<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1414-4077</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Avaliação: Revista da Avaliação da Educação Superior (Campinas)]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Avaliação (Campinas)]]></abbrev-journal-title>
<issn>1414-4077</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Publicação da Rede de Avaliação Institucional da Educação Superior (RAIES), da Universidade Estadual de Campinas (UNICAMP) e da Universidade de Sorocaba (UNISO)]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1414-40772021000200461</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/s1414-40772021000200007</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Leis e leituras: análise do discurso institucional sobre as &#8220;reformas universitárias&#8221; no Brasil e na França (2003-2013)]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Laws and readings: institutional discourse analysis on the &#8220;university reforms&#8221; in Brazil and in France (2003-2013)]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rosa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marluza da]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Santa Maria Departamento de Ciências da Comunicação ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Frederico Westphalen RS]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>05</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>05</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<volume>26</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>461</fpage>
<lpage>482</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1414-40772021000200461&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1414-40772021000200461&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1414-40772021000200461&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Este artigo toma como objeto de estudo o discurso institucional sobre a Universidade e analisa dizeres em produção e circulação durante uma década que marca o desenrolar da proposta de uma expansão universitária no Brasil. Relaciona-se esse cenário ao mesmo período, na França, por meio de um olhar que incide sobre textos de leis de ambos os países. Apresenta-se, assim, uma noção de discurso institucional que, a partir dos textos oficiais, possibilite (re)pensar as instituições e seus discursos em funcionamento. Com base nos pressupostos teórico-metodológico-analíticos dos estudos discursivos, este paralelo visa a dialogar com as discussões sobre as políticas e práticas que permeiam o ensino superior e a pesquisa acadêmica em nossos dias.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[This article focuses on the institutional discourse about the university and analyzes texts of laws instituted in a decade, during which the proposal for a university expansion in Brazil was developed. This scenario is contrasted to the same period, in France. The study presents a notion of institutional discourse that, from the official texts, makes it possible to (re) think the institutions and their discourses in operation. Based on the theoretical-methodological-analytical assumptions of discursive studies, this parallel aims to dialogue with the discussions on policies and practices that permeate higher education and academic research nowadays.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="en"><![CDATA[Higher education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[University reform]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Institutional discourse]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Ensino superior]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Reforma universitária]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Discurso institucional]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Constituição da República Federativa do Brasil]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Senado Federal]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei n. 10.973, de 02 de dezembro de 2004. Dispõe sobre incentivos à inovação e à pesquisa científica e tecnológica no ambiente produtivo e dá outras providências.]]></source>
<year>2004</year>
<numero>232</numero>
<issue>232</issue>
<page-range>2</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário oficial [da] República Federativa do Brasil]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 6.096, de 24 de abril de 2007. Institui o Programa de Apoio a Planos de Reestruturação e Expansão das Universidades Federais - REUNI]]></source>
<year>2007</year>
<numero>79</numero>
<issue>79</issue>
<page-range>7-25</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário oficial [da] República Federativa do Brasil]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASTORIADIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cornélius]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A instituição imaginária da sociedade]]></source>
<year>1982</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORACINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Autonomia, poder e Identidade na aula de língua (materna e estrangeira)]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[PASSEGGI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria do Socorro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Linguística e educação: gramática, discurso e ensino]]></source>
<year>2001</year>
<page-range>24-40</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Terceira Margem]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DELION]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Psychanalyse et institutions: une question complexe]]></article-title>
<source><![CDATA[Le Carnet PSY]]></source>
<year>2005</year>
<volume>98</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>31-3</page-range><publisher-loc><![CDATA[França ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DERRIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A universidade sem condição]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Estação Liberdade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERRAZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Candida da Cunha]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A autonomia universitária na Constituição de 05.10.1988]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Direito Administrativo]]></source>
<year>1999</year>
<volume>215</volume>
<page-range>117-42</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FOUCAULT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Vigiar e punir]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>FRANCE</collab>
<source><![CDATA[Loi n. 2007-1199, du 10 août 2007. Relative aux libertés et responsabilités des universités]]></source>
<year>2007</year>
<numero>185</numero>
<issue>185</issue>
<page-range>1</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Journal officiel de la République Française]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>FRANCE</collab>
<source><![CDATA[Loi n. 2013-660, du 22 juillet 2013. Relative à l'enseignement supérieur et à la recherche]]></source>
<year>2013</year>
<numero>169</numero>
<issue>169</issue>
<page-range>1</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Journal officiel de la République Française]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>FRANCE</collab>
<source><![CDATA[Déclaration de la Sorbonne]]></source>
<year>1998</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GRISA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gregório Durlo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As ações afirmativas e a excelência acadêmica: um estudo da experiência da UFRGS]]></source>
<year>2013</year>
<conf-name><![CDATA[ COLÓQUIO INTERNACIONAL DE DOUTORANDOS/AS DO CES, 4]]></conf-name>
<conf-date>2013</conf-date>
<conf-loc>Coimbra </conf-loc>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FEUC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KRIEG-PLANQUE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alice]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[OGER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claire]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Discours institutionnels. Perspectives pour les sciences de la communication]]></article-title>
<source><![CDATA[Mots: les langages du politique]]></source>
<year>2010</year>
<numero>94</numero>
<issue>94</issue>
<page-range>91-6</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lyon, França ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KRIEG-PLANQUE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alice]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Analyser les discours institutionnels]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Armand Colin]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KURAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Timur]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Sous-développement économique au Moyen-Orient : le rôle historique de la culture, des institutions et de la religion]]></article-title>
<source><![CDATA[Afrique contemporaine]]></source>
<year>2008</year>
<volume>2</volume>
<numero>226</numero>
<issue>226</issue>
<page-range>31-54</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris, França ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LACAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O seminário Livro 17: o avesso da psicanálise]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LONGHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Julien]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SARFATI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Georges-Elia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Présentation : les discours institutionnels en confrontation]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[LONGHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Julien]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SARFATI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Georges-Elia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Les discours institutionnels en confrontation]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>5-11</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[L&#8217;Harmattan]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MANCEBO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Denise]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROCHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marisa Lopes da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Neoliberalismo e universidade: reflexões sobre a formação na interface psicologia/educação]]></article-title>
<source><![CDATA[Acheronta]]></source>
<year>2000</year>
<numero>11</numero>
<issue>11</issue>
<page-range>274-80</page-range><publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires, Argentina ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARQUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio Carlos Henriques]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CEPÊDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vera Alves]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Um perfil sobre a expansão do ensino superior recente no Brasil: aspectos democráticos e inclusivos]]></article-title>
<source><![CDATA[Perspectivas]]></source>
<year>2012</year>
<volume>42</volume>
<page-range>161-92</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Benedito]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A reforma universitária de 1968 e a abertura para o ensino superior privado no Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação &amp; Sociedade]]></source>
<year>2009</year>
<volume>30</volume>
<numero>106</numero>
<issue>106</issue>
<page-range>15-35</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MILNER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean-Claude]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[L&#8217;universel en éclats: court traité politique]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Verdier]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NUGARA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Silvia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Analyser le discours institutionnel international: le cas des documents du Conseil de l&#8217;Europe sur la violence domestique envers les femmes]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[LONGHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Julien]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SARFATI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Georges-Elia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Les discours institutionnels en confrontation]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>109-45</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[L&#8217;Harmattan]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OGER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claire]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[OLLIVIER-YANIV]]></surname>
<given-names><![CDATA[Caroline]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Analyse du discours institutionnel et sociologie compréhensive: vers une anthropologie des discours institutionnels]]></article-title>
<source><![CDATA[Mots: les langages du politique]]></source>
<year>2003</year>
<numero>71</numero>
<issue>71</issue>
<page-range>125-45</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lyon, França ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PHILLIPS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nelson]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LAWRENCE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thomas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HARDY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cynthia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Discours and institutions]]></article-title>
<source><![CDATA[Academy of management review]]></source>
<year>2004</year>
<volume>29</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>635-52</page-range><publisher-loc><![CDATA[Nova York, EUA ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PÊCHEUX]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O discurso: estrutura ou acontecimento]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pontes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marluza da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Seleção e ingresso de estudantes refugiados no ensino superior brasileiro: a inserção linguística como condição de hospitalidade]]></article-title>
<source><![CDATA[Trabalhos em Linguística Aplicada]]></source>
<year>2018</year>
<volume>57</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>1534-51</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SARFATI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Georges-Elia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[L&#8217;emprise du sens : notes sur les conditions théoriques et les enjeux de l&#8217;analyse du discours institutionnel]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[LONGHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Julien]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SARFATI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Georges-Elia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Les discours institutionnels en confrontation]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>13-46</page-range><publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[L&#8217;Harmattan]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[TEXTO da Declaração de Bolonha]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Bolonha ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
