<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0100-3143</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação e Realidade]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educ. Real.]]></abbrev-journal-title>
<issn>0100-3143</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do Rio Grande do Sul - Faculdade de Educação]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0100-31432023000100415</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/2175-6236123909vs01</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Zoologia, Ambiente e Sociedade no Planejamento Didático da Formação Inicial]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Zoology, Environment and Society in Preservice Teacher Education]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel de Moura]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Universidade de São Paulo  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Paulo SP]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>48</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0100-31432023000100415&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0100-31432023000100415&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0100-31432023000100415&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[RESUMO Com o intuito de colaborar para o campo do planejamento didático e trazer elementos para ampliar os conhecimentos e abordagens de novos modos de entender, de narrar e de constituir o mundo natural no que concerne à fauna, apresenta-se esta investigação sobre sequências didáticas produzidos na formação inicial de professores de ciências e biologia. Discute-se, neste artigo, sequências didáticas cujo cerne das atividades convergem para a elaboração de conhecimentos que integram aspectos sobre zoologia, ambiente e sociedade. Analisa-se as principais propostas, possibilidades e limites a partir dos seguintes temas: antropomorfização; saberes tradicionais, estética e recursos animais; zoológicos, coleta e ética animal.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT To contribute to the field of didactic planning and expand knowledge and approaches to new ways of understanding, narrating, and constituting the natural world regarding fauna, one present this investigation on teaching-learning sequences produced by preservice science and biology teachers. This article discusses teaching-learning sequences whose core activities converge towards the development of knowledge that integrate aspects of zoology, environment, and society. The main proposals, possibilities and limits based on the following themes are analyzed: anthropomorphization; traditional knowledge, aesthetics, and animal resources; zoos, collection, and animal ethics.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Formação de Professores]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Sequências Didáticas]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Zoologia]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Didactic Planning]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teacher Training]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Zoology]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elineí de Araújo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MELO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gisele Silva Marques de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roberto Lima]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[D&#8217;OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosângela Gondim]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ensino de Zoologia em Foco: revendo, refletindo e relatando sobre trajetórias percorridas]]></article-title>
<source><![CDATA[Brazilian Journal of Development]]></source>
<year>2022</year>
<volume>8</volume>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<page-range>52179-200</page-range><publisher-loc><![CDATA[Sao Jose dos Pinhais ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rômulo Romeu Nóbrega Alves]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Relationships Between Fauna and People and the Role of Ethnozoology in Animal Conservation]]></article-title>
<source><![CDATA[Ethnobiology and Conservation]]></source>
<year>2012</year>
<volume>1</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>1-69</page-range><publisher-loc><![CDATA[Pernambuco ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFPE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AMORIM]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dalton de Souza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Paradigmas Pré-Evolucionistas, Espécies Ancestrais e o Ensino de Zoologia e Botânica]]></article-title>
<source><![CDATA[Ciência &amp; Ambiente]]></source>
<year>2008</year>
<volume>36</volume>
<page-range>125-50</page-range><publisher-loc><![CDATA[Santa Maria ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFSM]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARAUJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Beatriz Demasi]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ARRUDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis Gustavo Lopumo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MACHADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana Polesso]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MACEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Matheus Arjona de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VIDAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro de Barros]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Caranguejo-uçá: da biologia dos crustáceos ao recurso ambiental]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[DE MOURA SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2019</year>
<volume>V</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Biociências]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BACHELARD]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gaston]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Abreu]]></surname>
<given-names><![CDATA[Estela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Formação do Espírito Científico: contribuição para uma psicanálise do conhecimento]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Contraponto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARDIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Laurence]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Reto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luís Anreto]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pinheiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Augusto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Análise de Conteúdo]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições 70]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARUCHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Camila]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[COELHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fabio]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MAIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lucas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MURÚA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marina]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CONTRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rebeca]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Fantástico Mundo do Cerrado Brasileiro]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[DE MOURA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2016</year>
<volume>3</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Biociências]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BESSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Ensino de Zoologia na Nova Base Nacional Comum Curricular]]></article-title>
<source><![CDATA[Informativo Sociedade Brasileira de Zoologia]]></source>
<year>2018</year>
<volume>40</volume>
<numero>124</numero>
<issue>124</issue>
<page-range>9-12</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BONES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vanessa Carli]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Uso de Animais em Aulas Práticas do Ensino Médio]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Cidadania]]></source>
<year>2012</year>
<volume>14</volume>
<page-range>8-15</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora UniRitter]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº 11.794, de 8 de outubro de 2008. Regulamenta o inciso VII do § 1º do art. 225 da Constituição Federal, estabelecendo procedimentos para o uso científico de animais; revoga a Lei nº 6.638, de 8 de maio de 1979; e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>2008</year>
<volume>145</volume>
<numero>196</numero>
<issue>196</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL. Ministério da Educação</collab>
<source><![CDATA[Base Nacional Comum Curricular: educação é a base]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BRUSCA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Richard]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MOORE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Wendy]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SHUSTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Stephen M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Invertebrados]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Guanabara Koogan]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DA-SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elidiomar Ribeiro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[COELHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luci Boa Nova]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Anais]]></source>
<year>2016</year>
<conf-name><![CDATA[ SIMPÓSIO DE ENTOMOLOGIA DO RIO DE JANEIRO, 3]]></conf-name>
<conf-date>2016</conf-date>
<conf-loc>Rio de Janeiro </conf-loc>
<page-range>24-34</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do Estado do Rio de Janeiro (UNIRIO)]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DE MOURA SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Planejamento didático na formação de professores de Ciências e Biologia: perspectivas e referenciais para o ensino de Zoologia]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-name><![CDATA[Programa Interunidades em Ensino de Ciências, Instituto de Biociências, Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ESTEBAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Paz Sandín]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pesquisa Qualitativa em Educação: fundamentos e tradições]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artmed]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FOUREZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gérard]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rouanet]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Construção das Ciências: introdução à filosofia e à ética das ciências]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora UNESP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GIORDAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcelo Santos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Computadores e Linguagens nas Aulas de Ciências]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ijuí ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. Unijuí]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GIROUX]]></surname>
<given-names><![CDATA[Henry]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Arias]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isidro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los Profesores como Intelectuales: hacia uma pedagogia crítica del aprendizaje]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona-Buenos Aires-Mexico ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paidós]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOÉS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Cecília Rafael de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Abordagem Microgenética na Matriz Histórico-Cultural: uma perspectiva para o estudo da constituição da subjetividade]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos CEDES]]></source>
<year>2000</year>
<volume>20</volume>
<numero>50</numero>
<issue>50</issue>
<page-range>9-25</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unicamp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>ICMBIO. Instituto Chico Mendes de Conservação da Biodiversidade</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Instrução Normativa n. 03, de 01 de setembro de 2014]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JACOBI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro Roberto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Aprendizagem Social e Unidades de Conservação: aprender juntos para cuidar dos recursos naturais]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IEE/PROCAM]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JIMÉNEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio Mateos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Concepciones sobre Algumas Especies Animales: exemplificaciones del razonamiento por categorias]]></article-title>
<source><![CDATA[Ensenanaza de las Ciencias]]></source>
<year>1998</year>
<volume>16</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>147-57</page-range><publisher-loc><![CDATA[Espanha ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UAB, UV]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KARDONG]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kenneth]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Vertebrates: comparative anatomy, function, evolution]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[State University]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KLASSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bruna]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Charles Morphy dos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Anais]]></source>
<year>2012</year>
<conf-name><![CDATA[ SEMINÁRIO NACIONAL DE HISTÓRIA DA CIÊNCIA E DA TECNOLOGIA, 13]]></conf-name>
<conf-date>2012</conf-date>
<conf-loc>São Paulo </conf-loc>
<page-range>517-29</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Sociedade Brasileira de História da Ciência]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Enrique]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Valenzuela]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sandra]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Epistemologia Ambiental]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEMKE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jay]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Talking Science: language, learning, and values]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Norwood ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ablex]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LOPES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosane]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[TOCANTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Florence Romijn]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Promoção da Saúde e a Educação Crítica]]></article-title>
<source><![CDATA[Interface - Comunicação, Saúde, Educação]]></source>
<year>2012</year>
<volume>1 6</volume>
<numero>40</numero>
<issue>40</issue>
<page-range>235-46</page-range><publisher-loc><![CDATA[Botucatu ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Vunesp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARANDINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martha]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SELLES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sandra Escovedo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcia Serra]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensino de Biologia: histórias e práticas em diferentes espaços educativos]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Dados como Diálogo: construindo dados a partir de registros de observações de sala de aula]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Flávia Maria Teixeira dos]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GRECA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ileana Maria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Pesquisa em Ensino de Ciência no Brasil e suas Metodologias]]></source>
<year>2006</year>
<page-range>297-321</page-range><publisher-loc><![CDATA[Ijuí ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora da Unijuí]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MÉHEUT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martine]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PSILLOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dimtris]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Teaching-Learning Sequences: aims and tools for science education research]]></article-title>
<source><![CDATA[International Journal of Science Education]]></source>
<year>2004</year>
<volume>26</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>515-35</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MELO]]></surname>
<given-names><![CDATA[André]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MARTELINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[André]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcelo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[JORQUEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mathias]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CUNHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Priscila]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Imaginário Ambiental na Tradição Oral: contos e mitos sobre animais como ferramenta para o ensino de biologia]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[DE MOURA SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Biociências]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MERCER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Neil]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Construccion Guiada del Conocimiento]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paidós]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORAES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roque]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Construção e Organização de Materiais para um Aprender Reconstrutivo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BORGES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Regina Maria Rabello]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Museu de Ciências e Tecnologia da PUCRS: coletânea de textos publicados]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>87-100</page-range><publisher-loc><![CDATA[1Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EDIPUCRS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORTIMER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduardo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SCOTT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Phil]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Meaning Making in Secondary Science Classrooms]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Philadelphia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Open University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo Sérgio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Evolução da Socialidade em Insetos, um Legado de Edward Wilson]]></source>
<year>2022</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FAPESP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carla]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VARGAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CARRIERI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Giuliana]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DREQUECELER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kamila]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FESSARDI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maíra]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GARCIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tatiene]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Importância das Coleções Biológicas]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[DE MOURA SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2016</year>
<volume>III</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Biociências]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RICHTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elivelto]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LENZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guilherme]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HERMEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Erica do Espírito Santo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GÜLLICH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roque Ismael da Costa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ensino de Zoologia: concepções e metodologias na prática docente]]></article-title>
<source><![CDATA[Ensino &amp; Pesquisa]]></source>
<year>2017</year>
<volume>15</volume>
<page-range>27-48</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paraná ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unespar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROBERTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Érica Cristina de Oliveira]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CAMPOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diego de Moura]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Biodiversidade da Escola e as Três Dimensões do Saber: conceitos, valores e formas de participação]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista da SBEnBIO]]></source>
<year>2016</year>
<volume>9</volume>
<page-range>3397-408</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANVIK]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hanno]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Tree Thinking cannot taken for granted: challenges for teaching phylogenetics]]></article-title>
<source><![CDATA[Theory in Biosciences]]></source>
<year>2007</year>
<volume>127</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>45-51</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel de Moura]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2016</year>
<volume>III</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Biociências da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel de Moura]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2018</year>
<volume>IV</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Biociências da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel de Moura]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2019</year>
<volume>São Paulo: Instituto de Biociências da Universidade de São Paulo</volume>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jailma Fereira da]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PRATA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jéssica]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CHRISTOFFERSEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martin Lindsay]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Teaching Zoology in Basic Education in Brazil: an analysis of bibliographic publications (2010-2020)]]></article-title>
<source><![CDATA[Rencima]]></source>
<year>2021</year>
<volume>12</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>2-17</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Cruzeiro do Sul]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BARBOSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pércia Paiva]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2016</year>
<volume>II</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Biociências da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosana Louro Ferreira]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DEL CORSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thiago Marinho]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Possibilidades Didáticas para o Ensino de Zoologia na Educação Básica]]></source>
<year>2016</year>
<volume>I</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Biociências da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana Galera]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LANDIM]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Isabel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Silêncio dos Inocentes: o papel dos animais em narrativas expositivas]]></article-title>
<source><![CDATA[Anais do Museu Paulista: História e Cultura Material]]></source>
<year>2017</year>
<volume>25</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Museu Paulista, USP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>UNEP</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[United Nations Environment Programme]]></article-title>
<source><![CDATA[The Strategic Plan for Biodiversity 2011-2020 and the Aichi Biodiversity Targets]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Montreal ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[SCBD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WERTSCH]]></surname>
<given-names><![CDATA[James]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Voices of the Mind: a sociocultural approach to mediated action]]></source>
<year>1991</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cambridge ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Harvard University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ZABALA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antoni]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Prática Educativa: como ensinar]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Artes Médicas Sul]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
