<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2448-3583</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação & Formação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educ. Form.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2448-3583</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual do Ceará]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2448-35832025000100230</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.25053/redufor.v10.e16134</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Conservadorismo de direita na BNCC: &#8220;ideologia de gênero&#8221; a partir de Theodor Adorno]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El conservadurismo de derecha en la BNCC: &#8220;ideología de género&#8221; a partir de Theodor Adorno]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Right-wing conservatism in the BNCC: &#8220;gender ideology&#8221; from Theodor Adorno]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Monteiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elane Cristina Pinheiro]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcio Antonio Raiol dos]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do Pará  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Belém PA]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do Pará  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Belém PA]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2025</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2025</year>
</pub-date>
<volume>10</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2448-35832025000100230&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2448-35832025000100230&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2448-35832025000100230&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este trabalho discute variáveis da produção ideológica da extrema direita e seus efeitos no campo da política educacional brasileira. Em termos de objetivo, buscou-se analisar as estratégias da extrema direita em torno da ideologia de gênero e seus efeitos concretos na Base Nacional Comum Curricular aprovada em 2018. Sobre a metodologia, tratou-se de um estudo documental, guiado pelo horizonte teórico de Theodor Adorno. Em resultado, a pesquisa revelou a atuação político-ideológica premeditada de um conjunto de grupos neoliberais e de extrema direita na produção da Base Nacional Comum Curricular, já que, dado o cenário de crise política e institucional instaurada no Brasil no ano de 2010 e o consequente quadro de regressão no âmbito das políticas sociais, criou-se um cenário fecundo para a aprovação da última versão do documento de orientação curricular nacional, que, em seu conteúdo, extirpou a questão de gênero e pautas de diversidade.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo analiza las variables involucradas en la producción ideológica de la extrema derecha y sus efectos en la política educativa brasileña. Objetivamente, buscó analizar las estrategias de la extrema derecha en torno a la ideología de género y sus efectos concretos en la Base Curricular Nacional Común aprobada en 2018. La metodología implicó un estudio de exploración documental guiado por el marco teórico de Theodor Adorno. La investigación reveló la influencia política e ideológica premeditada de un conjunto de grupos neoliberales y de extrema derecha en el desarrollo de la Base Curricular Nacional Común. Dada la crisis política e institucional que estalló en Brasil en 2010 y la consecuente regresión en las políticas sociales, esto creó un ambiente fértil para la aprobación de la última versión del documento de orientación curricular nacional, que eliminó las cuestiones de género y diversidad de su contenido.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This paper discusses variables of the ideological production of the extreme right and their effects on the field of Brazilian educational policy. In terms of objective, we sought to analyze the strategies of the extreme right around gender ideology and its concrete effects on the National Common Curricular Base approved in 2018. Regarding the methodology, it was a documentary study, guided by Theodor Adorno's theoretical horizon. As a result, the research revealed the premeditated political-ideological action of a set of neoliberal and ultra-conservative groups in the production of the National Common Curricular Base, since, given the scenario of political and institutional crisis established in Brazil in 2010 and the consequent regression in the scope of social policies, a fruitful scenario was created for the approval of the latest version of the national curriculum guidance document, which, in its content, eradicated the issue of gender and diversity agendas.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[ideologia]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[ideologia de gênero]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[conservadorismo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[BNCC]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[ideología]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[ideología de género]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[conservadurismo]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[BNCC]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[ideology]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[gender ideology]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[conservatism]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[BNCC]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ADORNO]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Aspectos do novo radicalismo de direita]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unesp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ADORNO]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação e emancipação]]></source>
<year>1995</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ADORNO]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Teoria da semicultura - Parte I]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Sociedade]]></source>
<year>1996</year>
<volume>56</volume>
<numero>17</numero>
<issue>17</issue>
<page-range>388-411</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ADORNO]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HORKHEIMER]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dialética do esclarecimento]]></source>
<year>1985</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARAÚJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. M. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Fundação Victor Civita e a rede de entidades públicas e privadas na educação]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Educação em Questão]]></source>
<year>2021</year>
<volume>59</volume>
<page-range>1-27</page-range><publisher-loc><![CDATA[Natal ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARRUDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOARES JÚNIOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;É proibida igualdade de gênero nesse estabelecimento&#8221;: discursos sobre a &#8220;Lei da Ideologia de Gênero&#8221; em Santa Rita, Patos e Campina Grande - Paraíba (2017-2018)]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Formação]]></source>
<year>2021</year>
<volume>6</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Fortaleza ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministério da Educação]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular: Educação é a base]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996. Estabelece as Diretrizes e Bases da Educação Nacional]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial [da] República Federativa do Brasil, Poder Executivo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº 13.005, de 25 junho de 2014. Aprova o Plano Nacional de Educação - PNE e dá outras providências]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial [da] República Federativa do Brasil, Poder Executivo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BUTLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Problemas de gênero: feminismo e subversão da identidade]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARNEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Equipe militar de novas escolas vai custar R$ 9,5 milhões ao ano em Goiás]]></source>
<year>2022</year>
<publisher-name><![CDATA[O Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CONNELL]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Gênero: uma perspectiva global]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Versos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CRUZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Versões de uma base: disputas, continuidade e rupturas na produção da BNCC do Ensino Médio]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Espaço do Currículo]]></source>
<year>2023</year>
<volume>16</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>1-14</page-range><publisher-loc><![CDATA[João Pessoa ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[EVANGELISTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Apontamentos para o trabalho com documentos de política educacional]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ARAÚJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. M. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RODRIGUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A pesquisa em trabalho, educação e políticas educacionais]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>52-71</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Alínea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LOURENÇO]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VAZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Movimento Escola sem Partido: anti-Iluminismo, heteronomia, exclusão]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Tempos e Espaços em Educação]]></source>
<year>2024</year>
<volume>17</volume>
<numero>36</numero>
<issue>36</issue>
<publisher-loc><![CDATA[São Cristóvão ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LOURO]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Gênero, sexualidade e educação: uma perspectiva pós estruturalista]]></source>
<year>2014</year>
<edition>16</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Base Curricular é conservadora, privatizante e ameaça autonomia, avaliam especialistas. Entrevistador: ALVES FILHO, M. Educação urgente e importante]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal da Unicamp]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[USP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MIGUEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O mito da &#8220;ideologia de gênero&#8221; no discurso da extrema direita brasileira]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos Pagu]]></source>
<year>2021</year>
<volume>62</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[K. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NÓBREGA]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. R. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Resistir para existir&#8221;: conservadorismo, gênero e sexualidade no contexto educacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Formação]]></source>
<year>2025</year>
<volume>10</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Fortaleza ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História das ideias pedagógicas no Brasil]]></source>
<year>2013</year>
<edition>4</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SCOTT]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Gênero: uma categoria útil de análise histórica]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Realidade]]></source>
<year>1995</year>
<volume>20</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. G. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O bolsonarismo da esfera pública: uma análise foucaultiana sobre os conceitos de pós-verdade, fake news e discurso de ódio presentes nas falas de Bolsonaro]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Manaus ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Letras, Universidade Federal do Amazonas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SRNICEK]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Platform capitalism]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cambridge ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Polity]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TARLAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MOELLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O consenso por filantropia: como uma fundação privada estabeleceu a BNCC no Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Currículo sem Fronteiras]]></source>
<year>2020</year>
<volume>20</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>553-603</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VAZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[De uma agenda regressiva: o movimento Escola sem Partido e o espírito do tempo]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Eletrônica de Educação]]></source>
<year>2023</year>
<volume>17</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Carlos ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
