<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2236-3459</journal-id>
<journal-title><![CDATA[História da Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Hist. Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2236-3459</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Associação Sul-Rio-Grandense de Pesquisadores em História da Educação]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2236-34592021000100413</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/2236-3459/104118</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O VALOR DA NARRATIVA DOS INFAMES PARA A HISTÓRIA DA EDUCAÇÃO]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[EL VALOR DE LA NARRATIVA DE LOS INFAMES PARA LA HISTORIA DE LAEDUCACIÓN]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[THE VALUE OF INFAMOUS NARRATIVES FOR HISTORY OF EDUCATION]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[LA VALEUR NARRATIVE DES INFÂMES POUR L'HISTOIRE DE L'ÉDUCATION]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rios]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diogo Franco]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pereira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Villela]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Pelotas  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Pelotas RS]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Pontifícia Universidade Católica do Rio Grande do Sul  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Porto Alegre RS]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<volume>25</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2236-34592021000100413&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2236-34592021000100413&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2236-34592021000100413&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Alinhados à História Cultural, pautamos a inclusão das memórias dos ex-alunos na História da Educação e a importância dos discursos de grupos menos valorizados, atribuindo-lhes uma centralidade nem sempre conferida pela memória oficial. Singulares, permitem esclarecer questões que as fontes prioritariamente usadas não permitem. Problematizamos o lugar dos infames na historiografia educacional brasileira revisando o debate que cristaliza versões gerais em contraposição a versões particulares.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Alineados con la Historia Cultural, nos centramos en incluir la memoria de los antiguos alumnos en la Historia de la Educación y la importancia de los discursos de los colectivos menos valorados, dándoles una centralidad no siempre conferida por la memoria oficial. Únicos, permiten aclarar cuestiones que las fuentes principalmente utilizadas no permiten. Cuestionamos el lugar de los infames en la historiografía educativa brasileña al revisar el debate que cristaliza versiones generales frente a versiones particulares.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract Using Cultural History as guideline, we include memoirs of former students in History of Education and the importance of the speech of less valued groups, placing them first, a position that is not always granted official memories. They are unique, and clarify issues that the primary sources do not allow. We question the place of the infamous in Brazilian educational historiography, by reviewing the discussion that crystallizes general views as opposed to specific views.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Résumé Aligné sur l'histoire culturelle, nous nous concentrons sur l'inclusion des souvenirs d'anciens élèves dans l'histoire de l'éducation et l'importance des discours de groupes moins valorisés, en leur donnant une centralité pas toujours conférée par la mémoire officielle. Uniques, elles permettent de clarifier des problèmes que les sources utilisées principalement ne permettent pas. Nous questionnons la place de l'infâme dans l'historiographie de l'éducation brésilienne en revoyant le débat qui cristallise les versions générales par opposition aux versions particulières.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[história da educação]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[história oral]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[memória]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[ex-alunos]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[infames]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[historia de la educación]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[historia oral]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[memoria]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[ex-alumnos]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[infames]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[history of education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[oral history]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[memory]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[alumni]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[infamous]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[histoire de l'éducation]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[histoire orale]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[mémoire]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[anciens élèves]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[infâmes]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABUD]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cristiane de C. Ramos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A função do secretário escolar na contemporaneidade: entre memórias e arquivos escolares]]></article-title>
<source><![CDATA[Web-Revista Linguagem, Educação e Memória]]></source>
<year>2012</year>
<volume>3</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>1-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AMADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Janaína]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marieta de Moraes]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Usos e abusos da História Oral]]></source>
<year>1996</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora FGV]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[José d&#8217;Assunção]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O campo da história: especialidades e abordagens]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BELUSSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gisele]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LUCHESE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Terciane Ângela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O caderno de sabatinas: uma proposta de análise sobre culturas e práticas escolares do Colégio Nossa Senhora de Lourdes, Farroupilha (Rio Grande do Sul/Brasil)]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos de História da Educação,]]></source>
<year>2018</year>
<volume>17</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>460-78</page-range><publisher-loc><![CDATA[Uberlândia ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOSI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ecléa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memória e sociedade: lembrança dos velhos]]></source>
<year>1998</year>
<edition>6</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASSAB]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A produção em história das disciplinas escolares pela escrita de pesquisadores brasileiros]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de História da Educação]]></source>
<year>2010</year>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>225-51</page-range><publisher-loc><![CDATA[Maringá ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHARTIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roger]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A história cultural: entre práticas e representações]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Bertrand Brasil]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHERVEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[André]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[História das disciplinas escolares: reflexões sobre um campo de pesquisa]]></article-title>
<source><![CDATA[Teoria &amp; Educação]]></source>
<year>1990</year>
<page-range>177-229</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DIÁZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[José María Hernández]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Jornadas de Estudio sobre Prensa Pedagógica, 2., 2015, Salamanca. La prensa de los escolares y estudiantes. Su contribución al patrimonio histórico educativo]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>972</page-range><publisher-loc><![CDATA[Salamanca ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediciones Universidad de Salamanca]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FALCON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francisco José Calazans]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[História cultural e história da educação]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação]]></source>
<year>2006</year>
<volume>11</volume>
<numero>32</numero>
<issue>32</issue>
<page-range>328-39</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FALCON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francisco José Calazans]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A identidade do historiador]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos Históricos]]></source>
<year>1996</year>
<numero>17</numero>
<issue>17</issue>
<page-range>7-30</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tania Maria]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ARAÚJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Paula]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Diálogo da história oral com a historiografia contemporânea]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[VISCARDI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cláudia Maria Ribeiro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DELGADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lucília de Almeida Neves]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História oral, teoria, educação e sociedade]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Juiz de Fora ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFJF]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FOUCAULT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A função política do intelectual]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FOUCAULT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ditos e Escritos VII: Arte, epistemologia, filosofia e história da Medicina]]></source>
<year>2011</year>
<page-range>213-9</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Forense Universitária]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FOUCAULT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A vida dos homens infames]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FOUCAULT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ditos e Escritos IV: Estratégia, Poder-Saber]]></source>
<year>2003</year>
<page-range>203-22</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Forense Universitária]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FOUCAULT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Eu, Pierre Rivière, que degolei minha mãe, minha irmã e meu irmão]]></source>
<year>1977</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Graal]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GINZBURG]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O queijo e os vermes]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GRANIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Le problème de la verité dans la philosophie de Nietzsche]]></source>
<year>1966</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Éditions du Seuil]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GRIMALDI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lucas Costa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Na sensibilidade da memória estudantil: prédios e espaços escolares nas narrativas de estudantes em Porto Alegre/RS (1920-1980)]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do rio Grande do Sul]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HORTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Vamos comer: da viagem das merendeiras, crônicas e conversas]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministério da Educação]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JULIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dominique]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A cultura escolar como objeto histórico]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de História da Educação]]></source>
<year>2001</year>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>9-43</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LACLAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ernesto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Emancipação e diferença]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EdUERJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARCHART]]></surname>
<given-names><![CDATA[Oliver]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El pensamiento político pos fundacional: la diferencia política en Nancy, Lefort, Badou y Laclau]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fondo de Cultura Económica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MEIHY]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Carlos Sebe Bom]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Manual de História Oral]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Loyola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MONTENEGRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio Torres]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História, metodologia, memória]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Contexto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MOTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thiago]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Nietzsche e as perspectivas do perspectivismo. Cadernos Nietzsche]]></source>
<year>2010</year>
<volume>27</volume>
<page-range>213-37</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MOUFFE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Chantal]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Agonistics: thinking the world politically]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Londres ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Verso]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NIETZSCHE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Friedrich]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Além do bem e do mal]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NIETZSCHE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Friedrich]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Colli]]></surname>
<given-names><![CDATA[Giorgio]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Montinari]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mazzino]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Oeuvres philosophiqhes completes]]></source>
<year>1977</year>
<volume>XII</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Gallimard]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Edileusa Santos]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS CASIMIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Palmira Bittencourt]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As narrativas de memória e a educação em Vitória da Conquista/BA na primeira metade do século XX - Não se esqueçam em que mundo nós vivíamos]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de História da Educação]]></source>
<year>2016</year>
<volume>16</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>141-57</page-range><publisher-loc><![CDATA[Maringá ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PESTRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dominique]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Por uma nova História social e cultural das ciências: Novas definições, novos objetos, novas abordagens]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos IG]]></source>
<year>1996</year>
<volume>6</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>3-55</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[POLETTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Julia Tomedi]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[KREUTZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lúcio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Representações e cultura escolar compondo uma história: o processo identitário do Colégio Sagrado Coração de Jesus, Bento Gonçalves/RS (1956 - 1972)]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de História da Educação]]></source>
<year>2016</year>
<volume>16</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>266-87</page-range><publisher-loc><![CDATA[Maringá ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[POLLAK]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Memória e identidade social]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos históricos]]></source>
<year>1992</year>
<volume>5</volume>
<numero>10</numero>
<issue>10</issue>
<page-range>3-15</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[POLLAK]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Memória, esquecimento, silêncio]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos históricos]]></source>
<year>1989</year>
<volume>2</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>3-15</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PORTELLI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alessandro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensaios de História Oral]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Letra e Voz]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PORTELLI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alessandro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O que faz a história oral diferente]]></article-title>
<source><![CDATA[Projeto História]]></source>
<year>1997</year>
<volume>14</volume>
<page-range>25-39</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PORTELLI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alessandro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Filosofia e os Fatos: narração, interpretação e significado nas memórias e nas fontes orais]]></article-title>
<source><![CDATA[Tempo]]></source>
<year>1996</year>
<volume>1</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>59-72</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PORTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nádia dos Santos Gonçalves]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RIOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diogo Franco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O que dizem os Tradutores Intérpretes de Libras sobre a relação com os professores de Matemática]]></article-title>
<source><![CDATA[Perspectivas da Educação Matemática]]></source>
<year>2019</year>
<volume>12</volume>
<numero>29</numero>
<issue>29</issue>
<page-range>362-76</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[REVISTA HISTÓRIA DA EDUCAÇÃO]]></source>
<year>2013</year>
<volume>17</volume>
<numero>40</numero>
<issue>40</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Associação Sul-Rio-Grandense de Pesquisadores em História da Educação]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[REVISTA RETRATOS DA ESCOLA]]></source>
<year>2009</year>
<volume>3</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Esforce - Escola de Formação da CNTE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diogo Franco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Memórias de Ex-alunos do Colégio de Aplicação da Bahia: contribuições para a História da Educação Matemática]]></article-title>
<source><![CDATA[Bolema]]></source>
<year>2016</year>
<volume>30</volume>
<numero>56</numero>
<issue>56</issue>
<page-range>1223-43</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio Claro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diogo Franco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memórias de ex-alunos do Colégio de Aplicação da Universidade da Bahia sobre o ensino de Matemática Moderna: a construção de uma instituição modernizadora]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Salvador ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal da Bahia, Universidade Estadual de Feira de Santana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diogo Franco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História e Memória: A saída de Leopoldo Nachbin do IMPA]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Salvador ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal da Bahia, Universidade Estadual de Feira de Santana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diogo Franco]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FISCHER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Cecilia Bueno]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Memórias de uma normalista: entrevista com Beatriz Daudt Fischer]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Educação]]></source>
<year>2019</year>
<volume>42</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>264-75</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diogo Franco]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PEREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Villela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Marcas do Golpe Militar no Cotidiano Escolar: memórias de ex-alunos do Colégio de Aplicação da Universidade Federal da Bahia sobre os primeiros anos da ditadura]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SILVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MORETTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. Z.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PEREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação Clandestina: educação e culturas políticas]]></source>
<year>2019</year>
<volume>2</volume>
<edition>1</edition>
<page-range>93-129</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EdiPUCRS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROCHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Silvia Pimenta Velloso]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os abismos da suspeita: Nietzsche e o perspectivismo]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Relume-Dumará]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROJAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Antonio Aguirre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[El queso y los gusanos: un modelo de historia critica para el analisis de las culturas subalternas]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de História]]></source>
<year>2003</year>
<volume>23</volume>
<numero>45</numero>
<issue>45</issue>
<page-range>71-101</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Aparecida Alves]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RIBEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Betânia de Oliveira Laterza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Por detrás dos muros da escola: cotidiano do Grupo Escolar César Bastos (1947-1961)]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista HISTEDBR On-Line]]></source>
<year>2015</year>
<volume>15</volume>
<numero>61</numero>
<issue>61</issue>
<page-range>274-89</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eliana Nunes da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Escola Mista na República: um lugar na sombra da história educacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de História da Educação]]></source>
<year>2017</year>
<volume>17</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>266-88</page-range><publisher-loc><![CDATA[Maringá ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alexandra Lima da]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Giuslane Francisca]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Entre História e Memória: olhares de ex-alunos sobre o cotidiano escolar no Grupo Escolar e Ginásio Estadual - Cáceres/MT]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de História e Historiografia da Educação]]></source>
<year>2017</year>
<volume>1</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>156-73</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SIMÕES]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Luís]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PEDROSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tulane Silva de Souza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[História do Grupo Escolar Elizeu Campos de Mirandiba (Pernambuco)]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos de História da Educação]]></source>
<year>2020</year>
<volume>19</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>597-613</page-range><publisher-loc><![CDATA[Uberlândia ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA ROCHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jairo de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Notas sobre o perspectivismo em Nietzsche]]></article-title>
<source><![CDATA[Theoria - Revista Eletrônica de Filosofia]]></source>
<year>2012</year>
<volume>4</volume>
<numero>9</numero>
<issue>9</issue>
<page-range>83-92</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TEIVE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gladys Mary Ghizoni]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Grupo Escolar e Produção do Sujeito Moderno: um estudo sobre o currículo e a cultura escolar dos primeiros grupos escolares catarinenses (1911-1935)]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista História da Educação]]></source>
<year>2009</year>
<volume>13</volume>
<numero>29</numero>
<issue>29</issue>
<page-range>57-77</page-range><publisher-loc><![CDATA[Pelotas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[THOMPSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paul]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A voz do passado: história oral]]></source>
<year>2002</year>
<edition>3</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TROJAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[RoseMeri]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[TAVARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tais Moura]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Funcionário Escolar como Educador: formação dos trabalhadores em educação da rede estadual de ensino]]></article-title>
<source><![CDATA[Extensio - Revista Eletrônica de Extensão]]></source>
<year>2007</year>
<volume>4</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>1-15</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VALENTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Wagner Rodrigues]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A matemática na escola: um tema para a história da educação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[MOREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MATOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História do ensino de matemática em Portugal]]></source>
<year>2005</year>
<volume>1</volume>
<page-range>21-32</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Sociedade Portuguesa de Ciências da Educação]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WELSCH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Wolfgang]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Mudança estrutural nas ciências humanas: diagnóstico e sugestões]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação]]></source>
<year>2007</year>
<volume>30</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>237-58</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[PUCRS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WERLE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Flávia Obino Corrêa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Rádio e a Educação Rural no Rio Grande do Sul (1940-1960)]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista História da Educação]]></source>
<year>2011</year>
<volume>15</volume>
<numero>35</numero>
<issue>35</issue>
<page-range>127-54</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
