<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2236-3459</journal-id>
<journal-title><![CDATA[História da Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Hist. Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2236-3459</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Associação Sul-Rio-Grandense de Pesquisadores em História da Educação]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2236-34592017000300144</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/2236-3459/65288</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[D. ANT&#211;NIO DA COSTA, PALADINO DA INSTRU&#199;&#195;O POPULAR EM PORTUGAL NO S&#201;CULO XIX]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[D. ANTÓNIO DA COSTA, A DEFENDER OF POPULAR EDUCATION IN PORTUGAL IN THE XIX CENTURY]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[D. ANTÓNIO DA COSTA, PALADÍN DE LA ÉDUCATION POPULAR EN PORTUGAL EN EL SIGLO XIX]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[D. ANTÓNIO DA COSTA, UN DÉFENSEUR DE L&#8217; ÉDUCATION POPULAIRE AU PORTUGAL AU XIX&#7497; SIÉCLE]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pinto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria de Fátima M. M.]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade de Lisboa  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2017</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2017</year>
</pub-date>
<volume>21</volume>
<numero>53</numero>
<fpage>144</fpage>
<lpage>157</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2236-34592017000300144&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2236-34592017000300144&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2236-34592017000300144&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Neste artigo analisa-se o papel de D. Ant&#243;nio da Costa no desenvolvimento do ensino p&#250;blico e popular em Portugal, na segunda metade do s&#233;culo XIX. Destaca-se a cria&#231;&#227;o das bibliotecas populares, um dos instrumentos da instru&#231;&#227;o popular previstos no projeto concebido pelo homem que inaugurou o cargo de ministro da Instru&#231;&#227;o P&#250;blica em Portugal. A sua interven&#231;&#227;o ultrapassou a dura&#231;&#227;o deste cargo, iniciando-se uma d&#233;cada antes e prolongando-se depois, atrav&#233;s da implementa&#231;&#227;o das bibliotecas populares. Conhecedor da realidade do seu tempo e do seu pa&#237;s, D. Ant&#243;nio da Costa assumiu posi&#231;&#245;es conciliadoras, acreditando que o sucesso das suas propostas dependia da articula&#231;&#227;o das iniciativas p&#250;blicas e privadas, laicas e religiosas, num contexto de interven&#231;&#227;o pol&#237;tica descentralizada.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article analyzes the role of D. Ant&#243;nio da Costa concerning the development of public and popular education in Portugal in the second half of the nineteenth century. Special emphasis is given to the creation of popular libraries, one of the popular education tools provided in the project designed by the man who was the first Minister of Public Education in Portugal His intervention surpassed the time of this position, starting a decade earlier and extending after it, through the implementation of popular libraries. An expert of the reality of his time and his country, D. Ant&#243;nio da Costa took conciliatory positions, believing that the success of their proposals depended on the coordination of public and private laic and religious initiatives in a decentralized political intervention scope.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen En este art&#237;culo se analiza el papel de D. Ant&#243;nio da Costa en el desarrollo de la educaci&#243;n p&#250;blica y popular en Portugal en la segunda mitad del siglo XIX. Cabe destacar la creaci&#243;n de bibliotecas populares, una de las herramientas de educaci&#243;n popular previstos en el proyecto dise&#241;ado por el hombre que inaugur&#243; el cargo de Ministro de Educaci&#243;n en Portugal. Su intervenci&#243;n super&#243; la longitud de este post, a partir de la d&#233;cada anterior y la prolongaci&#243;n despu&#233;s de que, mediante la implementaci&#243;n de las bibliotecas populares. Conocedor de la realidad de su tiempo y de su pa&#237;s, Ant&#243;nio da Costa tom&#243; posiciones conciliadoras, en la creencia de que el &#233;xito de sus propuestas depende de la coordinaci&#243;n de las iniciativas p&#250;blicas y privadas, seculares y religiosos en un contexto descentralizado intervenci&#243;n pol&#237;tica.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[R&#233;sum&#233; Cet article analyse le r&#244;le de D. Ant&#243;nio da Costa dans le d&#233;veloppement de l'&#233;ducation publique et populaire au Portugal dans la seconde moiti&#233; du XIX&#7497; si&#232;cle. Il convient de noter la cr&#233;ation de biblioth&#232;ques populaires, l'un des outils d'&#233;ducation populaire pr&#233;vus dans le projet con&#231;u par l'homme qui a inaugur&#233; le poste de ministre de l'&#201;ducation au Portugal. Son intervention a d&#233;pass&#233; la longueur de ce post, &#224; partir d'une d&#233;cennie plus t&#244;t et prolonger apr&#232;s, en mettant en &#339;uvre les biblioth&#232;ques populaires. Connaisseur de la r&#233;alit&#233; de son temps et de son pays, Ant&#243;nio da Costa a pris des positions conciliantes, estimant que le succ&#232;s de leurs propositions d&#233;pendait de la coordination des initiatives publiques et priv&#233;es, la&#239;ques et religieuses dans un contexte d'intervention politique d&#233;...]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[biblioteca popular]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[instrução popular]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[instrução pública]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[popular librarie]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[popular education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[public education]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[biblioteca popular]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[educación popular]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[educación pública]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[bibliothèque populaire]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[éducation populaire]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[l'éducation publique]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ARQUIVO NACIONAL DA TORRE DO TOMBO (ANTT)</collab>
<collab>ARQUIVO NACIONAL DA TORRE DO TOMBO (ANTT)</collab>
<source><![CDATA[Collecção Castilho]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rómulo de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História do ensino em Portugal: Desde a Fundação da Nacionalidade até ao Fim do Regime de Salazar-Caetano]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Calouste Gulbenkian]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASTILHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Júlio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[D. Antonio da Costa: Quadro Biographico-Litterario]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa da Universidade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASTRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Helena Ribeiro de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[D. António da Costa: político e pedagogo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Religião e Cidadania: protagonistas, motivações e dinâmicas sociais no contexto ibérico]]></source>
<year></year>
<page-range>165-84</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Católica Portuguesa, CEHR]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CATROGA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O republicanismo em Portugal: Da Formação ao 5 de Outubro de 1910]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Casa das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COSTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[António da. Ao Meu Paiz]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Universal de T. Quintino Antunes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COSTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Auroras da instrucção]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COSTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História da instrução popular em Portugal desde a fundação da monarchia até aos nossos dias]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COSTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Necessidade de um Ministerio de Instrucção Publica]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COSTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O christianismo e o progresso]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rogério]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Ensino primário e debate curricular: o projecto de D. António da Costa em 1857]]></article-title>
<source><![CDATA[Ensaios em homenagem a Joaquim Ferreira Gomes: Núcleo de análise e intervenção educacional da Faculdade de Psicologia e Ciências da educação da Universidade de Coimbra]]></source>
<year></year>
<page-range>291-09</page-range><publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERNANDES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rogério]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Marcos do processo histórico da alfabetização de adultos em Portugal]]></article-title>
<source><![CDATA[Colóquio Educação e Sociedade]]></source>
<year></year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>115-44</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOMES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joaquim]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Um bisneto do Marquês de Pombal promotor da instrução primária]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos de História e de Pedagogia]]></source>
<year></year>
<page-range>105-17</page-range><publisher-loc><![CDATA[Coimbra ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livraria Almedina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GOUVEIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Medina de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[D. António da Costa, o cristianismo e o progresso: I - Percurso pedagógico e político. II - A resposta a Antero de Quental]]></article-title>
<source><![CDATA[Separata da revista Brotéria]]></source>
<year></year>
<volume>5/6</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>353-63</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ernesto Castro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[D. António da Costa e o liberalismo católico. Liberalismo e antiliberalismo]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Centro de História da Universidade de Lisboa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[O LEIRIENSE]]></source>
<year></year>
<numero>121</numero>
<issue>121</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MAGALHÃES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Justino Pereira de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Da cadeira ao banco: escola e modernização (Séculos XVIII-XX)]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EDUCA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MATOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sérgio Campos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Política de educação e instrução popular no Portugal oitocentista]]></article-title>
<source><![CDATA[Separata da Clio - Revista do Centro de História da Universidade de Lisboa]]></source>
<year></year>
<page-range>85-107</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Colibri]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[QUEIRÓS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eça]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Uma campanha alegre. De &#8220;As Farpas&#8221;]]></source>
<year></year>
<volume>II</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lello &amp; Irmão Editores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RAMOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rui]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[O método dos pobres: educação popular e alfabetização em Portugal (Séculos XIX e XX)]]></article-title>
<source><![CDATA[Colóquio Educação e Sociedade]]></source>
<year></year>
<volume>68</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>41-1</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RAMOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rui]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bernardo de Vasconcelos e]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MONTEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nuno Gonçalo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História de Portugal]]></source>
<year></year>
<page-range>521-48</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[A Esfera dos Livros]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[REBELO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Alberto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A difusão da leitura pública: as bibliotecas populares (1870-1910)]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Campo das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[REIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jaime]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[O Analfabetismo em Portugal no século XIX: uma interpretação]]></article-title>
<source><![CDATA[Colóquio Educação e Sociedade]]></source>
<year></year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VINAO FRAGO]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[A la cultura por la lectura. Las bibliotecas populares (1869-1885)]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[GUEREÑA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean-Louis]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[TIANA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alejandro F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Clases populares, cultura, educación]]></source>
<year></year>
<page-range>301-35</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Casa de Velázquez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
