<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2318-1982</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Série-Estudos]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Sér.-Estud.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2318-1982</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Católica Dom Bosco]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2318-19822022000100219</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.20435/serie-estudos.v27i59.1568</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[A Base Nacional Comum Curricular dialoga (ou não) com o princípio da gestão democrática do ensino?]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Does the Brazilian National Common Core Curriculum dialogues (or not) with the principle of education democratic management?]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[¿La Base Curricular Nacional Común dialoga (o no) con el principio de la gestión democrática de la enseñanza?]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Schane]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rita]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rosa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sandra Regina Bernardes de Oliveira]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Filipak]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sirley Terezinha]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Pontifícia Universidade Católica do Paraná (PUC-PR)  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Curitiba Paraná]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2022</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2022</year>
</pub-date>
<volume>27</volume>
<numero>59</numero>
<fpage>219</fpage>
<lpage>240</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2318-19822022000100219&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2318-19822022000100219&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2318-19822022000100219&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este artigo pretende fazer uma reflexão sobre como a Base Nacional Comum Curricular (BNCC) dialoga (ou não) com o princípio da gestão democrática do ensino, partindo da análise das categorias de participação e autonomia. Com a homologação de tal política, constata-se a necessidade de uma proposta de ação que supere as dificuldades encontradas na implementação de um ensino, de fato, democrático, e, por isso, a escola deve ser (re)pensada a partir da recuperação das formas de participação, sejam elas ativas ou passivas, das classes subalternas nas políticas dominantes. Nesse contexto, a leitura e a análise de documentos que envolvem a elaboração, a discussão, a aprovação e idealização concreta, ou seja, os textos referentes à Base Nacional Comum Curricular, tal como a consolidação da gestão democrática a partir da Constituição Brasileira de 1988 e da Lei de Diretrizes e Bases da Educação Nacional, fazem-se necessárias com vistas à presença, ou não, dos princípios legítimos e efetivos da gestão democrática da educação, já consagrada formalmente em nosso país, ainda que, infelizmente, não incorporada à prática social e educacional.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article intends to reflect on how the Brazilian National Common Core Curriculum (Base Nacional Comum Curricular, or BNCC, in Portuguese) dialogues (or not) with the principle of education democratic management, based on the analysis of the participation and autonomy categories. With the approval of such policy, there is a need for a proposal of action to overcome the difficulties found in the implementation of truly democratic education and, for this reason, the school must be (re)thought from the recovery of the subordinate classes participation forms in the dominant policies whether they are active or passive. In this context, the documents about the Brazilian National Common Core Curriculum concerning the elaboration, discussion, approval, and the concrete idealization as well as the democratic management consolidation since the 1988 Brazilian Constitution and the must be read and analyzed considering the legitimate and effective principles of the education democratic management which has already been consecrated formally in our country, although, unfortunately, it hasn&#8217;t been incorporated to the social and educational practice.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo pretende reflexionar sobre cómo la Base Curricular Nacional Común (BNCC) dialoga (o no) con el principio de la gestión democrática de la enseñanza, partiendo del análisis de las categorías de participación y autonomía. Con la homologación de tal política, resulta la necesidad de una propuesta de acción que supere las dificultades encontradas en la implementación de una enseñanza democrática de hecho, y, por lo tanto, la escuela debe ser (re)pensada a partir de la recuperación de las formas de participación, ya sean activas o pasivas, de las clases subalternas en las políticas dominantes. En este contexto, la lectura y el análisis de los documentos que involucran la elaboración, la discusión, la aprobación y la idealización concreta, es decir, los textos referentes a la Base Curricular Nacional Común, bien como la consolidación de la gestión democrática desde la Constitución Brasileña del 1988 y de la Ley de Directrices y Bases de la Educación Nacional, se hacen necesarias con vistas a la presencia, o no, de los principios legítimos y efectivos de la gestión democrática de la educación, ya formalmente establecida en nuestro país, aunque, lamentablemente, no incorporada a la práctica social y educativa.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[BNCC]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[gestão democrática]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[participação]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[BNCC]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[democratic management]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[participation]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[BNCC]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[gestión democrática]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[participación]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BELLARDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[W. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Trajetória da burocracia educacional: recrutamento e recursos de poder]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do Paraná (UFPR)]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BORDIGNON]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Gestão da educação no município: sistema, conselho e plano]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto Paulo Freire]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Portaria n. 592, de 17 de junho de 2015. Institui a comissão de especialistas para elaboração de Proposta da Base Nacional Comum Curricular]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial do União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei n. 13.005, de 25 de junho de 2014. Aprova o Plano Nacional de Educação - PNE e dá outras providências]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei n 9.394, de 20 de dezembro de 1996. Estabelece as diretrizes e bases da educação nacional]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Presidência da República/Casa Civil/Subchefia para assuntos jurídicos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>Ministério da Educação [MEC]</collab>
<collab>Câmara de Educação Básica [CEB]</collab>
<collab>Conselho Nacional de Educação [CNE]</collab>
<source><![CDATA[Resolução n. 4, de 13 de julho de 2010. Define Diretrizes Curriculares Nacionais Gerais para a Educação Básica]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/CEB/CNE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Constituição da República Federativa do Brasil]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Senado Federal]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>Ministério da Educação [MEC]</collab>
<source><![CDATA[Portaria n. 592, de 17 de junho de 2015. Institui comissão de especialistas para a elaboração de proposta da Base Nacional Comum Curricular]]></source>
<year>2015</year>
<numero>114</numero>
<issue>114</issue>
<page-range>16</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>Ministério da Educação [MEC]</collab>
<source><![CDATA[Resolução n. 4, de 13 de julho de 2010. Define diretrizes curriculares nacionais gerais para a Educação Básica]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<collab>Ministério da Educação [MEC]</collab>
<source><![CDATA[Lei de Diretrizes e Bases da Educação Nacional n. 9.394, de 20 de dezembro de 1996. Fixa as diretrizes e bases da educação nacional]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. S. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Gestão democrática na formação do profissional da educação: a imprescindibilidade de uma concepção]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. S. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas públicas e gestão da educação: polêmicas, fundamentos e análises]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Liber Livro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. S. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SCHLESENER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A gestão democrática da educação e a formação do senso comum]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SCHLESENER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. H.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PANSARDI]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas públicas e gestão da educação]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UTP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FORTUNATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. O.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A gestão da educação em Gramsci: um olhar democrático a partir do trabalho nos conselhos de fábrica]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SCHLESENER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. H.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PANSARDI]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas públicas e gestão da educação]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UTP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRIGOTTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Política e gestão educacional na contemporaneidade]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Crise da escola e políticas educativas]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autêntica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GANZELI]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O processo de construção da gestão escolar no município de Campinas: 1983-1996]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual de Campinas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GRAMSCI]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cadernos do cárcere]]></source>
<year>2002</year>
<volume>3</volume>
<edition>3</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LIBÂNEO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação escolar: políticas, estrutura e organização]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MENDONÇA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A regra e o jogo: democracia e patrimonialismo na educação brasileira]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[LaPPlanE/FE/Unicamp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>MINISTÉRIO DA EDUCAÇÃO E CULTURA [MEC]</collab>
<source><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular (BNCC)]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[BNCC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MOREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. F. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Propostas curriculares alternativas: limites e avanços]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Sociedade]]></source>
<year>2000</year>
<volume>21</volume>
<numero>73</numero>
<issue>73</issue>
<page-range>109-38</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PACHECO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Políticas curriculares descentralizadas: autonomia ou recentralização?]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Sociedade]]></source>
<year>2000</year>
<volume>21</volume>
<numero>73</numero>
<issue>73</issue>
<page-range>139-61</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PARO]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Administração Escolar: uma introdução crítica]]></source>
<year>1986</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SCHLESENER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Gestão democrática e formação dos conselhos escolares]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. S. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas públicas e gestão da educação: polêmicas, fundamentos e análises]]></source>
<year>2011</year>
<page-range>173-85</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Liber Livro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Currículo e competências: a formação administrada]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Democracia, estado e educação: uma contraposição entre tendências]]></article-title>
<source><![CDATA[RBPAE]]></source>
<year>2010</year>
<volume>26</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>31-54</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Perfil da gestão escolar no Brasil]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pontifícia Universidade Católica de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TAVARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[T. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Gestão pública do sistema de ensino no Paraná (1995-2002)]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pontifícia Universidade Católica de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
