<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2175-8042</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Motrivivência]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. Motriviv.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2175-8042</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Santa Catarina]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2175-80422020000100116</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.5007/2175-8042.2020.e65668</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Luta Marajoara: lugar ou não lugar no currículo de uma IES pública do estado do Pará]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Marajoara fight: place or no place in the curriculum of a public higher education institution of the state of Pará]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Lucha Marajoara: lugar o no lugar en el currículo de una IES pública del estado de Pará]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Afonso Ferreira dos]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gomes]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ivan Carlo Rego]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Freitas]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rogério Gonçalves de]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do Pará - UFPA Núcleo de Estudos Transdisciplinares em Educação Básica ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Belém Pará]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do Pará - UFPA  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Belém Pará]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2020</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2020</year>
</pub-date>
<volume>32</volume>
<numero>61</numero>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2175-80422020000100116&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2175-80422020000100116&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2175-80422020000100116&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[RESUMO Este artigo objetivou entender o lugar da Luta Marajoara no currículo de licenciatura em Educação Física de uma Instituição de Ensino Superior (IES) pública da região norte do Brasil. Realizou-se pesquisa de campo a partir de entrevista semiestruturada direcionada a dois docentes ministrantes do conteúdo Lutas, além de grupo focal com estudantes concluintes. Os resultados revelaram que a Luta Marajoara possui lugar implícito no currículo e ausente nas práticas de ensino do curso em questão. Concluiu-se que esta prática corporal, de identidade brasileira e marajoara, não consegue se legitimar no currículo da formação inicial em Educação Física, resultado da marginalização de seu conhecimento.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT This article aims to understand the place of Marajoara Fight in the Physical Education undergraduate curriculum of a public Higher Education Institution (HEI) in northern Brazil. A field research was conducted from an interview with a semi-structured directed to two teachers teaching the Fight content, as well as a focus group with graduating students. The results revealed that Marajoara Fight has an implicit place in the curriculum and is absent in the teaching practices of the course in question. It was concluded that this body practice, of Brazilian and Marajoara identity, cannot legitimize itself in the curriculum of the initial formation in Physical Education, result of the marginalization of it knowledge.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[RESUMEN Este artículo buscó entender el lugar de la Lucha Marajoara en el currículo de licenciatura en Educación Física de una Institución de Enseñanza Superior (IES) pública de la región norte de Brasil. Se realizó investigación de campo a partir de entrevista semiestructurada a dos docentes quien ministra el contenido luchas, además de grupo focal con estudiantes concluyentes. Los resultados revelaron que la Lucha Marajoara tiene un lugar implícito en el currículo y ausente en las prácticas de enseñanza del curso en cuestión. Se concluyó que esta práctica corporal, de identidad brasileña y marajoara, no lo consigue legitimarse en el currículo de la formación inicial en Educación Física, resultado de la marginación de su conocimiento.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Luta marajoara]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação física]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Formação de professores]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Marajoara fight]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Physical education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teacher training]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Lucha marajoara]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Educación física]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Formación de professores]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARROYO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miguel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Currículo: território em disputa]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Diretrizes Curriculares para os Cursos de Graduação]]></source>
<year>2000</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Parecer CNE/CES nº 584, de 3 de outubro de 2018]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Resolução nº 2, de 1 de julho de 2015]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Parâmetros Curriculares Nacionais: Educação Física]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/SEF]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORREIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Walter Roberto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação Física Escolar: o currículo como oportunidade histórica]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação Física e Esporte]]></source>
<year>2016</year>
<volume>30</volume>
<numero>3</numero>
<edition>set</edition>
<issue>3</issue>
<page-range>831-6</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CRUZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miguel Evangelista Miranda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Marajó: essa imensidão de ilha]]></source>
<year>1987</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[M.E.M. Cruz]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>CURSO DE EDUCAÇÃO FÍSICA</collab>
<source><![CDATA[Projeto Político Pedagógico do Curso de Educação Física]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade do Estado do Pará]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DARIDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Suraya Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação Física na escola: questões e reflexões]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Guanabara Koogan]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DARIDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Suraya Cristina]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RANGEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Irene Conceição]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A educação física na escola: implicações para a prática pedagógica]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Guanabara Koogan]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia da autonomia: saberes necessários à prática educativa]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GURGEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fabio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Brazilian Jiu Jítsu: manual pessoal de jiu-jítsu]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Axcel]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[IORA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacob Alfredo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maristela da Silva]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PRIETTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Adelina Lorensi]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A divisão licenciatura/bacharelado no curso de Educação Física: o olhar dos egressos]]></article-title>
<source><![CDATA[Movimento]]></source>
<year>2017</year>
<volume>23</volume>
<numero>2</numero>
<edition>abr./jun</edition>
<issue>2</issue>
<page-range>461-74</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARCONDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nilsen Aparecida]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BRISOLA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elisa Maria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Análise por triangulação de métodos: um referencial para pesquisas qualitativas]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Univap]]></source>
<year>2014</year>
<volume>20</volume>
<numero>35</numero>
<edition>jul</edition>
<issue>35</issue>
<publisher-loc><![CDATA[São José dos Campos ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORGAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[David]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The Focus Group Guidebook]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Thousand Oaks ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Sage]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NASCIMENTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo Rogério]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luciano de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A tematização das lutas na Educação Física Escolar: restrições e possibilidades]]></article-title>
<source><![CDATA[Movimento]]></source>
<year>2007</year>
<volume>13</volume>
<numero>3</numero>
<edition>set./dez.</edition>
<issue>3</issue>
<page-range>91-110</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Garcia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação Física cultural: o currículo em ação]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Labrador]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Garcia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação Física cultural: inspiração e prática pedagógica]]></source>
<year>2018</year>
<edition>1. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Jundiaí ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paco]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NÓVOA]]></surname>
<given-names><![CDATA[António]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Formação de professores e profissão docente]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[NÓVOA]]></surname>
<given-names><![CDATA[António]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os professores e a sua formação]]></source>
<year>1992</year>
<page-range>13-33</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Dom Quixote]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PACHECO]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Augusto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Currículo: teoria e práxis]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Portugal ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Porto Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PIMENTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Selma Garrido]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Formação de professores: identidade e saberes da docência]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[PIMENTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Selma Garrido]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Saberes pedagógicos e atividade docente]]></source>
<year>1999</year>
<page-range>15-34</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RUFINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Gustavo Bonatto]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DARIDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Suraya Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Análise da prática pedagógica das lutas em contextos não formais de ensino]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Ciência e Movimento]]></source>
<year>2015</year>
<volume>23</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>12-23</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SACRISTÁN]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Gimeno]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Currículo: uma reflexão sobre a prática]]></source>
<year>2000</year>
<edition>3. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artes Médicas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SALLES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vicente]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O negro na formação da sociedade paraense: textos reunidos]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belém ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paka-Tatu]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOMÉ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jurjo Torres]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As culturas negadas e silenciadas no currículo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tomaz Tadeu]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Alienígenas na sala de aula]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Afonso Ferreira dos]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FREITAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rogério Gonçalves de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Luta Marajoara e memória: práticas &#8220;esquecidas&#8221; na educação física escolar em Soure-Marajó]]></article-title>
<source><![CDATA[Caderno de Educação Física e Esporte]]></source>
<year>2018</year>
<volume>16</volume>
<numero>1</numero>
<edition>jan./jun</edition>
<issue>1</issue>
<page-range>57-67</page-range><publisher-loc><![CDATA[Marechal Cândido Rondon ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tomaz Tadeu]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O currículo como fetiche]]></source>
<year>2006</year>
<edition>1 ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Belo horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autêntica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carmen Lucia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Metodologia do ensino de Educação Física]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
