<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2447-4193</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Brasileira de Política e Administração da Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Revista Brasileira de Política e Administração da Educação]]></abbrev-journal-title>
<issn>2447-4193</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Associação Nacional de Política e Administração da Educação]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2447-41932021000100486</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.21573/vol37n12021.108973</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Liberdade de ensino ou escolha da família? Velho dilema, nova roupagem]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Freedom of teaching or family choice? Old dilemma, new clothes]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[¿Libertad de enseñanza o elección familiar? Viejo dilema, nuevo traje]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORAES]]></surname>
<given-names><![CDATA[VIVIANE MERLIM]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal Fluminense Faculdade de Educação Departamento Sociedade, Educação e Conhecimento]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Niterói RJ]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<volume>37</volume>
<numero>1</numero>
<fpage>486</fpage>
<lpage>505</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2447-41932021000100486&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2447-41932021000100486&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2447-41932021000100486&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este artigo se baseia na educação como direito público subjetivo, da Constituição Federal de 1988 ao Brasil de 2020. O avanço da direita protofascista nos pleitos de 2014 a 2018 delineou um encaminhamento da educação: a escolha da família como liberdade de ensino. Pesquisa qualitativa, com resultados parciais, apresenta a tramitação de Projetos de Lei, como os que visam à Escola Sem Partido e à possibilidade de educação domiciliar &#8211; homeschooling &#8211; como ataques ao direito educacional e à liberdade de ensino, pondo em risco a existência da educação pública como garantia de um país democrático.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This work is based on education as a subjective public right, from the Federal Constitution of 1988 to the Brazil of 2020. The rise of the proto-fascist political right in the elections from 2014 to 2018 outlined a referral to education: the family choice as freedom of teaching. It is a qualitative research with partial results that presents the progress of proposed laws, such as those that aims at School without Party and the possibility of homeschooling as attacks to the educational right and to the freedom of teaching, endangering the existence of public education as a guarantee to a democratic country.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo se basa en la educación como derecho público subjetivo, desde la Constitución Federal de 1988 hasta el Brasil de 2020. El avance de la derecha protofascista en las elecciones de 2014 a 2018 trazó un reenvío de la educación: la elección de la familia como libertad de educación. Una investigación cualitativa, con resultados parciales, presenta la tramitación de Proyectos de Ley, como los dirigidos a la Escuela Sin Partido y a la posibilidad de la educación en casa &#8211; homeschooling &#8211; como atentados al derecho educativo y a la libertad de educación, poniendo en riesgo la existencia de la educación como garantía de un país democrático.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[liberdade de ensino]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Escola Sem Partido]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[educação domiciliar]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[protofascismo]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[freedom of teaching]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[School without Party]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[homeschooling]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[proto fascism]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[libertad de enseñanza]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Escuela sin Partido]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[educación en casa]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[protofascismo]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ANED</collab>
<source><![CDATA[Associação Nacional de Educação Domiciliar]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ANTUNES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcello]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A ponte para o futuro é, na verdade, uma pinguela rumo ao atraso do Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[PT Senado]]></source>
<year>2016</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Constituição da república federativa do Brasil de 1988]]></source>
<year>1988</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[PL nº 3.179/2012. Acrescenta parágrafo ao art. 23 da Lei nº 9.394, de 1996, para dispor sobre a possibilidade de oferta domiciliar da educação básica]]></source>
<year>2012</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[PL nº 3.261/2015. Autoriza o ensino domiciliar na educação básica, formada pela educação infantil, ensino fundamental e ensino médio para os menores de 18 (dezoito) anos, altera dispositivos da Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996, e da Lei nº 8.069, de 13 de julho de 1990]]></source>
<year>2015</year>
<month>a</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[PL nº 10.185/2018. Altera a Lei nº 9.394, de 1996 e a Lei nº 8.069, de 1990, para dispor sobre a possibilidade de oferta domiciliar da educação básica]]></source>
<year>2018</year>
<month>a</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[PL nº 2.401/2019. Dispõe sobre o exercício do direito à educação domiciliar, altera a Lei nº 8.069, de 13 de julho de 1990, e a Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996]]></source>
<year>2019</year>
<month>a</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[PL nº 7.180/2014. Altera o art. 3º da Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996]]></source>
<year>2014</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[PL nº 867/2015. Inclui entre diretrizes e bases da educação nacional, o &#8220;Programa Escola sem Partido&#8221;]]></source>
<year>2015</year>
<month>b</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[PL nº 246/2019. Institui o Programa Escola sem Partido]]></source>
<year>2019</year>
<month>b</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[PL nº 258/2019. Dispõe sobre o direito dos alunos de aprender sem ideologia político-partidária; sobre a conduta dos professores na transmissão dos conteúdos e acrescenta inciso XIV e parágrafo único ao art. 3º da Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996]]></source>
<year>2019</year>
<month>c</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CÂMARA DOS DEPUTADOS</collab>
<source><![CDATA[Parecer da Relatora. Deputada Professora Dorinha Seabra Rezende, pela aprovação do PL 3261/2015 e do PL 10185/2018]]></source>
<year>2018</year>
<month>b</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUFFA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ideologias em conflito: Escola pública e escola privada]]></source>
<year>1979</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez &amp; Moraes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASIMIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Flavio Henrique Calheiros]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As classes dominantes e a nova direita no Brasil contemporâneo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GALLEGO]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O ódio como política. A reinvenção das direitas no Brasil]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>40-6</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. E. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Da família na escola à escola no lar: notas sobre uma polêmica]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Roteiro]]></source>
<year>2020</year>
<volume>45</volume>
<page-range>1-28</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CUNHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação laica na constituinte]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Retratos da Escola]]></source>
<year>2018</year>
<volume>12</volume>
<numero>24</numero>
<issue>24</issue>
<page-range>481-94</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CURY]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.R.J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Carlos Roberto Jamil Cury, intelectual e educador. Organização e introdução Cynthia Greive Veiga]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autêntica Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ESP</collab>
<source><![CDATA[Movimento Escola Sem Partido]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Objetivos da Campanha em defesa da escola pública]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BARROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roque Spencer Maciel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BARROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roque Spencer]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Diretrizes e Bases da Educação]]></source>
<year>1960</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pioneira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRIGOTTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A gênese das teses do Escola sem Partido: esfinge e ovo de serpente que ameaçam a sociedade e a educação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FRIGOTTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gaudêncio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Escola &#8220;sem&#8221; partido. Esfinge que ameaça a educação e a sociedade brasileira]]></source>
<year>2017</year>
<page-range>17-34</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UERJ, LPP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOBSBAWN]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A era dos extremos. O breve século XX. 1914-1991]]></source>
<year>1995</year>
<edition>2a</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LYRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O protofascismo brasileiro]]></article-title>
<source><![CDATA[Carta Maior]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Duas igrejas (o pentecostalismo) e a constituição do comum na escola]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MÉSZÁROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A educação para além do capital]]></source>
<year>2008</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MIGUEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis Felipe]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A reemergência da direita no Brasil]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GALLEGO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Esther Solano]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O ódio como política. A reinvenção das direitas no Brasil]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>17-26</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORAES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Viviane Merlim]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O direito à educação no campo político brasileiro: disputas ideológicas na elaboração da Constituição Federal de 1988]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Niterói ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal Fluminense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PENNA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O discurso reacionário da defesa de uma &#8220;escola sem partido&#8221;]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GALLEGO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Esther Solano]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O ódio como política. A reinvenção das direitas no Brasil]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>109-14</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TEIXEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Anísio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação é um direito]]></source>
<year></year>
<edition>4</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora UFRJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
