<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0104-4036</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Ensaio: Avaliação e Políticas Públicas em Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Ensaio: aval. pol. públ. educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>0104-4036</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Fundação CESGRANRIO]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0104-40362022000401089</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/s0104-40362022002902892</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Programa de avaliação da Educação Básica do Espírito Santo: repercussões nas escolas e no Ensino de matemática]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Evaluation Program of Basic Education in Espírito Santo: repercussions in schools and mathematics Teaching]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Programa de evaluación de Educación Básica de Espírito Santo: repercusiones en las escuelas y la Enseñanza de las matemáticas]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lima]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosiane Pereira]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fassarella]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lúcio Souza]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Secretaria de Educação do Estado do Espírito Santo  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Mateus ES]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do Espírito Santo  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Mateus ES]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>10</month>
<year>2022</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>10</month>
<year>2022</year>
</pub-date>
<volume>30</volume>
<numero>117</numero>
<fpage>1089</fpage>
<lpage>1111</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0104-40362022000401089&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0104-40362022000401089&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0104-40362022000401089&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Investigamos o Programa de Avaliação Diagnóstica da Aprendizagem (Paebes TRI) com o objetivo de identificar e discutir suas repercussões nas escolas e no processo de Ensino e de aprendizagem da matemática. Constitui pesquisa qualitativa do tipo descritiva e documental conduzida à luz da História Cultural, baseada na análise de leis, portarias e documentos da Secretaria da Educação do Espírito Santo (Sedu). A partir de dados e apontamentos fornecidos por textos acadêmicos pertinentes, incluindo dissertações, teses, livros e artigos, conclui-se que essa avaliação tem repercutido negativamente no ambiente escolar em três vertentes principais: (1) desvirtua o processo de avaliação dos alunos nas escolas, (2) estimula práticas precárias de Ensino e (3) reduz a autonomia dos professores na elaboração e execução dos planos de Ensino, criando a tendência para uma abordagem tradicional.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article investigates the Diagnostic Learning Assessment Program (Programa de Avaliação Diagnóstica da Aprendizagem - Paebes TRI) with the objective of identifying and discussing its repercussions in schools and in the mathematics teaching process. It constitutes qualitative research of the descriptive and documentary type conducted in the light of Cultural History, based on the analysis of laws, ordinances and documents of the State Secretariat of Education of Espírito Santo (Secretaria de Estado da Educação &#8211; Sedu). Based on data and notes provided by relevant academic texts, including dissertations, theses, books and articles, concludes that this evaluation has had a negative impact on the school environment in these three main ways: (1) it distorts the process of evaluating students in schools, (2) it encourages poor Teaching practices and (3) it reduces the autonomy of teachers in the elaboration and execution of Teaching plans, creating the tendency towards a traditional approach.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen El artículo investiga el Programa de Evaluación de Educación Básica de Espírito Santo Programa de evaluación diagnóstica del aprendizaje (Programa de Avaliação Diagnóstica da Aprendizagem - Paebes TRI) con el objetivo de identificar y discutir sus repercusiones en las escuelas y en el proceso de enseñanza de las matemáticas. Constituye una investigación cualitativa de tipo descriptiva y documental realizada a la luz de la Historia Cultural, basada en el análisis de leyes, ordenanzas y documentos de la Secretaría de Estado de Educación de Espírito Santo (Secretaria de Estado da Educação &#8211; Sedu). Basado en datos y notas provistas por textos académicos relevantes, incluyendo disertaciones, tesis, libros y artículos, concluye que esta evaluación ha tenido un impacto negativo en el ambiente escolar en estas tres formas principales: (1) distorsiona el proceso de evaluación de los estudiantes en las escuelas, (2) fomenta las malas prácticas de Enseñanza y (3) reduce la autonomía de los docentes en la elaboración y ejecución de planes de Enseñanza, creando la tendencia hacia un enfoque tradicional.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Políticas Públicas]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Avaliação Externa]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação Básica]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Public Policies]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[External Evaluation]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Basic education]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Políticas Públicas]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Evaluación Externa]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Educación Básica]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996. Estabelece as diretrizes e bases da educação nacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BURIASCO]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. L. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. T. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Avaliação de Sistemas Escolares: da classificação dos alunos à perspectiva de análise de sua produção matemática]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[VALENTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[W]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Avaliação em Matemática: história e perspectivas atuais]]></source>
<year>2012</year>
<edition>2</edition>
<page-range>101-42</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Papirus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CERTEAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A invenção do cotidiano: artes de fazer]]></source>
<year>1998</year>
<edition>3</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DIAS SOBRINHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Avaliação: políticas educacionais e reformas da educação superior]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>ESPÍRITO SANTO</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei Estadual nº 10.631, de 28 de março de 2017. Institui o Pacto pela Aprendizagem no Espírito Santo e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial do Estado]]></source>
<year>2017</year>
<month>a</month>
<publisher-loc><![CDATA[Vitória ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ESPÍRITO SANTO</collab>
<collab>Secretaria de Estado da Educação</collab>
<source><![CDATA[Manual de gestão: informações ao gestor escolar da rede estadual do Espírito Santo]]></source>
<year>2017</year>
<month>b</month>
<publisher-loc><![CDATA[Vitória ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ESPÍRITO SANTO</collab>
<collab>Secretaria de Estado da Educação</collab>
<source><![CDATA[Pacto pela Aprendizagem no Espírito Santo &#8211; Paes]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Vitória ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ESPÍRITO SANTO</collab>
<collab>Secretaria de Estado da Educação</collab>
<source><![CDATA[PAEBES TRI &#8211; Relatórios. Coleção 2018]]></source>
<year>2018</year>
<month>b</month>
<publisher-loc><![CDATA[Vitória ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>ESPÍRITO SANTO</collab>
<collab>Secretaria de Estado da Educação</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Portaria Nº 019-R, de 26 de janeiro de 2018]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial do Estado]]></source>
<year>2018</year>
<month>a</month>
<publisher-loc><![CDATA[Vitória ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>ESPÍRITO SANTO</collab>
<collab>Secretaria de Estado da Educação</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Portaria nº 064-R, de 24 de maio de 2017. Institui o Sistema Capixaba de Avaliação da Educação Básica no âmbito do Sistema de Ensino do Espírito Santo &#8211; SICAEB]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial do Estado]]></source>
<year>2017</year>
<month>c</month>
<page-range>18-9</page-range><publisher-loc><![CDATA[Vitória ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. O.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Entre o discurso e a prática docente: interfaces do Programa de Avaliação da Aprendizagem Escolar (Paae)]]></article-title>
<source><![CDATA[Ensaio: Avaliação e Políticas Públicas em Educação]]></source>
<year>2020</year>
<volume>28</volume>
<numero>107</numero>
<issue>107</issue>
<page-range>386-406</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRINHANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Avaliação da Matemática Escolar em larga escala: reflexos na rede municipal de Munis Freire &#8211; ES]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Vitória, ES ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto federal do Espírito Santo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Métodos e técnicas de pesquisa social]]></source>
<year>2008</year>
<edition>6</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Atlas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HAYDT]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. C. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Avaliação do processo ensino-aprendizagem]]></source>
<year>2004</year>
<edition>6</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ática]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LÜDKE]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ANDRÉ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. E. D. A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pesquisa em Educação: abordagens qualitativas]]></source>
<year>2014</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EPU]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensino de análise combinatória: um estudo das representações de professores de matemática do Ensino Médio público de São Mateus]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Mateus, ES ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do Espírito Santo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. V]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Café com Matemática: representações de professores do 4° e 5° anos do Ensino Fundamental num processo de formação continuada sobre conteúdos e metodologias]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Mateus, ES ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal do Espírito Santo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA JUNIOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As políticas educacionais do segundo mandato do Governo Paulo Hartung e seus impactos no trabalho docente]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Vitória, ES ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-graduação em Educação, Universidade Federal do Espírito Santo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PERRENOUD]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Avaliação: da excelência à regulação das aprendizagens: entre duas lógicas]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artes Médicas Sul]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PIERI]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. A. R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Avaliação do PAEBES: a influência do Programa nas Práticas Pedagógicas: um estudo de caso]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Mateus, ES ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade Vale do Cricaré]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROCHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;QUEM é contra, simplesmente por ser contra, não é aliado&#8221;, diz secretário sobre Escola Viva]]></article-title>
<source><![CDATA[Folha Vitória]]></source>
<year>2015</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SKOVSMOSE]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cenários para investigação]]></article-title>
<source><![CDATA[Bolema]]></source>
<year>2000</year>
<volume>13</volume>
<numero>14</numero>
<issue>14</issue>
<page-range>66-91</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio Claro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VIEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Avaliações externas em foco: percepções e efeitos para o trabalho docente]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação em Perspectiva]]></source>
<year>2011</year>
<volume>2</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>119-32</page-range><publisher-loc><![CDATA[Viçosa ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
