<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1983-9278</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Eccos Revista Científica]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Eccos Rev. Cient.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1983-9278</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Nove de Julho - UNINOVE]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1983-92782021000400101</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.5585/eccos.n59.10781</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[POLÍTICAS PÚBLICAS PARA A EDUCAÇÃO NO BRASIL: DO TERCEIRO SETOR AO PROCESSO DE PRIVATIZAÇÃO DO ENSINO SUPERIOR]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[PUBLIC POLICIES FOR EDUCATION IN BRAZIL: FROM THE THIRD SECTOR TO THE PRIVATIZATION PROCESS OF HIGHER EDUCATION]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mertzig]]></surname>
<given-names><![CDATA[Patrícia Lakchmi Leite]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mendonça]]></surname>
<given-names><![CDATA[Camila Tecla Mortean]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Costa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Luisa Furlan]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,UEM, Universidade Estadual de Londrina  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Londrina Paraná]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,UEM, Universidade Cesumar  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Maringá Paraná]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af3">
<institution><![CDATA[,UNESP/Araraquara, Universidade Estadual de Maringá  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Maringá Paraná]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>10</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>10</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<numero>59</numero>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1983-92782021000400101&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1983-92782021000400101&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1983-92782021000400101&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Neste artigo, objetivamos refletir sobre a influência de organismos internacionais, como o Banco Mundial (BM), o Fundo Monetário Internacional (FMI) e a Organização das Nações Unidas para a Educação, a Ciência e a Cultura (UNESCO) nas políticas públicas para o Ensino Superior no Brasil. A adoção de políticas neoliberais teve início na década de 1990 e, desde então, estamos assistindo a uma série de mudanças que vão desde o incentivo e proliferação de Organizações não Governamentais (ONGs), enquanto terceiro setor, até aquelas que estão nos levando à privatização de todas as etapas da educação, de modo a chegar ao Ensino Superior. Por meio de uma abordagem bibliográfica e documental, o artigo realiza uma breve reflexão sobre o Plano Diretor da Reforma do Aparelho do Estado (BRASIL, 1995) e as recomendações do BM, FMI e da Unesco para a Educação. Autores como Netto e Braz (2010), Mészáros (2008), dentre outros, clarificam a influência de uma política pública baseada no ideário neoliberal para a Educação. Como exemplos, ponderamos sobre a Lei nº 11.769 de agosto de 2008, que versa sobre a obrigatoriedade do ensino de música nas escolas brasileiras e quanto à oferta desse ensino realizado por diversas ONGs. Observamos que, da mesma maneira, são semelhantes os discursos em prol da privatização do Ensino Superior que utilizam, inclusive, a Educação a Distância (EaD). Concluímos que essas agências internacionais primam por manter vantagens ao mercado em detrimento de benefícios humanos, alterando, sobremaneira, as relações entre Estado, mercado e sociedade.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract In this article, we aim to reflect on the influence of international bodies, such as the World Bank (WB), the International Monetary Fund (IMF) and the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) in public policies for Higher Education in Brazil. The adoption of neoliberal policies began in the 1990s and since then we are seeing a series of changes ranging from the encouragement and proliferation of non-governmental organizations (NGOs) as a third sector, to those that are leading us to the privatization of all stages of education, so as to reach higher education. Through a bibliographic and documentary approach, the article carries out a brief reflection on the Master Plan for the Reform of the State Apparatus (BRAZIL, 1995) and the recommendations of the World Bank, IMF and Unesco for Education. Authors such as Netto and Braz (2010), Mészáros (2008), among others, clarify the influence of a public policy based on neoliberal ideas for Education. As examples, we considered Law nº 11,769 of August 2008, which deals with the compulsory teaching of music in Brazilian schools and the offer of this teaching by several NGOs. We note that, in the same way, there are similar discourses in favor of the privatization of Higher Education that use, including, Distance Education (EaD). We conclude that these international agencies tend to maintain advantages to the market to the detriment of human benefits, altering relations between state, market and society.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[educação]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[ensino de música]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[ensino superior]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[neoliberalismo.]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[higher education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[neoliberalism]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[teaching music.]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BANCO]]></surname>
<given-names><![CDATA[MUNDIAL.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Um ajuste justo: análise da eficiência e equidade do gasto público no Brasil]]></source>
<year>2017</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BORGES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Creuza de Araújo.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A visão de educação superior do Banco Mundial: recomendações para a formulação de políticas educativas na América Latina]]></article-title>
<source><![CDATA[RBPAE]]></source>
<year>2010</year>
<volume>26</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>367-75</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOURDIEU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NOGUEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Alice]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CATANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Afrânio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Escritos de educação]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 9.057, de 25 de maio de 2017]]></article-title>
<source><![CDATA[Regulamenta o art. 80 da Lei nº 9.394, de 20 de dezembro de 1996, que estabelece as diretrizes e bases da educação nacional]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Presidência da República]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº. 9.394, de 20 de dezembro de 1996]]></article-title>
<source><![CDATA[Estabelece as diretrizes e bases da educação nacional]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Presidência da República]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei n° 11.769, de 18 de agosto de 2008]]></article-title>
<source><![CDATA[Altera a Lei n°9.394, de 20 de dezembro de 1996, Lei de Diretrizes e Bases da Educação, para dispor sobre a obrigatoriedade do ensino da música na educação básica]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Presidência da República]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ministério da Educação e do Desporto]]></article-title>
<source><![CDATA[Referencial Curricular Nacional para a Educação Infantil]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/SEF]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ministério da Educação e do Desporto. Parâmetros Curriculares Nacionais para o Ensino Médio]]></article-title>
<source><![CDATA[Linguagens, códigos e suas tecnologias]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/SEF]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ministério da Fazenda. Censo Demográfico 2017]]></article-title>
<source><![CDATA[Resultados gerais da amostra]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IBGE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ministério do Planejamento]]></article-title>
<source><![CDATA[Plano Diretor da Reforma do Aparelho do Estado]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Secretaria de Educação Fundamental]]></article-title>
<source><![CDATA[Parâmetros Curriculares Nacionais: arte]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/SEF]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BRESSER-PEREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Carlos.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A crise da América Latina: consenso de Washington ou crise fiscal?]]></article-title>
<source><![CDATA[Pesquisa e Planejamento Econômico, Rio de Janeiro]]></source>
<year>1991</year>
<volume>21</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>5-22</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARINHATO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro Henrique.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Neoliberalismo, reforma do estado e políticas sociais nas últimas décadas do século XX no Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Aurora]]></source>
<year>2008</year>
<volume>2</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>37-49</page-range><publisher-loc><![CDATA[Marília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FIORI]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Luís.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ajustes e milagres latino-americanos]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FIORI]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Luís.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os Moedeiros Falsos]]></source>
<year>1997</year>
<page-range>47-59</page-range><publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LARA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Angela Mara de Barros]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jani Alves da.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Políticas públicas para a educação infantil no Brasil: qualidade, descentralização e focalização]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[AZEVEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mário Luiz Neves de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas Públicas: debates contemporâneos e educação]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>107-37</page-range><publisher-loc><![CDATA[Maringá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Eduem]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MENDONÇA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Camila Tecla Mortean.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Estado do conhecimento na educação superior a distância e a intervenção dos organismos internacionais nas políticas públicas (2001 a 2014)]]></source>
<year>2016</year>
<page-range>137</page-range><publisher-loc><![CDATA[Maringá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual de Maringá]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MÉSZÁROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[István.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Tavares]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A educação para além do capital]]></source>
<year>2008</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Boitempo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paulo NETTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BRAZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcelo.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Economia política: uma introdução crítica]]></source>
<year>2010</year>
<edition>6</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PERES]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Roberto Pereira.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Questões atuais do Ensino de Arte no Brasil: o lugar da Arte na Base Nacional Comum Curricular]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Educação, Desenho e Artes Visuais do Colégio Pedro II, Rio de Janeiro]]></source>
<year>2017</year>
<volume>1</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>24-36</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROBERTSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susan Lee.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A estranha não morte da privatização neoliberal na Estratégia 2020 para a educação do Banco Mundial]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Educação]]></source>
<year>2012</year>
<volume>17</volume>
<numero>50</numero>
<issue>50</issue>
<page-range>283-302</page-range><publisher-loc><![CDATA[S. I ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROMERO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Paula Hamerski]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NOMA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Amélia Kimiko.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Novos&#8221; movimentos da sociedade civil, no final do século XX: o terceiro setor na educação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[AZEVEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mário Luiz Neves de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas Públicas: debates contemporâneos e educação]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>81-105</page-range><publisher-loc><![CDATA[Maringá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Eduem]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ademar Sousa dos.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A reforma administrativa do Estado brasileiro nos anos 90 e a proposta de descentralização educacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Práxis Educacional, Vitória da Conquista]]></source>
<year>2011</year>
<volume>7</volume>
<numero>11</numero>
<issue>11</issue>
<page-range>53-72</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TORRES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosa Maria.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Melhorar a qualidade da educação básica? As estratégias do Banco Mundial]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[TOMMASI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lívia]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[WARDE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mirian Jorge]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HADDAD]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sérgio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Banco mundial e as políticas educacionais]]></source>
<year>2003</year>
<edition>4</edition>
<page-range>125-93</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>UNESCO/MEC</collab>
<source><![CDATA[Educação, um tesouro a descobrir]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
