<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1981-416x</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Diálogo Educacional]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. Diálogo Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1981-416x</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Pontifícia Universidade Católica do Paraná (PUCPR)]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1981-416x2019000100362</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.7213/1981-416x.19.060.ao03</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O modelo de accountability e a política de avaliação da Educação Superior no Brasil]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The model of accountability and the policy of evaluation of higher education in Brazil]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paula]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alisson Slider do Nascimento de]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Costa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Frederico Jorge Ferreira]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lima]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kátia Regina Rodrigues]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Estadual do Ceará  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Fortaleza CE]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Regional do Cariri  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Crato CE]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<volume>19</volume>
<numero>60</numero>
<fpage>362</fpage>
<lpage>385</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1981-416x2019000100362&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1981-416x2019000100362&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1981-416x2019000100362&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo O presente texto busca a articulação da racionalidade neoliberal que se expressa na avaliação, da lógica da regulação como accountability e dos mecanismos que constituem a lógica da avaliação da educação superior, bem como definem os padrões de sua qualidade. Para trato metodológico, recorreu-se à utilização da abordagem qualitativa. Trata-se de uma pesquisa de tipo bibliográfica e documental. Constatou-se que o Sistema Nacional de Avaliação da Educação Superior utiliza diversos mecanismos para operacionalizar a avaliação, com sua centralidade calcada no exame por desempenho como base dos processos regulatórios das Instituições de Educação Superior, além da utilização de indicadores classificatórios, comparativos e escalonais para a sistematização de dados para a constituição de rankings entre as instituições.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract The present text seeks the articulation of the neoliberal rationality expressed in the evaluation, the logic of regulation as accountability and the mechanisms that constitute the logic of the evaluation of higher education, as well as define the standards of its quality. For methodological treatment, we used the qualitative approach. This is a bibliographical and documentary research. It was verified that the National System of Evaluation of Higher Education uses several mechanisms to operationalize the evaluation, with its centrality based on the performance exam as basis of the regulatory processes of the Institutions of Higher Education, besides the use of classificatory, comparative and classificatory indicators for the systematization of data for the establishment of rankings between institutions.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Accountability]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[SINAES]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Qualidade]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação Superior]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Accountability]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[SINAES]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Quality]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Higher education]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AFONSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Estado, mercado, comunidade e avaliação: esboço para uma rearticulação crítica]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Sociedade]]></source>
<year>1999</year>
<volume>20</volume>
<numero>69</numero>
<issue>69</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AFONSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Políticas educativas e accountability em educação: subsídios para um debate iberoamericano]]></article-title>
<source><![CDATA[Sísifo/Revista de Ciências da Educação]]></source>
<year>2009</year>
<volume>2</volume>
<numero>9</numero>
<issue>9</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AFONSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Para uma conceitualização alternativa de accountability em educação]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Sociedade]]></source>
<year>2012</year>
<volume>33</volume>
<numero>119</numero>
<issue>119</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto nº 5.773, de 9 de maio de 2006. Dispõe sobre o exercício das funções de regulação, supervisão e avaliação das instituições de educação superior e cursos superiores de graduação e sequenciais no sistema federal de ensino]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto nº 3.860, de 9 de julho de 2001. Dispõe sobre a organização do ensino superior, a avaliação de cursos e instituições, e dá outras providências]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto nº 2.207, de 15 de abril de 1997. Regulamenta, para o Sistema Federal de Ensino, as disposições contidas nos arts. 19, 20, 45, 46 e 52, parágrafo único, 54 e 88 da Lei nº 9. 394, de 20 de dezembro de 1996, e dá outras providências]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto nº 2. 026, de 10 de outubro de 1996. Estabelece procedimentos para o processo e avaliação dos cursos e instituições de ensino superior]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996. Estabelece as diretrizes e bases da educação nacional]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial [da república Federativa do Brasil]]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 10.861, de 14 de abril de 2004. Institui o Sistema Nacional de Avaliação da Educação Superior - SINAES e dá outras providências]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Portaria Normativa nº 40, de 12 de dezembro de 2007]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Portaria Normativa nº 12, de 5 de setembro de 2008. Institui o Índice Geral de Cursos da Instituição de Educação Superior (ICG]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BROADFOOT]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Um nouveau mode de régularion dans um système décentralisé: l&#8217;Etat évaluateur]]></article-title>
<source><![CDATA[Revue Française de Pédagogie]]></source>
<year>2000</year>
<volume>130</volume>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CANAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ELOY]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Política de avaliação em larga escala: o ENADE interfere na gestão dos cursos]]></article-title>
<source><![CDATA[Práxis Educativa]]></source>
<year>2016</year>
<volume>11</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Ponta Grossa ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARNOY]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LOEBB]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Does external accountability affect student outcomes? A cross-state analyses]]></article-title>
<source><![CDATA[Educational Evaluation and Policy Analysis]]></source>
<year>2002</year>
<volume>24</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DIAS SOBRINHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A avaliação da educação superior]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LACERDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. L. V.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERRI]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DUARTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. K. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[SINAES: avaliação, accountability e desempenho]]></article-title>
<source><![CDATA[Avaliação]]></source>
<year>2016</year>
<volume>21</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAROY]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Estado avaliador, accountability e confiança na instituição escolar]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Educação e Políticas em Debate]]></source>
<year>2013</year>
<volume>2</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAROY]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[École, régulacion et marché: une comparaison de six espaces scolaires en Europe]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[PUF]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MUGAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8216;Accountability&#8217;: an ever-expandig concept]]></article-title>
<source><![CDATA[Public Administration]]></source>
<year>2000</year>
<volume>3</volume>
<numero>78</numero>
<issue>78</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NUNES]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RIBEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PEIXOTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Agências regulatórias no Brasil]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Observatório universitário]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Hegemonia às avessas]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BRAGA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RIZEK]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Hegemonia às avessas]]></source>
<year>2010</year>
<page-range>21-8</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PEREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. C. B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A reforma do estado dos anos 90: lógica e mecanismos de controle Brasília: Ministério da Administração Federal e Reforma do Estado, 1997]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PINHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. A. G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SACRAMENTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. R. S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Accountability: já podemos traduzi-la para o português]]></article-title>
<source><![CDATA[RAP]]></source>
<year>2009</year>
<volume>46</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>PROGRAMA DE GOVERNO DE LULA DA SILVA</collab>
<source><![CDATA[Uma escola do tamanho do Brasil]]></source>
<year>2002</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RISTOFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GIOLO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Sinaes como sistema]]></article-title>
<source><![CDATA[RBPG]]></source>
<year>2006</year>
<volume>3</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROTHEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BARREYRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Avaliação, agências e especialistas: padrões oficiais de qualidade da educação superior]]></article-title>
<source><![CDATA[Ensaio: aval. pol. públ. educ.]]></source>
<year>2009</year>
<volume>17</volume>
<numero>65</numero>
<issue>65</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROTHEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BARREYRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Percurso da avaliação da educação superior nos governos Lula]]></article-title>
<source><![CDATA[Educ. Pesqui.]]></source>
<year>2014</year>
<volume>40</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SCHEDLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conceptualizing accountability]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SCHDELER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DIAMOND]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PLATTNER]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The self-restraining state: power and accountability in new democracies]]></source>
<year>1999</year>
<page-range>13-28</page-range><publisher-loc><![CDATA[London ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lynne Reiner Pub.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SHIROMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. O.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Slogans para a construção do consentimento ativo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[EVANGELISTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O que revelam os slogans na política educacional]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>21-46</page-range><publisher-loc><![CDATA[Araraquara ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Junqueira &amp; Martins]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Avaliação de políticas educacional - contexto e conceitos em busca da avaliação pública]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[LORDÊLO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. A. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DAZZANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. V]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Avaliação educacional: desatando e reatando nós]]></source>
<year>2009</year>
<page-range>17-29</page-range><publisher-loc><![CDATA[Salvador ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EDUFBA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
