<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2178-5201</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Acta Scientiarum. Education]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Acta Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2178-5201</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Editora da Universidade Estadual de Maringá - EDUEM]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2178-52012024000100434</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.4025/actascieduc.v46i1.65630</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[A análise arqueológica do discurso e a questão do cuidado com o outro: reflexões e possibilidades educativas que se manifestam em um modo de vida]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El análisis arqueológico del discurso y la pregunta de cuidar del otro: reflexiones y posibilidades educativas que se manifiestan en un modo de vida]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The archaeological analysis of discourse and the question of caring for the other: reflections and educational possibilities that are manifested in a way of life]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carlos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Erenildo João]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Otávio Augusto Chaves Rubino dos]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal da Paraíba  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[João Pessoa Paraíba]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2024</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2024</year>
</pub-date>
<volume>46</volume>
<numero>1</numero>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2178-52012024000100434&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2178-52012024000100434&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2178-52012024000100434&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[RESUMO. Neste artigo refletimos sobre a análise arqueológica do discurso (AAD) enquanto possibilidade de formação humana e educativa. Nossa problemática: quais as possibilidades de a AAD instaurar práticas e processos educativos assentados na alteridade? Para refletir sobre essa questão recorremos a Bourdieu e Passeron (1982), Weber (1994), Rosemberg (2006), Freire (1981, 2011) e Foucault (2006, 2008). Entretanto, é a partir da abordagem teórico-metodológica da AAD, instituída por Foucault, que analisamos essas possibilidades. Nossa discussão se assenta no reconhecimento de que a AAD contempla uma série de aspectos educativos relevantes relacionados à questão do cuidado com o outro, como a linguagem, a escuta criteriosa do objeto, etc. Assim, a análise aponta que a AAD abarca um conjunto de aprendizagens, desenvolvidas no curso da realização da pesquisa, afeitas à constituição de relações de reconhecimento da alteridade e formação de uma posição de sujeitos assumidamente sensíveis e comprometidos com a escuta e o cuidado com o outro.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[RESUMEN. En este artículo reflexionamos sobre el análisis arqueológico del discurso (AAD) como posibilidad de formación humana y educativa. Nuestro problema: ¿cuáles son las posibilidades de la AAD para establecer prácticas y procesos educativos basados en la alteridad? Para reflexionar sobre este tema recurrimos a Bourdieu e Passeron (1982), Weber (1994), Rosemberg (2006), Freire (1981, 2011) y Foucault (2006, 2008). Sin embargo, es desde el enfoque teórico-metodológico de la AAD, instituido por Foucault, que analizamos estas posibilidades. Nuestra discusión parte del reconocimiento de que la AAD contempla una serie de aspectos educativos relevantes relacionados con el tema del cuidado del otro, como el lenguaje, la escucha atenta del objeto, etc. Así, el análisis apunta que la AAD engloba un conjunto de aprendizajes, desarrollados en el transcurso de la investigación, utilizados para establecer relaciones de reconocimiento de la alteridad y formación de una posición de sujetos abiertamente sensibles y comprometidos con la escucha y el cuidado de los demás.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT. In this article we reflect on the archaeological analysis of discourse (AAD) as a possibility for human and educational formation. Our problem: what are the possibilities of AAD to establish educational practices and processes based on otherness? To reflect on this issue, we turn to Bourdieu and Passeron (1982), Weber (1994), Rosemberg (2006), Freire (1981, 2011) and Foucault (2006, 2008). However, it is from the theoretical-methodological approach of AAD, instituted by Foucault, that we analyze these possibilities. Our discussion is based on the recognition that AAD contemplates a series of relevant educational aspects related to the issue of caring for the other, such as language, careful listening to the object, etc. Thus, the analysis points out that the AAD encompasses a set of learnings, developed during the course of the research, used to establish relationships of recognition of otherness and formation of a position of subjects who are openly sensitive and committed to listening and caring for the other.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[linguagem]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[processos educativos]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[análise arqueológica do discurso]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[alteridade]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[idioma]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[procesos educativos]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[análisis arqueológico del discurso]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[alteridad]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[language]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[educational processes]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[archeological analysis of discourse]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[alterity]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Alcântara]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. A. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Carlos]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Análise arqueológica do discurso: uma alternativa de investigação na Educação de Jovens e Adultos (EJA)]]></article-title>
<source><![CDATA[Intersecções]]></source>
<year>2013</year>
<volume>1</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<page-range>59-73</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bourdieu]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Passeron]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.-C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A reprodução: elementos para uma teoria do sistema de ensino]]></source>
<year>1982</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro, RJ ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Francisco Alves]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carlos]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Achados sobre a noção arqueológica do discurso em Foucault]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Dialectus]]></source>
<year>2017</year>
<volume>1</volume>
<numero>11</numero>
<issue>11</issue>
<page-range>176-19</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carlos]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Especificidades e usos da noção de signo em Arqueologia do Saber]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e Filosofia]]></source>
<year>2021</year>
<volume>35</volume>
<numero>74</numero>
<issue>74</issue>
<page-range>617-42</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fernandes]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O desafio educacional]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Expressão Popular]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ferreira]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Acioly-Regnier]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Psicologia e processos interativos nos espaços de periferia: a formação humana em questão]]></source>
<year>2011</year>
<edition>1</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Recife ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edufpe]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Foucault]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As palavras e as coisas: uma arqueologia das ciências humanas]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martins Fontes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Foucault]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Linguagem e literatura]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Machado]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Foucault, a filosofia e a Literatura]]></source>
<year>2001</year>
<page-range>139-74</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro, RJ ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Foucault]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A hermenêutica do sujeito]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martins Fontes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Foucault]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A arqueologia do saber]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro, ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Forense Universitária]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Freire]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação como prática da liberdade]]></source>
<year>1967</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro, RJ ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Freire]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ação cultural para a liberdade]]></source>
<year>1981</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro, RJ ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Freire]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia do oprimido]]></source>
<year>1987</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Freire]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia da autonomia: saberes necessários à prática educativa]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Freire]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pedagogia da autonomia: saberes necessários a prática educativa]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gomides]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sousa Junior]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A contrarreforma do ensino médio: a flexibilização curricular e a consolidação do dualismo educacional no Brasil sob a égide do Banco Mundial]]></article-title>
<source><![CDATA[XXIV Encontro de Pesquisa Educacional do Nordeste. Reunião Científica Regional da ANPEd]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[João Pessoa, PB ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Anped]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Japão em foco</collab>
<source><![CDATA[). Esvazie sua xícara&#8230; (Filosofia Zen)]]></source>
<year>2014</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Miklos]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A arte zen e o caminho do vazio: uma investigação sobre o conceito zen-budista de não eu na criação de arte]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal Fluminense, Niterói]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mosé]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Poemas presos]]></source>
<year>2023</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Palomo]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. M. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Linguagem e linguagens]]></article-title>
<source><![CDATA[Eccos Revista Científica]]></source>
<year>2001</year>
<volume>2</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>9-15</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pelizzoli]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Introdução à comunicação não violenta (CNV): reflexões sobre fundamentos e método]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Pelizzoli]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Diálogo, mediação e cultura de paz]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>14-46</page-range><publisher-loc><![CDATA[Recife, PE ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora da UFPE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ribeiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A teia e o labirinto]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Minas Gerais, Belo Horizonte]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Röhr]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação e espiritualidade: contribuições para uma compreensão multidimensional da realidade, do homem e da educação]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Mercado das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rosemberg]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Comunicação não-violenta: técnicas para aprimorar relacionamentos pessoais e profissionais I]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ágora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Saviani]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História das ideias pedagógicas no Brasil]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Weber]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Teoria das categorias sociológicas]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Weber]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Economia e sociedade: fundamentos da sociologia compreensiva]]></source>
<year>1994</year>
<volume>1</volume>
<page-range>3-35</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasília, DF ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Universitária de Brasília]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Weil]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Leloup]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.-Y.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Crema]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Normose: a patologia da normalidade]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas, SP ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Verus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Wanzeler]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O cuidado de si em Michel Foucault]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal da Paraíba, João Pessoa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
