<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1414-4077</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Avaliação: Revista da Avaliação da Educação Superior (Campinas)]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Avaliação]]></abbrev-journal-title>
<issn>1414-4077</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Publicação da Rede de Avaliação Institucional da Educação Superior (RAIES), da Universidade Estadual de Campinas (UNICAMP) e da Universidade de Sorocaba (UNISO)]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1414-40772017000300817</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/S1414-40772017000300013</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Qualidade da educação superior e a tensão entre democratização e internacionalização na universidade brasileira]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Quality of higher education and the tension between democratization and internationalization in the Brazilian university]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cunha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Isabel da]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade do Vale do Rio dos Sinos  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Leopoldo RS]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2017</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2017</year>
</pub-date>
<volume>22</volume>
<numero>3</numero>
<fpage>817</fpage>
<lpage>832</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1414-40772017000300817&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1414-40772017000300817&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1414-40772017000300817&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[O texto decorre de uma investiga&#231;&#227;o que toma a democratiza&#231;&#227;o e a internacionaliza&#231;&#227;o como dois referentes da qualidade da educa&#231;&#227;o brasileira. A primeira aponta para a inclus&#227;o de uma popula&#231;&#227;o estudantil de primeira gera&#231;&#227;o, em que muitos dos seus integrantes trabalham e estudam, s&#227;o provenientes de camadas m&#233;dias da popula&#231;&#227;o e, em alguns casos, ingressam atrav&#233;s de cotas &#233;tnicas ou cotas de escolas p&#250;blicas, distantes dos padr&#245;es anteriores da meritocracia. A outra parece apontar para exig&#234;ncias meritocraticas, envolvendo carreiras de complexidade mais alta, trajet&#243;rias estudantis com maiores oportunidades culturais incluindo o dom&#237;nio de idiomas e disponibilidade de condi&#231;&#245;es para afastar-se do trabalho, entre outras condi&#231;&#245;es. Explorando contribui&#231;&#245;es de autores que t&#234;m se dedicado a explorar o impacto dos dois vetores na educa&#231;&#227;o superior, o texto defende uma democratiza&#231;&#227;o na perspectiva cultural e epistemol&#243;gica que mediar&#225; o avan&#231;o da internacionaliza&#231;&#227;o, quando esta estiver preocupada em favorecer o processo de acumula&#231;&#227;o de capital de atores hegem&#244;nicos. Aposta, tamb&#233;m, na import&#226;ncia de uma globaliza&#231;&#227;o que se identifica com o trabalho solid&#225;rio e nos movimentos defensores das identidades culturais que dialogam com os referentes globais. Essa ser&#225; uma possibilidade de se constituir numa conquista de sistemas educacionais mais justos e numa sociedade mais igualit&#225;ria.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[This text is the result of an investigation that takes democratization and internationalization as references of quality in Brazilian education. The first topic points to the inclusion of a first generation population of students, in which many of its members work and study, who belong to the middle class and, in some cases, get into university through racial quotas or coming from public schools, which are away from meritocracy patterns. Internationalization, though, seems to point to meritocratic demands, involving careers of the higher complexity, student paths with bigger cultural opportunities, including foreign languages mastery and availability of conditions to get away from the labour market, among other conditions. By exploring contributions of authors who have been dedicating their efforts to examine the impact of two vectors in higher education, the arguments defend a democratization under cultural and epistemological perspectives that will mediate internationalization advancement, when it gets focused on the benefit of the process of capital accumulation from hegemonic subjects. This text also bets on the importance of a globalization that has identification with solidarity work and movements that defend cultural identities and dialogue with global references. This may be a possibility of constituting an achievement that aims to reach fairer educational systems, in an equitable society. ]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="en"><![CDATA[Higher education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[university]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[democratization and internationalization]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[educação superior]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[universidade]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[democratização e internacionalização]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARNOVE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Robert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Análise dos sistemas-mundo e educação comparada na era da globalização]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[COWEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Robert]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[KAZAMAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Andreas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[UNTERALTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elaine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação comparada: panorama internacional e perspectivas]]></source>
<year></year>
<volume>2</volume>
<page-range>131-52</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO/CAPES]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARNETT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ronald]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los limites de la competencia: el conocimiento, la educación superior y la sociedad]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Gedisa Editorial]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BEECH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jason]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Quem está passeando pelo jardim global? Agências Educacionais e Transferência Educacional]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[COWEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Robert]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[KAZAMAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Andreas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[UNTERALTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elaine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação comparada: panorama internacional e perspectivas]]></source>
<year></year>
<volume>2</volume>
<page-range>413-33</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO/CAPES]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOURDIEU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O campo científico]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Ática]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORTESÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luisa]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[STOER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Stephen]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Cartografando a transnacionalização do campo educativo: o caso português]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A globalização e as ciências sociais]]></source>
<year></year>
<page-range>377-414</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COWEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Robert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Introdução: o nacional, o internacional e o global]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[COWEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Robert]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[KAZAMAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Andreas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[UNTERALTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elaine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação comparada: panorama internacional e perspectivas]]></source>
<year></year>
<volume>1</volume>
<page-range>407-12</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO/CAPES]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CUNHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Isabel da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O professor universitário na transição de paradigmas]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Araraquara/SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Junqueira&amp; Marin Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DALE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roger]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Specifying globalization effects on national policy: a focus on the mecanisms]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Education Policy]]></source>
<year></year>
<volume>1</volume>
<numero>14</numero>
<issue>14</issue>
<page-range>1-17</page-range><publisher-loc><![CDATA[London ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAYOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SAMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[UNESCO: an ideal in action; the continuing relevance of a visionary text]]></source>
<year></year>
<page-range>89-101</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MOROSINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marilia Costa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Estado do conhecimento sobre internacionalização da educação superior -conceitos e práticas]]></article-title>
<source><![CDATA[Educar]]></source>
<year></year>
<numero>28</numero>
<issue>28</issue>
<page-range>107-27</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SHARMA-BRYNER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vinathe]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Reflexões sobre pós-colonialismo e educação: tensões e dilemas de uma vivenciadora]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[COWEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Robert]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[KAZAMAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Andreas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[UNTERALTER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elaine]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação comparada: panorama internacional e perspectivas]]></source>
<year></year>
<volume>2</volume>
<page-range>15-30</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO/CAPES]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Toward a new commom sense. Law, Science and politics en the paradigmatic transition]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Por uma educação multicultural de direitos humanos]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Crítica de Ciências Sociais]]></source>
<year></year>
<numero>48</numero>
<issue>48</issue>
<page-range>11-32</page-range><publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A globalização e as ciências sociais]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Para uma sociologia das ausências e uma sociologia das emergências]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Conhecimento prudente para uma vida decente]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Conferência proferida na XXXVII Reunião da Latin American Studies Association LASA]]></source>
<year></year>
<conf-name><![CDATA[ XXXVII Reunião da Latin American Studies Association LASA]]></conf-name>
<conf-loc>São José, Porto Rico </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>WORLD BANK</collab>
<collab>WORLD BANK</collab>
<source><![CDATA[Priotitis and strategies for education: a World Bank sector review]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington, Dc ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[World Bank]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
