<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1982-7806</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Cadernos de História da Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Cad. Hist. Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1982-7806</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[EDUFU - Editora da Universidade Federal de Uberlândia]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1982-78062015000100039</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.14393/che-v14n1-2015-3</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[A NAÇÃO IMAGINADA NOS LIVROS DIDÁTICOS DO SÉCULO XIX]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The nation imagined in textbooks of the nineteenth century]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gasparello]]></surname>
<given-names><![CDATA[Arlette Medeiros]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal Fluminense Faculdade de Educação Programa de Pós-Graduação em Educação]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<volume>14</volume>
<numero>1</numero>
<fpage>39</fpage>
<lpage>53</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1982-78062015000100039&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1982-78062015000100039&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1982-78062015000100039&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este trabalho analisa as diferentes formas de imaginar a nação brasileira e tem como foco a criação histórica desta nação nos livros didáticos de história do Brasil. As fontes principais de análise foram os livros de História do Brasil publicados para o ensino secundário brasileiro nas primeiras décadas do século XIX e que correspondem à primeira fase da historiografia didática nacional: o Resumo de Historia do Brasil de Henrique Luís de Niemeyer Bellegarde, de 1831, e o Compendio da Historia do Brasil, de José Ignacio de Abreu e Lima, publicado em 1843.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This paper analyzes the different ways of imagining the Brazilian nation, and focuses on the historic creation of this nation in history textbooks of Brazil. The main sources of analysis were the Brazilian History books published for high school in the early decades of the nineteenth century. These books correspond to the first phase of national didactic historiography: the Summary of the History of Brazil, Henrique Luis de Bellegarde Niemeyer, 1831, and the Compendium of the History of Brazil, José Ignacio Abreu e Lima, published in 1843.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Nação]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Ensino de História]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Livro didático]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Colégio Pedro II]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Nation]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[History teaching]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Textbooks]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Pedro II School]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABREU e LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Inácio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Compendio da Historia do Brasil]]></source>
<year>1843</year>
<volume>Tomos I e II</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Eduardo e Henrique Laemmert]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABREU e LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Inácio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Compendio da Historia do Brasil]]></source>
<year>1843</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Eduardo e Henrique Laemmert]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABREU e LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Inácio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Carta de 8 de setembro de 1843, ao 1o Secretário do Instituto, Cônego Januário da Cunha Barbosa]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista do Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro]]></source>
<year>1843</year>
<volume>t. V</volume>
<page-range>395-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABREU e LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Inácio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Carta ao Secretário do Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro]]></source>
<year>1844</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABREU e LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Inácio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Resposta do General J. I. de Abreu e Lima ao Cônego Januário da Cunha Barbosa ou Analyse do primeiro juízo de Francisco Adolpho Varnhagen acerca do Compendio da Historia do Brazil]]></source>
<year>1844</year>
<publisher-loc><![CDATA[Pernambuco ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typographia de M. F. de Faria]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ABREU e LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Inácio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Replica apologética de um escritor calumniado e Juízo Final de um plagiario difamador que se intitula general]]></source>
<year>1846</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imp. da viuva de D. R. J. Dominguez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ANDERSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Benedict]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bottmann]]></surname>
<given-names><![CDATA[Denise]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Comunidades imaginadas]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ANDRADE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vera Lúcia Cabana de Queiroz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Colégio Pedro II. Um lugar de memória]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação, Instituto de Filosofia e Ciências Humanas, Universidade Federal do Rio de Janeiro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BELLEGARDE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Henrique Luís de Niemeyer]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Resumo de Historia do Brasil até 1828, traduzido de Mr. Denis, correcto e augmentado por H. L. de Niemeyer Bellegarde]]></source>
<year>1831</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Gueffier]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BITTENCOURT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Circe Maria Fernandes]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Livro didático e saber escolar 1810-1910]]></source>
<year>2008</year>
<edition>1</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autêntica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Murilo de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A construção da ordem: a elite política imperial]]></source>
<year>1980</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Campus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHARTIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roger]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Galhardo]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A História Cultural: entre práticas e representações]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[DIFEL]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHARTIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roger]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[del Priore]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mary]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A ordem dos livros: leitores, autores e bibliotecas na Europa entre os séculos XIV e XVIII]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade de Brasília]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHERVEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[André]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[História das disciplinas escolares]]></article-title>
<source><![CDATA[Teoria &amp; Educação]]></source>
<year>1990</year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>177-229</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pannonica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHOPPIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alain]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Les manuels scolaires: histoire et actualité]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Hachette Éducatión]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHOPPIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alain]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[História dos livros e das edições didáticas: sobre o estado da arte]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Pesquisa]]></source>
<year>2004</year>
<volume>30</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>549-66</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COUTINHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Afrânio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A literatura no Brasil. Era Romântica]]></source>
<year>1997</year>
<volume>3</volume>
<edition>4. ed. rev. e compilada</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Global]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DENIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean-Ferdinand]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Resumé de l&#8217;histoire du Brésil]]></source>
<year>1825</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lecointe et Durey Librairies]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DIAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Odila da Silva]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O fardo do homem branco. Southey, historiador do Brasil]]></source>
<year>1974</year>
<volume>344</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cia. Editora Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DORIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Escragnolle]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memória histórica do Colégio de Pedro Segundo (1837-1937)]]></source>
<year>1997</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[INEP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELIAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Norbert]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ribeiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vera]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A sociedade dos indivíduos]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELIAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Norbert]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cabral]]></surname>
<given-names><![CDATA[Álvaro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os alemães: a luta pelo poder e a evolução do habitus nos séculos XIX e XX]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FONSECA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thais Nívia de Lima e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ver para compreender: arte, livro didático e a história da nação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[SIMAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lana M. de Castro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FONSECA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thais Nívia de Lima e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Inaugurando a História e construindo a nação: discursos e imagens no ensino de História]]></source>
<year>2001</year>
<page-range>91-121</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autêntica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FONSECA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thais Nívia de Lima e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Construtores de identidades: a pedagogia da nação nos livros didáticos da escola secundária brasileira]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Iglu]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FONSECA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Thais Nívia de Lima e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O livro didático como referência de cultura histórica]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ROCHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. A. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MAGALHÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. de S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GONTIJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A escrita da história escolar: memória e historiografia]]></source>
<year>2009</year>
<page-range>265-79</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Getúlio Vargas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GATTI JUNIOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Décio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A escrita escolar da História. Livro didático e ensino no Brasil (1970-1990)]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Bauru ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EDUSC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Angela Castro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História e Historiadores: a política cultural do Estado Novo]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Getúlio Vargas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIBERNAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Montserrat]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gama]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mauro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gama]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cláudia M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Nacionalismos: o estado nacional e o nacionalismo no século XX]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIMARÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lúcia Maria Paschoal]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Debaixo da imediata proteção imperial: o Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro (1838-1889)]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista do Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro]]></source>
<year>1995</year>
<volume>156</volume>
<numero>388</numero>
<issue>388</issue>
<page-range>459-613</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIMARÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manoel Luís Salgado]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Nação e civilização nos trópicos: o Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro e o projeto de uma história nacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos Históricos]]></source>
<year>1988</year>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>5-27</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HAIDAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria de L. M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O ensino secundário no império brasileiro]]></source>
<year>1972</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EDUSP/ Grijalbo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HALL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Stuart]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A identidade cultural na pós-modernidade]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[DP&amp;A]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOBSBAWM]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eric]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Nações e nacionalismos desde 1780]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HOBSBAWM]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eric]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Moreira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cid Knipel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sobre História: ensaios]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[IGLÉSIAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francisco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os historiadores do Brasil: capítulos de historiografia brasileira]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Nova Fronteira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LAROUSSE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Grand Dictionnaire Universel du XIX siècle]]></source>
<year>1875</year>
<volume>Tome quatorzième</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Administration du Grand Dictionnaire Universel]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LE GOFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Leitão]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ricardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História e Memória]]></source>
<year>1992</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edit. UNICAMP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LUCA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tania Regina de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Revista do Brasil: um diagnóstico para a (N)ação]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MACEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joaquim Manuel de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Lições de Historia do Brazil para uso dos alumnos do Imperial Collegio de Pedro Segundo]]></source>
<year>1861</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ Imparcial, de J. M. N. Garcia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MACEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joaquim Manuel de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Lições de História do Brasil para uso dos alumnos do Imperial Collegio de Pedro Segundo por Joaquim Manoel de Macedo. Professor de Chorographia e Historia do Brasil no mesmo collegio]]></source>
<year>1863</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MACEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joaquim Manuel de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Lições de Historia do Brazil. Para uso das escolas de instrução primaria]]></source>
<year>1907</year>
<edition>Edição revista e atualizada de 1914 até 1922 pelo Professor Rocha Pombo</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro; Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livraria Garnier]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAGALHÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel Luís Salgado]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Nação e civilização nos trópicos: o Instituto Histórico e geográfico Brasileiro e o projeto de uma história nacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos Históricos. Caminhos da historiografia]]></source>
<year>1988</year>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>5-27</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cpdoc/FGV]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAGNOLI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Demétrio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O corpo da pátria: imaginação geográfica e política externa no Brasil (1808-1912)]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edit. Universidade Estadual Paulista/Moderna]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTIUS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Karl Friedrich von]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Como se deve escrever a história do Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista do Instituto Histórico e Geográfico]]></source>
<year>1845</year>
<volume>VI</volume>
<page-range>381-95</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MATOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sérgio Campos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Historiografia e memória nacional, 1846-1898]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Colibri]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MATTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ilmar Rohlof]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O tempo saquarema: a formação do estado imperial]]></source>
<year>1990</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Hucitec]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MEDEIROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bruno Franco]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Plagiário, à maneira de todos os historiadores: Alphonse de Beauchamp e a escrita da história da França nas primeiras décadas do século XIX]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Filosofia, Letras e Ciências Humanas, Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MIRANDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sonia Regina]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LUCA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tania Regina de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O livro didático de história hoje: um panorama a partir do PNLD]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de História]]></source>
<year>2004</year>
<volume>24</volume>
<numero>48</numero>
<issue>48</issue>
<page-range>123-44</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MUNAKATA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kazumi]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Dois manuais de história para professores: histórias de sua produção]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Pesquisa]]></source>
<year>2004</year>
<volume>30</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>513-29</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORAES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio Carlos Robert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Notas sobre identidade nacional e institucionalização da geografia no Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos Históricos]]></source>
<year>1991</year>
<volume>4</volume>
<numero>8</numero>
<issue>8</issue>
<page-range>166-76</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FGV/CPDOC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ODALIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nilo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As formas do mesmo: ensaios sobre o pensamento historiográfico de Varnhagen e Oliveira Vianna]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PÉCAUT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os intelectuais e a política no Brasil: entre o povo e a nação]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ática]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RODRIGUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Honório]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Prefácio]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ABREU e LIMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Inácio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O socialismo]]></source>
<year>1979</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIBEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Historia do Brasil. Adaptada ao ensino primario e secundario por João Ribeiro]]></source>
<year>1900</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livraria Cruz Coutinho de Jacintho Ribeiro dos Santos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TOLEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Aparecida L.T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A disciplina de História no Paraná: os compêndios de História e a história ensinada (1876-1905)]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Educação: História, Política, Sociedade, Pontifícia Universidade Católica de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VARNHAGEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francisco Adolpho de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Primeiro Juizo]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista do Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro]]></source>
<year>1844</year>
<volume>tomo VI</volume>
<numero>21</numero>
<issue>21</issue>
<page-range>60-83</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VARNHAGEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francisco Adolpho de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Historia Geral do Brasil]]></source>
<year>1854</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa da V. Domingues]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VECHIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ariclê]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LORENZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Programa de Ensino da Escola Secundária Brasileira. (1850-1951)]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. do Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VINCENT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guy]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LAHIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bernard]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[THIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Sobre a história e a teoria da forma escolar]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação em Revista]]></source>
<year>2001</year>
<numero>33</numero>
<issue>33</issue>
<page-range>7-47</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
