<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1984-6444</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação UFSM]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educação. Santa Maria]]></abbrev-journal-title>
<issn>1984-6444</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Santa Maria]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1984-64442021000100276</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.5902/1984644442506</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Pensamento pedagógico-geográfico de professor e a autonomia docente]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Pedagogical-geographical thinking of teacher and autonomy teaching]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Copatti]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carina]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal da Fronteira Sul  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Chapecó Rio Grande do Sul]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<volume>46</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1984-64442021000100276&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1984-64442021000100276&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1984-64442021000100276&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[RESUMO O artigo apresenta como proposta debater o conceito de pensamento pedagógico geográfico de professor como constructo do profissional necessário à autonomia docente. Parte-se da seguinte questão: de que maneira, na formação do professor de Geografia, o Pensamento Pedagógico-Geográfico é constituído e como contribui à autonomia docente? Este artigo resulta de um recorte da tese de doutorado e propõe um debate teórico que relaciona referenciais teóricos e elementos originados da pesquisa empírica realizada com professores que atuam na educação básica, anos finais do ensino fundamental. Utilizou-se a entrevista semiestruturada como recurso e a Análise de Conteúdo de Laurence Bardin (2011) como metodologia de análise dos dados para a construção das categorias, as quais foram interpretadas a partir da Teoria Crítica e da Hermenêutica. Resulta, nesse processo, um movimento inicial de reflexão sobre pensamento geográfico e pensamento geográfico de professor e, posteriormente, reflexões sobre o conceito de Pensamento Pedagógico Geográfico como uma estrutura necessária à construção da autonomia docente do professor de Geografia.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT The article presents as a proposal to debate the concept of pedagogical-geographic thinking of teachers as a construct of the professional necessary for teaching autonomy. It starts with the following question: in what way, in the formation of the Geography teacher, is Pedagogical-Geographic Thinking constituted and how does it contribute to teaching autonomy? This article results from an excerpt of the doctoral thesis and proposes a theoretical debate that relates theoretical references and elements originated from the empirical research carried out with teachers who work in basic education, the final years of elementary school. The semi-structured interview was used as a resource and the Content Analysis by Laurence Bardin (2011) as a methodology for data analysis for the construction of the categories, which were interpreted from the Critical Theory and Hermeneutics. In this process, an initial movement of reflection on geographic thinking and geographic thinking of the teacher results, and, later, reflections on the concept of pedagogical-geographic thinking as a necessary structure for the construction of the teaching autonomy of the Geography teacher.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Formação de professores]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Autonomia docente]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Pensamento Pedagógico-Geográfico]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teacher training]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Teaching autonomy]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Pedagogical-geographical thinking]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ANGELICO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriela G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A linguagem como identidade emancipatória em sociedades multiculturais: desafios e possibilidades a partir de Jürgen Habermas]]></source>
<year>2015</year>
<conf-name><![CDATA[ XIIISemana de Relações Internacionais]]></conf-name>
<conf-date>2015</conf-date>
<conf-loc> </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARDIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Laurence]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Reto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luís Antero]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pinheiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Augusto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Análise de conteúdo]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições 70]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BRITTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Percival L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Livro didático e autonomia docente]]></article-title>
<source><![CDATA[Scripta]]></source>
<year>2002</year>
<volume>6</volume>
<numero>11</numero>
<issue>11</issue>
<page-range>162-70</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CALLAI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Helena C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A formação do profissional da Geografia: o professor]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ijuí, RS ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Unijuí]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASTELLAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sonia M. Vanzela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação geográfica: a psicogenética e o conhecimento escolar]]></article-title>
<source><![CDATA[Cad. Cedes]]></source>
<year>2005</year>
<volume>25</volume>
<numero>66</numero>
<issue>66</issue>
<page-range>209-25</page-range><publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COPATTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carina]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pensamento pedagógico geográfico e autonomia docente na relação com o livro didático: percursos para a educação geográfica]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Educação nas Ciências, UNIJUÍ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CONTRERAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Autonomia de professores]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo C. da Costa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Quadros geográficos: uma forma de ver, uma forma de pensar]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Bertrand Brasil]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KUHN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Martin]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O professor: identidade e protagonismo - os muitos modos de dizer o ser e o fazer do professor e de se dizer]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARCELO GARCÍA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A formação de professores: novas perspectivas baseadas na investigação sobre o pensamento do professor.]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[NÓVOA]]></surname>
<given-names><![CDATA[António]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Os professores e a sua formação.]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Dom Quixote]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARQUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mario Osorio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A formação do profissional da educação]]></source>
<year>2006</year>
<edition>5</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Inep]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORAES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio C. Robert de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[História do pensamento geográfico no Brasil: indicações]]></article-title>
<source><![CDATA[Geografares]]></source>
<year>2002</year>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Vitória ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MOREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ruy]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O que é Geografia]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Coletivo Território Livre]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA. Anny]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. N. de. SOUZA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sérgio]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. G. de. CARNEIRO]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rosalvo]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Identidade docente em Geografia e programas formativos: uma interpretação Habermasiana]]></article-title>
<source><![CDATA[Geog Ens Pesq]]></source>
<year>2021</year>
<volume>25</volume>
<edition>10</edition>
<page-range>1-38</page-range><publisher-loc><![CDATA[Santa Maria ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[STEIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ernildo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Crítica da ideologia e racionalidade]]></source>
<year>1986</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Movimento]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[STURZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José A. I]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Lugar e não-lugar em Rondonópolis-MT: um estudo de cognição ambiental]]></source>
<year>2005</year>
<page-range>163</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio Claro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual Paulista]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SUERTEGARAY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Dirce M. A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Notas sobre epistemologia da Geografia]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos Geográficos]]></source>
<year>2005</year>
<numero>12</numero>
<issue>12</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Florianópolis ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
