<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1982-0305</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Teias]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Revista Teias]]></abbrev-journal-title>
<issn>1982-0305</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Educação - ProPEd/UERJ]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1982-03052022000300334</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.12957/teias.2022.60606</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[MUSCAFO DIGITAL: uma Abordagem Decolonial em Ambientes Virtuais de Ensino-aprendizagem]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[DIGITAL VERSION OF MUSCAFO: a Decolonial Approach in Virtual Teaching/Learning Environments]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[VERSIÓN DIGITAL DEL MUSCAFO: un Enfoque Decolonial en Entornos Virtuales de Enseñanza-Apredizaje]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcelo Prudente]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cerigatto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana Pícaro]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Tiradentes  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Tiradentes  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>07</month>
<year>2022</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>07</month>
<year>2022</year>
</pub-date>
<volume>23</volume>
<numero>70</numero>
<fpage>334</fpage>
<lpage>352</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1982-03052022000300334&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1982-03052022000300334&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1982-03052022000300334&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Esse estudo apresenta o percurso metodológico da construção coletiva de um dispositivo pedagógico digital para o Museu Afro Comunitário Filhos de Obá, que integra o centenário terreiro de mesmo nome, uma das primeiras casas de culto afro no Brasil a ser tombada como patrimônio histórico nacional. Trata-se de um dispositivo que tem por objetivo contribuir para a difusão, reafirmação da identidade e preservação do seu acervo. Projetado a partir da metodologia investigativa aplicada Design-Based Research, o projeto integra especialistas acadêmicos convidados, a comunidade local e entrevistas qualitativas, além de diário de bordo. Os resultados englobam a apresentação do desenho pedagógico digital constituído em imagens e mapas de navegação, com os pareceres dos participantes do processo e indicações dos possíveis desdobramentos e contribuições do estudo para as pesquisas em educação e comunicação.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This study presents the methological path of the colletive development of a digital pedagogical device for the Museu Afro Comunitário Filhos de Obá, which integrates the terreiro, with the same name, founded in 1909, being one of the first terreiros in the Official Brazilian Government Heritage List. Digital platform which has as objective contribute for the diffusion, reassurance of the historical identity and conservation of the museum collection. Projected by the methodology Design-Based Research, integrating academics specialists and the local community, using questionnaires in qualitative interviews and logbooks. The results include the presentation of the digital pedagogical design with sketches, screenshots and the architecture website with the opinion of the community and all invited, besides directing possible developments for researchs in Communication and Education.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Esa investigación presenta el camino metodológico de la construcción colectiva de un dispositivo digital de enseñanza para el Museu Afro Comunitário Filhos de Obá, conocido por integrar el centenario terreiro del mismo nombre, uno de los primeros espacios religiosos de origen africano a ser catalogado como patrimonio histórico por el gobierno brasileño. Es um dispositivo que pretende contribuir con la difusión, reafirmación de la identidad y preservación cultural de su colección. Y para eso se ha decidido trabajar con la metodología investigativa aplicada Design-Based Research, que integra expertos académicos invitados así como la comunidad participante. Para tanto, hemos utilizado las entrevistas cualitativas y el libro de registro. Con resultados que agregan todo el trabajo de la presentación del diseño pedagógico digital, por medio de imágenes de la interfaz y mapas de navegación, con las opiniones de todos los involucrados en el proceso y posibles consecuencias de la propuesta y los aportes de la investigación para los estudios relacionados a la educación y comunicación.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[museu afro brasileiro]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[dispositivos pedagógicos digitais]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[decolonialidade]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[afro-brazilian museum]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[digital pedagogy]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[decolonial pedagogy]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[museo afro brasileño]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[dispositivos pedagógicos digitales]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[pedagogia decolonial]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABRANCHES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Henrique]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Identidade e Patrimônio Cultural]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Estudos Contemporâneos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARAB]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sasha]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SQUIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kurt]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Design-Based Research: Putting a Stake in the Ground]]></article-title>
<source><![CDATA[The journal of the learning sciences]]></source>
<year>2004</year>
<volume>13</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>1-14</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOURDIEU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A gênese dos conceitos de habitus e de campo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BOURDIEU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O poder simbólico]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Difel]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOURDIEU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os usos sociais da ciência: por uma sociologia clínica do campo científico]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COLAÇO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thais Luzia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Novas perspectivas para a antropologia jurídica na América Latina: o direito e o pensamento decolonial]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Florianópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Boiteux]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FISCHER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosa Maria Bueno]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O dispositivo pedagógico da mídia: modos de educar na (e pela) TV]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Pesquisa]]></source>
<year>2002</year>
<volume>28</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>151-62</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sobre educação: diálogos]]></source>
<year>1984</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JENKINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Henry]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Confronting the Challenges of Participatory Culture: Media Education For the 21st Century]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Chicago ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[The MacArthur Foundation]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vanessa Cavalcanti Vargas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Karina Rocha de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Um modo de fazer museu em comunidade: a experiência coletiva de trabalho museográfico no Terreiro Filhos de Obá]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOOK]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bell]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensinando a transgredir: a educação como prática da liberdade]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martins Fontes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOOPER-GREENHILL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eilean]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Museums and the Interpretation of Visual Culture]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Routledge]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LÉVY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A inteligência coletiva: por uma antropologia do ciberespaço]]></source>
<year>2003</year>
<edition>4</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Loyola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MANZINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduardo José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Considerações sobre a elaboração de roteiro para entrevista semiestruturada]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[MARQUEZINE]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[OMOTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Colóquios sobre pesquisa em Educação Especial]]></source>
<year>2003</year>
<page-range>11-25</page-range><publisher-loc><![CDATA[Londrina ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Eduel]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Metodologias ativas para uma aprendizagem mais profunda]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[BACICH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lilian]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MORAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Metodologias Ativas para uma Educação Inovadora, Uma Abordagem Temoranórico-Prática]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>22-36</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Penso]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MUNANGA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kabengele]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Mestiçagem como Símbolo de identidade brasileira]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousae]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Meneses]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Paula]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Epistemologias do Sul]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NIELSEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacob]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BUDIU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Raluca]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Usabilidade Móvel]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Campus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NUNES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Thetis]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sergipe Provincial II: 1840/1889]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Tempo brasileiro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[QUIJANO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Aníbal]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Colonialidad y modernidad-racionalidad]]></source>
<year>2005</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SCHEINER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tereza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Apolo e Dionísio no templo dos museus - museu: gênese, ideia e representações na cultura ocidental]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Escola de Comunicação Social, Universidade Federal do Rio de Janeiro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANSONE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lívio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Challenges to digital patrimonialization Heritage.org / Digital Museum of African and Afro-Brazilian Memory]]></article-title>
<source><![CDATA[Vibrant Virtual Brazilian Anthropology]]></source>
<year>2013</year>
<volume>10</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<publisher-name><![CDATA[Cultural Heritage and Museums]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTAELLA]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Matrizes de Linguagem e Pensamento]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Iluminuras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Boaventura de Sousa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Do pós-moderno ao pós-colonial. E para além de um e outro]]></source>
<year>2004</year>
<conf-name><![CDATA[ Conferência de Abertura do VIII Congresso Luso-Afro-Brasileiro de Ciências Sociais]]></conf-name>
<conf-date>2004</conf-date>
<conf-loc>Coimbra </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TAVARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jéssika Lima]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Modelos, técnicas e instrumentos de análise de softwares educacionais]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paraíba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Trabalho de Conclusão de Curso, Licenciatura em Pedagogia do Centro de Educação da Universidade Federal da Paraíba]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TRIVIÑOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Augusto Nibaldo Silva]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introdução à pesquisa em ciências sociais: a pesquisa qualitativa em educação]]></source>
<year>1987</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Atlas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Aspects of literacy assessment: topics and issues from the UNESCO Expert Meeting]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unesco]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WILSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carolyn]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Alfabetização midiática e informacional: currículo para formação de professores]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unesco, UFMT]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
