<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1517-9702</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação e Pesquisa]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educ. Pesqui.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1517-9702</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Educação da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1517-97022016000200491</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/S1517-9702201604144612</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O pensamento de Dermeval Saviani e a educa&#231;&#227;o em museus de ci&#234;ncias]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Dermeval Saviani&#8217;s thought and education in science museums]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mori]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rafael Cava]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Curvelo]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio Aprigio da Silva]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do ABC Centro de Ciências Naturais e Humanas ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Santo André SP]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade de São Paulo  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[São Carlos SP]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2016</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2016</year>
</pub-date>
<volume>42</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>491</fpage>
<lpage>506</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1517-97022016000200491&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1517-97022016000200491&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1517-97022016000200491&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este trabalho procura realizar um di&#225;logo entre o pensamento do fil&#243;sofo e educador brasileiro Dermeval Saviani e os estudos sobre a educa&#231;&#227;o em museus e centros de ci&#234;ncias. Primeiramente, investigamos o desenvolvimento hist&#243;rico dessas institui&#231;&#245;es para, em seguida, analisarmos, nas obras de Saviani, men&#231;&#245;es &#224;s formas n&#227;o escolares de educa&#231;&#227;o. A partir dos textos do educador brasileiro, e considerando os diferentes sentidos que a literatura confere &#224;s express&#245;es educa&#231;&#227;o informal e educa&#231;&#227;o n&#227;o formal, prop&#245;e-se que as modalidades de educa&#231;&#227;o sejam situadas entre as categorias sistematizada / assistem&#225;tica e escolar / n&#227;o escolar. Assim, compreendendo-se a educa&#231;&#227;o museal como uma modalidade de educa&#231;&#227;o n&#227;o escolar que vem se sistematizando, e a especificidade dos museus frente aos conceitos de conhecimento e cultura, s&#227;o comentadas algumas possibilidades para que tais institui&#231;&#245;es colaborem para a democratiza&#231;&#227;o do saber, complementando e valorizando a educa&#231;&#227;o cient&#237;fica escolar. Em acordo com a concep&#231;&#227;o cr&#237;tica de Saviani, considera-se que os museus e centros de ci&#234;ncias, no estabelecimento de a&#231;&#245;es educativas, possam contribuir para a eleva&#231;&#227;o da qualidade do ensino de ci&#234;ncias, estabelecendo uma rela&#231;&#227;o comunicativa entre os saberes museais e os saberes escolares. Dessa maneira, n&#227;o se dissolvem nem a especificidade da institui&#231;&#227;o museal enquanto guardi&#227; do patrim&#244;nio da humanidade, nem a especificidade da escola enquanto transmissora da cultura para as novas gera&#231;&#245;es.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Abstract This work aims to conduct a dialogue between the thoughts of Brazilian philosopher and educator Dermeval Saviani and studies about education in science museums and centers. Firstly, we investigate the historical development of these institutions, and then analyze mentions to non-school forms of education in Saviani&#8217;s works. Based on the writings of this Brazilian educator, and considering the different meanings that the literature assigns to informal education and non-formal education, we propose to situate education modalities between the systematized/unsystematic and school/non-school categories. Thus, by understanding museum education as a modality of non-school education that is becoming systematized, and the specificity of museums concerning the concepts of knowledge and culture, we comment on some possibilities for these institutions to collaborate in making knowledge democratic, thus complementing and valuing school science education. In line with Saviani&#8217;s critical position, we consider that, as science museums and centers establish education actions, they could contribute to improve the quality of science teaching by establishing a communicative relationship between museum knowledge and school knowledge. Thus, the specificity of the museum institution as the guardian of human heritage is not dissolved, nor is the specificity of school as the transmitter of culture to new generations.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Dermeval Saviani]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação em museus]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Pedagogia histórico-crítica]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação em ciências]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Dermeval Saviani]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Education in museums]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Historical-critical pedagogy]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Science education]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CAZELLI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sibele]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MARANDINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martha]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[STUDART]]></surname>
<given-names><![CDATA[Denise Coelho]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Educação e comunicação em museus de ciências: aspectos históricos, pesquisa e prática]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GOUVÊA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guaracira]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MARANDINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martha]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LEAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Cristina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação e museu: a construção social do caráter educativo dos museus de ciências]]></source>
<year></year>
<page-range>83-106</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Access/Faperj]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DIB]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claudio Zaki]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Formal, non formal and informal education: concepts/applicability]]></article-title>
<source><![CDATA[American Institute of Physics Conference Proceedings]]></source>
<year></year>
<volume>173</volume>
<page-range>300-15</page-range><publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUARTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Newton]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Vigotski e o &#8220;aprender a aprender&#8221;: crítica às apropriações neoliberais e pós-modernas da teoria vigotskiana]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GASPAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alberto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Museus e centros de ciências: conceituação e proposta de um referencial teórico]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Educação da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GASPAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alberto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A teoria de Vigotski: um novo e fértil referencial para o ensino das ciências]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Guaratinguetá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Engenharia da Universidade Estadual Paulista Julio de Mesquita Filho (UNESP)]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio Carlos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Métodos e técnicas de pesquisa social]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Atlas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JACOBUCCI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniela Franco Carvalho]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Contribuições dos espaços não-formais de educação para a formação da cultura científica]]></article-title>
<source><![CDATA[Em Extensão]]></source>
<year></year>
<volume>17</volume>
<page-range>55-66</page-range><publisher-loc><![CDATA[Uberlândia ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARANDINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martha (Org.)]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação em museus: a mediação em foco]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Geenf/FEUSP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARANDINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martha]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A educação não formal e a divulgação científica: o que pensa quem faz]]></source>
<year></year>
<conf-name><![CDATA[ ENCONTRO NACIONAL DE PESQUISA EM EDUCAÇÃO EM CIÊNCIAS, 4]]></conf-name>
<conf-date>2003</conf-date>
<conf-loc>Bauru </conf-loc>
<publisher-loc><![CDATA[Bauru ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Abrapec]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[McMANUS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulette]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Topics in museums and science education]]></article-title>
<source><![CDATA[Studies in Science Education]]></source>
<year></year>
<volume>20</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>157-82</page-range><publisher-loc><![CDATA[Leeds ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jair Ferreira dos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O que é pós-moderno]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dermeval]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Desafios atuais da pedagogia histórico-crítica]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Celestino Alves da]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SEVERINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio Joaquim]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dermeval Saviani e a educação brasileira: o simpósio de Marília]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dermeval]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação: do senso comum à consciência filosófica]]></source>
<year></year>
<edition>18. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dermeval]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação brasileira: estrutura e sistema]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Saraiva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dermeval]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação em diálogo]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dermeval]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensino público e algumas falas sobre universidade]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dermeval]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Escola e democracia]]></source>
<year></year>
<edition>27. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dermeval]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia histórico-crítica: primeiras aproximações]]></source>
<year></year>
<edition>10. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dermeval.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DUARTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Newton]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia histórico-crítica e luta de classes na educação escolar]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VALENTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Esther Alvarez]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MARANDINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martha]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The combination of traditional and interactive objects in science museums]]></article-title>
<source><![CDATA[Museum Education and New Museology]]></source>
<year></year>
<numero>17</numero>
<issue>17</issue>
<page-range>30-7</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brussels ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VIGOTSKI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lev Semenovich]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A construção do pensamento e da linguagem]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martins Fontes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
