<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1984-6444</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação UFSM]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educação. Santa Maria]]></abbrev-journal-title>
<issn>1984-6444</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Santa Maria]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1984-64442019000100086</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.5902/1984644437025</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Das fontes orais às fontes visuais: narrativas das ações do Mobral cultural no sertão de Alagoas (1973-1985)]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[From oral sources to visual sources: narratives of the actions of the cultural Mobral in outback the Alagoas (1973-1985)]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jailson Costa da]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Freitas]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marinaide Lima de Queiroz]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Instituto Federal de Alagoas  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Maceió Alagoas]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Alagoas  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Maceió Alagoas]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<volume>44</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1984-64442019000100086&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1984-64442019000100086&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1984-64442019000100086&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[RESUMO O artigo objetiva apresentar narrativas sobre as ações do Programa Mobral Cultural, implementado pelo Movimento Brasileiro de Alfabetização (Mobral), no município de Santana do Ipanema-AL (1973-1985), com o desígnio de reconstrução da memória em Educação de Jovens e Adultos (EJA). Trata-se de um recorte de uma pesquisa que buscou compreender - a partir de fontes orais e visuais -, como os sujeitos do sertão alagoano experienciaram e ressignificaram as ações culturais desenvolvidas pelo Mobral em um contexto de Ditadura civil-militar. Os depoimentos foram colhidos por meio da abordagem qualitativa da história oral, com base nos postulados teóricos de Alberti (2008), Portelli (2010), Bosi (1994) e Thompson (1992) privilegiando, também, a fotografia como fonte baseado em Cartier-Bresson (1971), Leite (1993) e Mauad (1996). As fontes orais e visuais trouxeram novas reflexões em relação ao lugar - sertão alagoano. Isso nos fez perceber as contribuições e ressignificações que foram possíveis no contexto da investigação, entre elas a apropriação dos artistas locais das ações culturais desenvolvidas em um Movimento marcado pela Ditadura civil-militar.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT The article aims to present narratives about the actions of the Mobral Cultural Program, implemented by the Brazilian Movement of Literacy (Mobral), in the municipality of Santana do Ipanema-AL (1973-1985), with the purpose of reconstructing memory in Youth and Adult Education (EJA). It is a cut of a research that sought to understand - from oral and visual sources - how the subjects of the Alagoan outback experienced and re-signified the cultural actions developed by Mobral in a context of civil-military dictatorship. The interviews were collected through the qualitative approach of oral history, based on the theoretical postulates of Alberti (2008), Portelli (2010), Bosi (1994) and Thompson (1992), also focusing on photography as a source based on Cartier- Bresson (1971), Leite (1993) and Mauad (1996). The oral and visual sources brought new reflections regarding the place - the Alagoan outback. This made us realize the contributions and resignifications that were possible in the context of the investigation, among them the appropriation of the local artists of the cultural actions developed in a Movement marked by the civil-military Dictatorship.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Mobral Cultural]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Memória]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Narrativas]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Cultural Mobral]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Memory]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Narratives]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALBERTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Verena]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Histórias dentro da história]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[PINSKY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carla B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Fontes históricas]]></source>
<year>2008</year>
<page-range>155-202</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Contexto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOSI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ecléa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memória e sociedade: lembranças de velhos]]></source>
<year>1994</year>
<edition>3</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Companhia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BENJAMIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Walter]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Magia e técnica, arte e política: ensaios sobre literatura e história da escrita]]></source>
<year>2012</year>
<edition>8</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BRANDÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Rodrigues]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A cultura na rua]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Papirus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARTIER-BRESSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Henri]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;O momento decisivo&#8221;]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Bacellar]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mário Clark]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Fotografia e Jornalismo]]></source>
<year>1971</year>
<page-range>19-26</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Escola de Comunicações e Artes (USP)]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CERTEAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A invenção do cotidiano: 1 Artes de fazer]]></source>
<year>2011</year>
<edition>17</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORRÊA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Arlindo Lopes]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação de massa e ação comunitária]]></source>
<year>1979</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[AGGS: Mobral]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DANTAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Ibarê Costa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Coronelismo e dominação]]></source>
<year>1987</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Sergipe]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Barros FILHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Gonzaga]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Banda de Pífanos]]></article-title>
<source><![CDATA[Boletim Alagoano de Folclore]]></source>
<year>1984</year>
<volume>28</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Maceió ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EDUFAL]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Extensão ou comunicação]]></source>
<year>2011</year>
<edition>15</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GERMANO]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Willington]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estado militar e educação no Brasil (1964-1985)]]></source>
<year>2011</year>
<edition>5</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HALBWACHS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maurice]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A memória coletiva]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centauro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEITE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miriam Moreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Retratos de família]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edusp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAUAD]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Maria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Através da imagem: fotografia e história interfaces]]></article-title>
<source><![CDATA[Tempo]]></source>
<year>1996</year>
<volume>1</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>73-98</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MELO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Adriana Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O lugar-sertão: grafias e rasuras]]></source>
<year>2006</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PAIVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jane]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os sentidos do direito à educação para jovens e adultos]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FAPERJ, DP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PAIVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Vanilda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História da educação popular no Brasil: educação popular e educação de adultos]]></source>
<year>2003</year>
<edition>6</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Loyola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PORTELLI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alessandro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O que faz a história oral diferente]]></article-title>
<source><![CDATA[Proj. História]]></source>
<year>1997</year>
<numero>14)</numero>
<issue>14)</issue>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PORTELLI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alessandro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensaios de história oral]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Letra e Voz]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SANTOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Milton]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O espaço do cidadão]]></source>
<year>2012</year>
<edition>7</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora da Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[THOMPSON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paul]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A voz do passado: história oral]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
