<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2236-3459</journal-id>
<journal-title><![CDATA[História da Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Hist. Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2236-3459</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Associação Sul-Rio-Grandense de Pesquisadores em História da Educação]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2236-34592023000100121</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/2236-3459/118756</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O CENTRO DE RECURSOS HUMANOS JOÃO PINHEIRO E A IMPLANTAÇÃO DO CURRÍCULO DE 1º GRAU]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[EL CENTRO DE RECURSOS HUMANOS JOÃO PINHEIRO Y LA IMPLANTACIÓN DEL CURRÍCULO DE 1er GRADO]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[THE JOÃO PINHEIRO HUMAN RESOURCES CENTER AND THE IMPLEMENTATION OF ELEMENTARY AND MIDDLE SCHOOL CURRICULUM]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[LE CENTRE DES RESSOURCES HUMAINES JOÃO PINHEIRO ET LA MISE EN &#338;UVRE DU PROGRAMME D&#8217;ÉTUDES DU PRIMAIRE]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Filgueiras]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juliana Miranda]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Minas Gerais Departamento de História Faculdade de Filosofia e Ciências Humanas]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Belo Horizonte MG]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>27</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2236-34592023000100121&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2236-34592023000100121&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2236-34592023000100121&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[ Resumo O artigo apresenta a análise dos relatórios produzidos pelo Centro de Recursos Humanos João Pinheiro (CRHJP), que atuou na assessoria técnica aos estados brasileiros para a implantação da Lei n. 5.692/71, com ênfase no apoio para a construção dos currículos das escolas de 1º grau. O CRHJP integrava o Departamento de Ensino Fundamental do MEC e deveria colaborar com as equipes técnicas estaduais no trabalho de elaboração e execução de seus planos para implantação da reforma do ensino. A partir das proposições de Michel de Certeau, foram analisadas as estratégias para normatização da reforma, mas também as táticas, resistências e conflitos que ocorreram no processo de sua efetivação. Os resultados permitiram identificar uma tentativa de homogeneizar o processo de implantação da reforma e de institucionalização da escola de 1º grau. Por outro lado, os relatórios possibilitaram apreender também as resistências e problemas enfrentados pelas Equipes de Currículo estaduais.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen El artículo presenta el análisis de los informes producidos por el Centro de Recursos Humanos João Pinheiro (CRHJP), que actuó en la asesoría técnica a las provincias brasileñas para la implantación de la Ley n. 5.692/71, con énfasis en el apoyo para la construcción de los currículos de las escuelas de 1er grado. El CRHJP integraba el Departamento de Enseñanza Fundamental del MEC (Ministerio de la Educación) y debería colaborar con los equipos técnicos estaduales en el trabajo de elaboración y ejecución de sus planes para implantación de la reforma de la enseñanza. A partir de las proposiciones de Michel De Certeau, se analizaron las estrategias para estandarización de la reforma, pero también las tácticas, las resistencias y conflictos que ocurrieron en el proceso de su concreción. Los resultados permitieron identificar un intento de homogeneizar el proceso de implantación de la reforma y de institucionalización de la escuela de 1er grado. Por otro lado, los informes posibilitaron aprehender también las resistencias y problemas enfrentados por los Equipos de Currículo estaduales.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract The article analyzes the reports produced by the João Pinheiro Human Resources Center (CRHJP), which acted as a technical consultant for Brazilian states during the implementation of Law no 5.692/71, focusing on the support given to create elementary and middle school curricula. The CRHJP was part of the Department of Elementary and Middle School Education of MEC and should collaborate with the technical personnel from the states to create and implement their educational reform plans. Grounded on the propositions of Michel De Certeau, we analyzed the strategies to regulate the reform, but also the tactics, the resistances and conflicts that took place during its enactment. The results allowed us to identify an attempt to homogenize the process to implement the reform and the institutionalization of elementary and middle school. On the other hand, the reports also allow us to grasp the resistances and problems faced by State Curriculum personnel.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Résumé L&#8217;article présente l&#8217;analyse des rapports produits par le Centre des ressources humaines João Pinheiro (CRHJP), qui a travaillé dans le conseil technique aux États brésiliens pour la mise en &#339;uvre de la loi n ° 5 692/71, en mettant l&#8217;accent sur le soutien à la construction des programmes des écoles primaires. Le CRHJP faisait partie du Département de l&#8217;enseignement élémentaire du MEC et devrait collaborer avec les équipes techniques des États dans le travail d&#8217;élaboration et d&#8217;exécution de leurs plans pour la mise en place de la réforme de l&#8217;éducation. Sur la base des propositions de Michel De Certeau, les stratégies de normalisation de la réforme ont été, mais aussi la tactique, les résistances et les conflitsqui se sont produitsdans le processos de leur entrée em vigueur. Les résultats ont permis d&#8217;identifier une tentative d&#8217;homogénéisation du processus de mise en &#339;uvre de la réforme et de l&#8217;institutionnalisation de l&#8217;école primaire. D&#8217;autre part, les rapports ont également permis d&#8217;appréhender les résistances et les problèmes rencontrés par les équipes chargées des programmes dans les états.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[CRHJP]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[lei n. 5.692/71]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[currículo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[1º grau]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[CRHJP]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[ley n. 5.692/71]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[currículo]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[1er grado]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[CRHJP]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[law n. 5.692/71]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[curriculum]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[elementary and middle school]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[CRHJP]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[loi n° 5 692/71]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[programme d&#8217;études]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[primaire]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de Acompanhamento da Implantação e implementação da Lei n. 5.692/71 - Ensino de 1º grau]]></source>
<year>1974</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte. MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de acompanhamento da implantação e Implementação da Lei n. 5.692/71 - ensino de 1º grau. Assistência Técnica: relatório de atividades - Acre]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de acompanhamento da implantação e Implementação da Lei n. 5.692/71 - ensino de 1º grau. Assistência Técnica: relatório de atividades - Maranhão]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de acompanhamento da implantação e Implementação da Lei n. 5.692/71 - ensino de 1º grau. Assistência Técnica: relatório de atividades Rio de Janeiro]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de acompanhamento da implantação e Implementação da Lei n. 5.692/71 - ensino de 1º grau. Assistência Técnica: relatório de atividades - Alagoas]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de acompanhamento da implantação e Implementação da Lei n. 5.692/71 - ensino de 1º grau. Assistência Técnica: relatório de atividades - Rio Grande do Sul]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de acompanhamento da implantação e Implementação da Lei n. 5.692/71 - ensino de 1º grau. Assistência Técnica: relatório de atividades - Guanabara]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de acompanhamento da implantação e Implementação da Lei n. 5.692/71 - ensino de 1º grau. Assistência Técnica: relatório de atividades - Goiás]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Projeto de acompanhamento da implantação e Implementação da Lei n. 5.692/71 - ensino de 1º grau. Assistência Técnica: relatório de atividades - Fernando de Noronha]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BRASIL, MEC/DEF/CRHJP</collab>
<source><![CDATA[Assistência Técnica]]></source>
<year></year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte, MG ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL, MEC/FAE/IRHJP</collab>
<source><![CDATA[Política de capacitação dos profissionais da educação]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FAE/IRHJP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CERTEAU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michael De]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A invenção do cotidiano: 1, artes do fazer]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marta M. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Pedagogia moderna, pedagogia da escola nova e modelo escolar paulista]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marta M. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PINTASSILGO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joaquim]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Modelos culturais, saberes pedagógicos, instituições educacionais]]></source>
<year>2011</year>
<page-range>185-212</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edusp/Fapesp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marta M. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HANSEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[João Adolfo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Modelos culturais e representação: uma leitura de Roger Chartier]]></article-title>
<source><![CDATA[Varia História]]></source>
<year>1996</year>
<numero>16</numero>
<issue>16</issue>
<page-range>7-24</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFMG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marta Maria Chagas]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Modernidade pedagógica e modelos de formação docente]]></article-title>
<source><![CDATA[São Paulo em Perspectiva]]></source>
<year>2000</year>
<volume>14</volume>
<page-range>111-20</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria do Carmo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As humanidades em debate: A reformulação curricular e a criação de novas disciplinas escolares]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcus A. T. de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RANZI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História das disciplinas escolares no Brasil: contribuições para o debate]]></source>
<year>2003</year>
<page-range>141-70</page-range><publisher-loc><![CDATA[Bragança Paulista ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edusf]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TOLEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Rita de Almeida]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Ensino Médio no Brasil: uma história de suas finalidades, modelos e a sua atual reforma]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[TOLEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Rita de Almeida.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MACHADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[André Roberto de A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Golpes na História e na escola]]></source>
<year>2017</year>
<page-range>178-98</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez: ANPUH-SP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[XAVIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Libânia Nacif]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Regionalização da pesquisa e inovação pedagógica: os centros de Pesquisa Educacionais do Inep (1950-1960)]]></article-title>
<source><![CDATA[RBEP]]></source>
<year>1999</year>
<volume>80</volume>
<numero>194</numero>
<issue>194</issue>
<page-range>81-92</page-range><publisher-name><![CDATA[MEC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[XAVIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria do Carmo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Indagando a tradição: a pesquisa educacional e o projeto político do desenvolvimento mineiro (1956/1966)]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos de História da Educação]]></source>
<year>2008</year>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<page-range>229-46</page-range><publisher-name><![CDATA[UFU]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[XAVIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria do Carmo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A tradição (re)visitada: a experiência do Centro Regional de Pesquisas Educacionais de Minas Gerais - CRPEMG (195/1966)]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Federal de Minas Gerais]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
