<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1809-4309</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Práxis Educativa]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Práxis Educativa]]></abbrev-journal-title>
<issn>1809-4309</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Educação - Ponta Grossa  ]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1809-43092019000200638</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.5212/praxeduc.v.14n2.013</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Educação para a paz: análise das condições culturais de desenvolvimento no Brasil]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Education for peace: analysis of the cultural conditions of development in Brazil]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Educación para la paz: Análisis de las condiciones culturales de desarrollo en Brasil]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[André Felipe Costa]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sousa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Clarilza Prado de]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Pontifícia Universidade Católica de São Paulo Programa de Estudos Pós-Graduados em Educação: Psicologia da Educação ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Pontifícia Universidade Católica de São Paulo Programa de Estudos Pós-Graduados em Educação: Psicologia da Educação ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>05</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>05</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<volume>14</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>638</fpage>
<lpage>658</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1809-43092019000200638&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1809-43092019000200638&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1809-43092019000200638&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo: Em uma realidade mundial caracterizada pelo fenômeno da violência, do não reconhecimento dos direitos fundamentais, das exclusões sociais e de outras tantas mazelas que constituem a Cultura Belicista e comprometem o desenvolvimento da Paz, conforme organismos internacionais e investigadores, torna-se imprescindível o desenvolvimento de uma Cultura da Paz por intermédio da educação. Nessa linha, no ano de 2018, o Estado brasileiro celebrou, por meio da Lei de Diretrizes e Bases da Educação Nacional (Lei n º 9.394/96), o compromisso de o sistema de ensino nacional promover a Cultura da Paz. Em face de tal conjuntura, o presente artigo objetivou refletir sobre as condições culturais brasileiras para o desenvolvimento de uma Educação para a Paz no Brasil. Assim, foram analisadas três problemáticas sociais contemporâneas que compõem o ethos guerreiro da cultura brasileira e, paralelamente, indicados fundamentos teóricos para elaboração de uma Educação para a Paz no Brasil pautada em uma ética intersubjetiva, que reconheça o Outro e as realidades sociais como elementos dialógicos da constituição do ser e de transformação social dos coletivos.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract: In a world reality characterized by the phenomenon of violence, non-recognition of fundamental rights, social exclusion and many other ills that constitute the Warmonger Culture and compromise the development of Peace, according to international organizations and researchers, it becomes essential the development of a Culture of Peace through Education. In this line, in 2018, the Brazilian State signed, through the National Education Guidelines and Framework Law (Law No. 9,394/1996), the commitment of the national educational system to promote the Culture of Peace. In view of that, this paper aimed at reflecting on the Brazilian cultural conditions for the development of an Education for Peace in Brazil. Thus, three contemporary social problems that compose the warrior ethos of Brazilian culture were analyzed and, in parallel, theoretical foundations were indicated for the elaboration of an Education for Peace in Brazil based on an intersubjective ethics that recognizes the Other and social realities as dialogical elements of the constitution of the being and of social transformation of the collective.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen: En una realidad mundial caracterizada por el fenómeno de la violencia, del no reconocimiento de los derechos fundamentales, de las exclusiones sociales y de otros tantos males que constituyen la Cultura Belicista y comprometen el desarrollo de la Paz, conforme organismos internacionales e investigadores, se hace imprescindible el desarrollo de una Cultura de la Paz por intermedio de la educación. En esa línea, en el año de 2018, el Estado Brasileño celebró, en la Ley de Directrices y Bases de la Educación Nacional (Ley n º 9.394/96), el compromiso de que el sistema de educación nacional promueva la Cultura de la Paz. En vista de tal coyuntura, en el presente artículo se tuvo por objetivo reflexionar sobre las condiciones culturales brasileñas para el desarrollo de una Educación para la Paz en Brasil. Así, fueron analizadas tres problemáticas sociales contemporáneas que componen el ethos guerrero de la cultura brasileña y, paralelamente, indicados fundamentos teóricos para la elaboración de una Educación para la Paz en Brasil pautada en una ética intersubjetiva que reconozca al Otro y las realidades sociales como elementos dialógicos de la constitución del ser y de transformación social de los colectivos.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação para a Paz]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Cultura]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Brasil]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Ethos Guerreiro]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Paz]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Education for Peace]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Culture]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Brazil]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Warrior Ethos]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Peace]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Educación para la Paz]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Cultura]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Brasil]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Ethos Guerrero]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Paz]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARENDT]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Eichmann em Jerusalém]]></source>
<year>2009</year>
<edition>15. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cocco]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vincenso]]></given-names>
</name>
</person-group>
<collab>ARISTÓTELES</collab>
<source><![CDATA[Ética a Nicômaco: poética. Seleção de textos de José Américo Motta Pessanha]]></source>
<year>1979</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Abril Cultural]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BAUMAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Z.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DONKIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cegueira moral: a perda da sensibilidade na modernidade líquida]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BERGER]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LUCKMANN]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A construção social da realidade: tratado de sociologia do conhecimento]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BIRMAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Jeviravoltas na soberania. In: BIRMAN, J]]></article-title>
<source><![CDATA[Arquivos do mal-estar e da resistência]]></source>
<year>2006</year>
<page-range>197-230</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº. 9.394, de 20 de dezembro de 1996. Estabelece as Diretrizes e Bases da Educação Nacional. Congresso]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Lei nº. 13.663, de 14 de maio de 2018. Altera o art. 12 da Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996, para incluir a promoção de medidas de conscientização, de prevenção e de combate a todos os tipos de violência e a promoção da cultura de paz entre as incumbências dos estabelecimentos de ensino]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Diário Oficial da União]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Ministério da Educação/Conselho Nacional de Educação. Diretrizes Nacionais para a Educação em Direitos Humanos]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/CNE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Presidência da República. Secretaria Especial dos Direitos Humanos. Plano Nacional de Educação em Direitos Humanos]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/SEDH]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASTELLS]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A sociedade em rede]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHAUÍ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sobre a violência]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autêntica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHAUÍ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Uma ideologia perversa]]></source>
<year>1999</year>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<publisher-name><![CDATA[Folha de S. Paulo, Caderno Mais]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COLUMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. dos S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Como educar para a paz]]></article-title>
<source><![CDATA[Psicologia Escolar e Educacional]]></source>
<year>dez.</year>
<month> 2</month>
<day>00</day>
<volume>11</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>431-3</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUBET]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O que é uma escola justa?]]></article-title>
<source><![CDATA[Caderno de Pesquisa]]></source>
<year>2004</year>
<volume>34</volume>
<numero>123</numero>
<issue>123</issue>
<page-range>539-55</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELIAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O processo civilizador: formação do Estado e civilização]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[EVANGELISTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. G. dos S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Unesco e o mundo da cultura]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Goiânia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FAUSTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Crime e cotidiano: a criminalidade em São Paulo (1880-1924)]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edusp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNÁNDEZ-HERRERÍA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LÓPEZ LÓPEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educar para la paz: necesidad de un cambio epistemológico]]></article-title>
<source><![CDATA[Convergencia]]></source>
<year>2014</year>
<volume>21</volume>
<numero>64</numero>
<issue>64</issue>
<page-range>117-42</page-range><publisher-loc><![CDATA[Toluca ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRANÇA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Associação entre fatores socioeconômicos e mortalidade infantil por diarreia, pneumonia e desnutrição em região metropolitana do sudeste do Brasil: um estudo caso-controle]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos de Saúde Pública]]></source>
<year>2001</year>
<volume>17</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<page-range>1437-47</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRANÇA]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Principais causas da mortalidade na infância no Brasil, em 1990 e 2015: estimativas do estudo de Carga Global de Doença]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Epidemiologia]]></source>
<year>2017</year>
<volume>20</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>46-60</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Conscientização]]></source>
<year>1978</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia da esperança]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GALTUNG]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Institutionalized conflict resolution: a theoretical paradigm]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Peace Research]]></source>
<year>1965</year>
<volume>2</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>348-97</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GALTUNG]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Peace, war and defense: essays in peace research]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Copenhagen ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Christian Elgers]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUARESCHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A ideologia: um terreno minado]]></article-title>
<source><![CDATA[Psicologia &amp; Sociedade]]></source>
<year>1996</year>
<volume>8</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>82-94</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUARESCHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Relações comunitárias: relações de dominação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[CAMPO]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. de H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Paradigmas em psicologia social: a perspectiva latino-americana]]></source>
<year>1996</year>
<page-range>95-110</page-range><publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUARESCHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Alteridade e relação: uma perspectiva crítica]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ARRUDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Representando a alteridade]]></source>
<year>1998</year>
<page-range>149-61</page-range><publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUARESCHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Psicologia e pós-verdade: a emergência da subjetividade digital]]></article-title>
<source><![CDATA[Psiunisc: Revista do Departamento de Psicologia Universidade de Santa Cruz do Sul]]></source>
<year>2018</year>
<volume>2</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>19-34</page-range><publisher-loc><![CDATA[Santa Cruz do Sul ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIMARÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação para a paz sentidos e dilemas]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Caxias do Sul ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Educs]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIMARÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A educação para a paz como exercício da ação comunicativa: alternativas para a sociedade e para a educação]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Educação]]></source>
<year>2006</year>
<volume>2</volume>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>329-68</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIMARÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Desafios para a construção de uma cultura de paz]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. R. V.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. H. B. de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LEFÉVRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação para a paz e direitos humanos]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>63-75</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Presidência da República]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HABERMAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Redondo]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel Jiménez]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Teoria de la acción comunicativa]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Taurus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HALL]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[e identidade cultural na pós-modernidade]]></source>
<year>2005</year>
<edition>10. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[DP&amp;A]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOBBES]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Leviatã]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Abril Cultural]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOBSBAWM]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[14-1991 extremos: o breve século XX, 1914-1991]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HONNETH]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Luta por reconhecimento: a gramática moral dos conflitos sociais]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora 34]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>HRW. Human Rights Watch</collab>
<source><![CDATA[Relatório Mundial 2003]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>HRW. Human Rights Watch</collab>
<source><![CDATA[Relatório Mundial 2016]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>HRW. Human Rights Watch</collab>
<source><![CDATA[Relatório Mundial 2017]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>IBGE. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística</collab>
<source><![CDATA[Brasil em síntese]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ipea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>plicadanstituto de Pesquisa Econômica Aplicada</collab>
<source><![CDATA[Retrato das desigualdades de gênero e raça - 1995 a 2015]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ipea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>plicadanstituto de Pesquisa Econômica Aplicada</collab>
<source><![CDATA[Atlas da Violência 2018]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ipea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>IPRA</collab>
<source><![CDATA[International Journal of Peace Studies]]></source>
<year>2000</year>
<volume>14</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ISHIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Beyond the traditional concepts of peace in different cultures]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Peace Research]]></source>
<year>1969</year>
<volume>1</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>1-20</page-range><publisher-loc><![CDATA[Tokyo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JAPIASSU]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introdução ao pensamento epistemológico]]></source>
<year>1977</year>
<edition>2. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Francisco Alves]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[X. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[ráticaão para a paz: sua teoria e sua prática]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artmed]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[X. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educar para a verdade e para a esperança: em tempos de globalização, guerra preventiva e terrorismos]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artmed]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[X. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educar para a paz em tempos difíceis]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Palas Athena]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JOVCHELOVITCH]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Re(des)cobrindo o outro: para um entendimento da teoria das representações sociais]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ARRUDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Representando a alteridade]]></source>
<year>1998</year>
<page-range>69-82</page-range><publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KANT]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A paz perpétua e outros opúsculos]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições UFC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KANT]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Resposta à pergunta o que é &#8220;esclarecimento&#8221;?]]></source>
<year>1974</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KELSEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La paz por médio del derecho]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Trotta]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KEYES]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Era da pós-verdade: desonestidade e enganação na vida contemporânea]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LA BOÉTIE]]></surname>
<given-names><![CDATA[É.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Linarth]]></surname>
<given-names><![CDATA[Casemiro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O discurso da servidão voluntária]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martin Claret]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LANDAZABAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MATEO]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Evaluación de un programa de Educación para la Paz durante la adolescencia: efectos en el autoconcepto, y en el concepto de los inmigrantes, de la paz y la violencia]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Investigación en Educación]]></source>
<year>2011</year>
<volume>1</volume>
<numero>9</numero>
<issue>9</issue>
<page-range>102-11</page-range><publisher-loc><![CDATA[Vigo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LANE]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. T. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Psicologia social na América Latina: por uma ética do conhecimento]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GUARESCHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CAMPOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. H. de F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Paradigmas em psicologia social: a perspectiva latino-americana]]></source>
<year>2000</year>
<page-range>58-69</page-range><publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEDERACH]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La imaginación moral: el arte y el alma de la construcción de la paz]]></source>
<year>2007</year>
<edition>9. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Bilbao ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Bakeaz]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEVINAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O humanismo do outro homem]]></source>
<year>2004</year>
<edition>3. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LÉVY]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O que é o virtual?]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora 34]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAGALHÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. M. O.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O &#8220;ser solidário&#8221; e a construção da cultura de paz]]></article-title>
<source><![CDATA[Dialogia]]></source>
<year>2013</year>
<numero>18</numero>
<issue>18</issue>
<page-range>117-34</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARKOVÁ]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mente dialógica: senso comum e ética]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pucpress,]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTÍNEZ GUZMÁN]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Filosofia e investigação para a paz]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Crítica de Ciências Sociais]]></source>
<year>2005</year>
<volume>71</volume>
<page-range>43-62</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B63">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORGENTHAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A política entre as nações: a luta pelo poder e pela paz]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Universidade de Brasília]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B64">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MUÑOZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La paz imperfecta]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[LÓPEZ MARTINEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Enciclopedia de paz y conflictos: L-Z]]></source>
<year>2001</year>
<page-range>880-900</page-range><publisher-loc><![CDATA[Granada ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Universidad de Granada]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B65">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>ONU. Organização das Nações Unidas</collab>
<source><![CDATA[Assembleia Geral das Nações Unidas]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-name><![CDATA[Declaração Universal dos Direitos Humanos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B66">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RECUERO]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Redes sociais na Internet]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Sulina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B67">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIBEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O povo brasileiro: a formação e o sentido do Brasil]]></source>
<year>2006</year>
<edition>4. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B68">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SÁEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[z.z propostas para a educação para a paz.]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Pátio]]></source>
<year>2006</year>
<numero>38</numero>
<issue>38</issue>
<page-range>11-3</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B69">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SALGADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M. de C. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[T. B. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação para a paz: uma perspectiva dialógica]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BRANCO]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M. C. U. de A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. C. S. L. de.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Diversidade e cultura de paz na escola: contribuições da perspectiva sociocultural]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>51-65</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Mediação]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B70">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SALLES FILHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cultura de paz e educação para a paz: olhares a partir da teoria da complexidade de Edgar Morin]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ponta Grossa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade de Ponta Grossa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B71">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. F. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Construção e validação de uma matriz de referência para o estudo das representações sociais sobre educação para a paz-tolerância]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pontifícia Universidade Católica de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B72">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. F. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A relevância de estudos em representações sociais versados com as pesquisas para a paz no desenvolvimento de uma educação para a paz]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Cultura Contemporânea]]></source>
<year>2017</year>
<volume>14</volume>
<numero>37</numero>
<issue>37</issue>
<page-range>93-113</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B73">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. F. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Sujeito relacional: ensaio sobre o conflito]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[MOREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROCHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C. C. C. de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SERVO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Representações sociais e seus diversos olhares]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>27-43</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CRV]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B74">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. de S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Por uma concepção multicultural dos direitos humanos]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Crítica de Ciências Sociais]]></source>
<year>1997</year>
<numero>48</numero>
<issue>48</issue>
<page-range>11-32</page-range><publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B75">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SARTRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O existencialismo é um humanismo. A imaginação: questão de método. Seleção de textos por José Américo Motta Pessanha]]></source>
<year>1987</year>
<edition>3. ed</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Nova Cultural]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B76">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. C. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FLORES]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A representação do ethos guerreiro em alguns contos de Rubem Fonseca]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Virtual de Letras]]></source>
<year>2011</year>
<volume>3</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>322-33</page-range><publisher-loc><![CDATA[Goiânia ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B77">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. K. de.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação para a paz e educação moral na prevenção à violência]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Psicologia da Educação]]></source>
<year>2007</year>
<numero>25</numero>
<issue>25</issue>
<page-range>131-55</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B78">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A ralé brasileira: quem é e como vive]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFMG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B79">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SPINOZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Tratado teológico-político]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martins Fontes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B80">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TEDESCO]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Igualdad de oportunidades y política educativa]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos de Pesquisa]]></source>
<year>2004</year>
<volume>34</volume>
<numero>123</numero>
<issue>123</issue>
<page-range>557-72</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B81">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Organização das Nações Unidas para a Educação, Ciência e a Cultura. Declaração e plano de ação integrado sobre a educação para a paz]]></source>
<year>1995</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B82">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Organização das Nações Unidas para a Educação, Ciência e a Cultura. Declaração e programa de ação sobre uma cultura de paz]]></source>
<year>1999</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B83">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNICEF</collab>
<source><![CDATA[Fundo Internacional de Emergência para a Infância das Nações Unidas. Níveis e tendências na mortalidade infantil]]></source>
<year>2017</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B84">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VALLS]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Comunidades de aprendizaje: una práctica educativa de aprendizaje dialógico para la sociedad de la información]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Barcelona]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B85">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WAISELFISZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mapa da violência 2016: homicídios por armas de fogo no Brasil]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Flacso]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B86">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WAISELFISZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[n Brazils of children and adolescents in Brazil]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Igarapé Institute]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B87">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WIBERG]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Investigação para a paz: passado, presente e futuro]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Crítica de Ciências Sociais]]></source>
<year>2005</year>
<volume>71</volume>
<page-range>21-42</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B88">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WIEVIORKA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O novo paradigma da violência]]></article-title>
<source><![CDATA[Tempo Social]]></source>
<year>1997</year>
<volume>9</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>5-41</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B89">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WIEVIORKA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O racismo, uma introdução]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Perspectiva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B90">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WIEVIORKA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Retour au sens: pour en finir avec le déclinisme]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Robert Laffont]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B91">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ZALUAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Violência e crime: o que ler na ciência social brasileira (1970-1995)]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Sumaré]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B92">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ZIMBARDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The Lucifer Effect: understanding how good people turn evil]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Random House]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
