<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1982-7806</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Cadernos de História da Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Cad. Hist. Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1982-7806</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[EDUFU - Editora da Universidade Federal de Uberlândia]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1982-78062018000300716</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.14393/che-v17n3-2018-7</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[A Língua Espanhola e a Educação Militar no Brasil (1905-1920)]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The Spanish Language and Military Education in Brazil (1905-1920)											1						English version for Karoline Izabela Maria Santos Santana. E-mail: izabela.santana@hotmail.com					]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La Lengua Española y la Educación Militar en Brasil (1905-1920)											1						Versión en español por Anselmo Guimarães. E-mail: anselmo.guima@gmail.com					]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIMARÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[ANSELMO]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="A00"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[JOSEFA ELIANA]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="A00"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A00">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Sergipe  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A00">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Sergipe  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2018</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2018</year>
</pub-date>
<volume>17</volume>
<numero>3</numero>
<fpage>716</fpage>
<lpage>733</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1982-78062018000300716&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1982-78062018000300716&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1982-78062018000300716&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este estudo é o resultado da investigação do processo de institucionalização do ensino de espanhol na educação militar brasileira, de 1905 a 1920, buscando delinear as finalidades políticas e culturais. O objetivo foi investigar as justificativas para a entrada do espanhol no ensino militar, no período de 1905, quando o idioma foi inserido oficialmente no currículo militar, mediante Decreto nº 5.698 e, finalizou em 1920, após reformularem os regulamentos militares e o ensino de espanhol deixar de ser oferecido no âmbito militar. Para tanto, foram utilizados a legislação educacional e textos jornalísticos, bem como pressupostos teóricos da história das disciplinas escolares.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This study is the result of the investigation of the process of institutionalization of Spanish teaching in Brazilian military education, from 1905 to 1920, seeking to delineate political and cultural purposes. The objective was to investigate the justifications for the entry of Spanish into military education in the period of 1905, when the language was officially inserted into the military curriculum, through Decree No. 5998 and finalized in 1920 after reformulating military regulations and teaching Spanish ceased to be offered in the military scope. For that, educational legislation and journalistic texts were used, as well as theoretical assumptions in the history of school subjects.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este estudio es el resultado de la investigación del proceso de institucionalización de la enseñanza de español en la educación militar brasileña, de 1905 a 1920, buscando delinear las finalidades políticas y culturales. El objetivo fue investigar las razones de la entrada del español en la enseñanza militar, en el período de 1905, cuando el idioma fue introducido oficialmente en el plan de estudios militares por el Decreto nº 5.698 y terminado en 1920, después de reformularen los reglamentos militares y la enseñanza del español salió del ámbito militar. Por lo tanto, hemos utilizado la legislación educativa y textos periodísticos, así como supuestos teóricos de la historia de las disciplinas escolares.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação Militar]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[História do Ensino de Espanhol]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[História das Disciplinas Escolares]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Military Education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[History of Spanish Teaching]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[History of School Disciplines]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Educación Militar]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Historia de la Enseñanza del Español]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Historia de las Disciplinas Escolares]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>A Reforma</collab>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>1872</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Collecção das leis da Republica dos Estados Unidos do Brasil de 1905]]></source>
<year>1907</year>
<volume>1</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Collecção das leis do Brazil de 1810.]]></source>
<year>1891</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto 5698, Rio de Janeiro]]></source>
<year>1905</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 12956, Rio de Janeiro]]></source>
<year>1918</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 12977. Rio de Janeiro]]></source>
<year>1918</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 13574, Rio de Janeiro]]></source>
<year>1919</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 14176, Rio de Janeiro]]></source>
<year>1920</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 2881, Rio de Janeiro]]></source>
<year>1898</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 3741, Rio de Janeiro,]]></source>
<year>1919</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto n. 7339, Rio de Janeiro]]></source>
<year>1909</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Decreto-Lei n. 4.244, Rio de Janeiro, 9 de abril de 1942. Lei Orgânica do Ensino Secundário]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Ministério da Guerra]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Oficial da União</collab>
<source><![CDATA[Oficial da União]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Ministério da Guerra. Requerimentos despachados. Diário Oficial da União]]></source>
<year>1920</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Relatório apresentado ao Presidente da República dos Estados Unidos do Brasil pelo Ministro de Estado das Relações Exteriores compreendendo o período decorrido de 1 de maio de 1917 a 3 de maio de 1918]]></source>
<year>1920</year>
<volume>1</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CALLEGARI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marília Oliveira Vasques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Saborear para saber: diferentes olhares sobre a motivação em sala de aula &#8211; um estudo com alunos e professores de Espanhol do Ensino Médio]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CELADA]]></surname>
<given-names><![CDATA[María Teresa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O espanhol para o brasileiro: uma língua singularmente estrangeira]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Estudos da Linguagem, Universidade Estadual de Campinas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHAGAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Valnir]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Didática especial de línguas modernas]]></source>
<year>1957</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia Editora Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHERVEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[André]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[História das disciplinas escolares: reflexões sobre um campo de pesquisa]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[LOURO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guaracira Lopes]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Teoria &amp; educação]]></source>
<year>1990</year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>177-229</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DAHER]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Enseñanzas del español y políticas lingüísticas en Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Hispanista]]></source>
<year>2006</year>
<numero>27</numero>
<issue>27</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Niterói ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>DIARIO DE BELEM</collab>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>1881</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belém, PA ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>DIÁRIO DO RIO DE JANEIRO</collab>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>1840</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro, DF ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREITAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luciana Maria Almeida de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Entre lembranças e esquecimentos: relato memorístico sobre o ensino de Espanhol no Rio de Janeiro. Hispanista]]></source>
<year>2011</year>
<volume>46</volume>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GÓMEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miguel de Toro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Gramática de la lengua castelhana]]></source>
<year>1889</year>
<publisher-loc><![CDATA[París ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Librería Española de Garnier Hermanos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GRAMSCI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Americanismo e Fordismo]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Hedra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUARANÁ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Armindo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Diccionario bio-bibliográphico sergipano]]></source>
<year>1925</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIMARÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Anselmo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[História do ensino de espanhol no Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Scientia Plena]]></source>
<year>2011</year>
<volume>7</volume>
<page-range>19</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUIMARÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Anselmo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Panaméricas Utópicas: a institucionalização do ensino de espanhol no Brasil (1870-1961)]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Cristóvão ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Programa de PósGraduação em Educação da Universidade Federal de Sergipe]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JAIMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La cuestión ideológica de americanismo en el ensayo hispanoamericano]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Iberoamericana]]></source>
<year>2000</year>
<volume>LXVI</volume>
<numero>192,</numero>
<issue>192,</issue>
<page-range>557-69</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LUNA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Cristina Monteiro de Andrada.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pela vinda da missão militar alemã ao Brasil]]></source>
<year>2007</year>
<conf-name><![CDATA[ Anais da III Jornada de Estudos Históricos do Programa de Pós-Graduação em História Social da UFRJ]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORAES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando Silveira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensino de língua espanhola: desafios à atuação docente]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Piracicaba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Metodista de Piracicaba]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MOTTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jehovah]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Formação do Oficial do Exército (currículos e regimes na Academia Militar 1810-1944).]]></source>
<year>1976</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Companhia Brasileira de Artes Gráficas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NASCENTES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antenor]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Grammatica da língua espanhola para uso dos brasileiros.]]></source>
<year>1920</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livraria Drummond]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>O Paiz</collab>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>1909</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>O Paiz</collab>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>1907</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Eduardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A instituição do ensino das línguas vivas no Brasil: o caso da língua inglesa (1809-1890). Tese (Doutorado em Educação).]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Estudos PósGraduados em Educação, Pontifícia Universidade Católica de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PARAQUETT]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As dimensões políticas sobre o ensino da língua espanhola no Brasil: tradições e inovações.]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[MOTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[K.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SCHEYERL]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Espaços lingüísticos: resistências e expansões.]]></source>
<year>2006</year>
<volume>1</volume>
<page-range>115-46</page-range><publisher-loc><![CDATA[Salvador ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EDUFBA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>REAL ACADEMIA ESPAÑOLA</collab>
<source><![CDATA[Gramática de la lengua española]]></source>
<year>1900</year>
<edition>21</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>REAL ACADEMIA ESPAÑOLA</collab>
<source><![CDATA[Gramática de la lengua española]]></source>
<year>1901</year>
<edition>22</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>REAL ACADEMIA ESPAÑOLA</collab>
<source><![CDATA[Gramática de la lengua española]]></source>
<year>1904</year>
<edition>23</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RODRIGUEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Cervaens y]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Grammatica hespanhola theorico-prática para uso dos portuguezes.]]></source>
<year>1895</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livraria Chardron]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vanessa Cristina da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O ensino de línguas Brasil/Europa (1500-1930)]]></article-title>
<source><![CDATA[História do Ensino de Línguas no Brasil]]></source>
<year>2014</year>
<numero>8</numero>
<issue>8</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TEIXEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Anísio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Aspectos Americanos de Educação.]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFRJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VALENTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Wagner Rodrigues]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A disciplina matemática: etapas históricas de um saber escolar no Brasil.]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcus Aurélio Taborda de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RANZI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Serlei Maria Fischer]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História das disciplinas escolares no Brasil: contribuições para o debate.]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Bragança Paulista ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EDUSF]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VIANA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Feliciano Lobo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Guia militar para o anno de 1898: (abrangendo os annos de 1893, 1894, 1895, 1896 e 1897).]]></source>
<year>1897</year>
<volume>1</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VIDOTTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joselita Junia Viegas]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[DORNELAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rívia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O ensino de línguas estrangeiras no Brasil &#8211; período de 1808-1930]]></article-title>
<source><![CDATA[História do Ensino de Línguas no Brasil]]></source>
<year>2007</year>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WOGAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A literatura hispano-americana no Brasil: 1877-1944. Bibliografia de crítica, história literária e traduções.]]></source>
<year>1948</year>
<publisher-loc><![CDATA[Baton Rouge ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lousiana State University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
