>8</numero>
<issue>8</issue>
<page-range>11-43</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[URSINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sonia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Enseñanza del algebra elemental: una propuesta alternativa]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[México, DC ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Trillas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
