<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2236-3459</journal-id>
<journal-title><![CDATA[História da Educação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Hist. Educ.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2236-3459</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Associação Sul-Rio-Grandense de Pesquisadores em História da Educação]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2236-34592024000100418</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.1590/2236-3459/133370</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O Asilo Santa Leopoldina de Niterói e uma ação público-religiosa pela educação feminina (1850-1878)]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El Asilo Santa Leopoldina de Niterói y una acción público-religiosa para la educación femenina (1850-1878)]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The Santa Leopoldina Asylum of Niterói and a Public-Religious Action for Women's Education (1850-1878)]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[L'asile Santa Leopoldina de Niterói et une action publique-religieuse pour l'education des femmes (1850-1878)]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martins]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marco Aurélio Corrêa]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Leonardi]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paula]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal do Estado do Rio de Janeiro  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Rio de Janeiro RJ]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade do Estado do Rio de Janeiro  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Rio de Janeiro RJ]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2024</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2024</year>
</pub-date>
<volume>28</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2236-34592024000100418&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2236-34592024000100418&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2236-34592024000100418&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este artigo tem por objetivo discutir os embates em torno da criação, manutenção e administração do Asilo Santa Leopoldina de Niterói, instituição criada por força de decreto provincial, em 1850. Tais embates são propícios para pensar as disputas em torno da educação de meninas pobres. Da criação do Asilo, passando por sua administração pelas Irmãs do Imaculado Coração de Maria até sua saída e entrega para as Irmãs de Caridade é possível observar as relações entre políticos conservadores e liberais e entre Igreja e Estado, foco escolhido para a análise. O estudo apoiou-se nos relatórios de presidentes da Província do Rio de Janeiro, em periódicos do período e em documentação da Congregação das Irmãs do Imaculado Coração de Maria. Consistiu em análise das fontes apoiada na bibliografia, procurando destacar a temporalidade da constituição da instituição asilar sob o ponto de vista da educação e da escolarização.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen El objetivo de este artículo es discutir los enfrentamientos en torno a la creación, mantenimiento y administración del Asilo de Santa Leopoldina, en Niterói, institución creada por decreto provincial, en 1850. Dichos enfrentamientos son propicios para reflexionar sobre las disputas en torno a la educación de las niñas pobres. Desde la creación del Asilo, pasando por su administración por las Hermanas del Inmaculado Corazón de María hasta su salida y entrega a las Hermanas de la Caridad, es posible observar las relaciones entre políticos conservadores y liberales y entre Iglesia y Estado, foco elegido para el análisis.El estudio se basó en los informes de los presidentes de la Provincia de Río de Janeiro, en publicaciones periódicas de la época y en documentación de la Congregación de las Hermanas del Inmaculado Corazón de María. Consistió en análisis de las fuentes apoyado en bibliografía, intentando destacar la temporalidad de la constitución de la institución asilítica bajo el punto de vista de la educación y de la escolarización.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract The aim of this article is to discuss the disputes surrounding the creation, maintenance and administration of the Santa Leopoldina Asylum in Niterói, an institution created by provincial decree in 1850. These clashes provide an opportunity to think about the disputes surrounding the education of poor girls. From the creation of the Asylum, through its administration by the Sisters of the Immaculate Heart of Mary to its departure and hand-over to the Sisters of Charity, it is possible to observe the relations between conservative and liberal politicians and between Church and State, the focus chosen for the analysis. The study was based on the reports of the presidents of the Province of Rio de Janeiro, on periodicals of the period and on documentation of the Congregation of the Sisters of the Immaculate Heart of Mary. It consisted in analysis of the sources supported by bibliography, trying to highlight the temporality of the constitution of the asyltic institution under the point of view of education and schooling.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Résumé L'objectif de cet article est de discuter des affrontements autour de la création, du maintien et de l'administration de l'asile Santa Leopoldina à Niterói, une institution créée par décret provincial en 1850. Ces affrontements sont propices à la réflexion sur les conflits autour de l'éducation des filles pauvres. De la création de l'asile, en passant par son administration par les S&#339;urs du C&#339;ur Immaculé de Marie, jusqu'à son départ et sa remise aux S&#339;urs de la Charité, il est possible d'observer les relations entre les politiciens conservateurs et libéraux et entre l'Église et l'État, axe choisi pour l'analyse. L'étude s'est basée sur les rapports des présidents de la Province de Rio de Janeiro, sur les périodiques de l'époque et sur la documentation de la Congrégation des S&#339;urs du C&#339;ur Immaculé de Marie. Il a consisté en analyse des sources appuyée par une bibliographie, cherchant à mettre en évidence la temporalité de la constitution de l'institution d'asile du point de vue de l'éducation et de la scolarisation.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Asilo Santa Leopoldina]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[poder público]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[congregações religiosas]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Asilo Santa Leopoldina]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[poder público]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[congregaciones religiosas]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Santa Leopoldina Asylum]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[public power]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[religious congregations]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Asilo Santa Leopoldina]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[pouvoir public]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[congrégations religieuses]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A COHERENCIA democrática da "Pátria"]]></article-title>
<source><![CDATA[A Pátria]]></source>
<year>1878</year>
<numero>28</numero>
<issue>28</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A CORUJA de Nossa Senhora do Rosário. O Asylo Santa Leopoldina e o que lá se vai]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal do Commercio]]></source>
<year>1874</year>
<numero>357</numero>
<issue>357</issue>
<page-range>2</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA E MELLO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Américo Brasiliense de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado a S. Ex. o Sr. 1º vice presidente em 9 de maio de 1868]]></source>
<year>1868</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALMEIDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio do Coração de Maria e]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Correspondência]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal do Commercio]]></source>
<year>1855</year>
<numero>273</numero>
<issue>273</issue>
<page-range>2</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A MADRE Maria Coleta]]></article-title>
<source><![CDATA[O Apóstolo]]></source>
<year>1880</year>
<numero>48</numero>
<issue>48</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ARMOND]]></surname>
<given-names><![CDATA[Camilo Maria Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa Provincial do Rio de Janeiro no dia 8 de setembro de 1878]]></source>
<year>1878</year>
<page-range>A2-A10</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. da Reforma]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>ASSEMBLEIA LEGISLATIVA PROVINCIAL (Rio de Janeiro)</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ata da Sessão de 11 de dezembro de 1875]]></article-title>
<source><![CDATA[Annaes da Assemblea Legislativa Provincial do Rio de Janeiro]]></source>
<year>1875</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Imperial e Constitucional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>ASILO SANTA LEOPOLDINA. Irmandade de São Vicente de Paulo</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Contrato. Registro em: 26 ago. 1878]]></article-title>
<source><![CDATA[O Apóstolo]]></source>
<year>1878</year>
<numero>109</numero>
<issue>109</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AZAMBUJA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bernardo Augusto Nascentes de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa Provincial do Rio de Janeiro: no dia 8 de setembro de 1875]]></source>
<year>1875</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ do Apóstolo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BAKOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Margarete M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SILVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eliana]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CASTRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carmem]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Órfãs para o trabalho: Rio Grande do Sul, século XIX]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação e filosofia]]></source>
<year>1991</year>
<volume>5/6</volume>
<numero>10/11</numero>
<issue>10/11</issue>
<page-range>127-34</page-range><publisher-loc><![CDATA[Uberlândia ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARBOSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Antônio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado ao Exmo. vice-presidente da Província do Rio de Janeiro, em 02 de maio de 1854]]></source>
<year>1854</year>
<publisher-loc><![CDATA[Niterói ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Quirino e Irmão]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BARBOSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Antônio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado ao Exmo. vice-presidente da Província do Rio de Janeiro, em 1857]]></source>
<year>1857</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Laemmert]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>BIBLIOTECA NACIONAL (Brasil)</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Praça 11 de junho]]></article-title>
<source><![CDATA[ACONTECE. Biblioteca Nacional]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Seção de Iconografia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BLAKE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Augusto Victorino Alves Sacramento]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário Bibiographico Brazileiro]]></source>
<year>1970</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BORTOLUZZI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Octávio Cirillo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Documentário. Congregação das Irmãs do Imaculado Coração de Maria]]></source>
<year>1996</year>
<edition>2</edition>
<publisher-name><![CDATA[Gráfica Dom Bosco]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BRASIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bruno]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Revolução Pacífica]]></article-title>
<source><![CDATA[Biblioteca Nacional Digital]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BRASIL</collab>
<source><![CDATA[Anaes do Parlamento Brasileiro: Sessão de 19 de maio de 1852]]></source>
<year>1877</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ H. J. Pinto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CÂNDIDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Um funcionário da monarquia; Ensaio sobre o segundo escalão]]></source>
<year>2007</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ouro sobre Azul]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CATITUIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio Gonçalves da Silva]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Deo gratias]]></article-title>
<source><![CDATA[Correio Mercantil]]></source>
<year>1849</year>
<numero>157</numero>
<issue>157</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CAROS]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A "Reforma" e o Asylo Santa Leopoldina]]></article-title>
<source><![CDATA[O Fluminense]]></source>
<year>1878</year>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Niterói ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[COMUNICADO]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário do Rio de Janeiro]]></source>
<year>1849</year>
<numero>8004</numero>
<issue>8004</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COSTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jesuíno Lamego da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Muito positivo: Trechos do relatório do Barão de Laguna, provedor do Asilo Santa Leopoldina]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal do Recife]]></source>
<year>1875</year>
<numero>75</numero>
<issue>75</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Recife ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FARO]]></surname>
<given-names><![CDATA[João Pereira Darrigue]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório do vice-presidente, o exmo barão do Rio Bonito, no dia 1.o de agosto de 1854]]></source>
<year>1853</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Dois de dezembro de Paula Brito]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GALVÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alfredo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Félix Emílio Taunay e a Academia das Belas Artes]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional]]></source>
<year>1968</year>
<numero>16</numero>
<issue>16</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ICARAIENSE]]></surname>
<given-names><![CDATA[d]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Carta particular]]></article-title>
<source><![CDATA[A Pátria]]></source>
<year>1878</year>
<numero>36</numero>
<issue>36</issue>
<page-range>3-4</page-range><publisher-loc><![CDATA[Niterói ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>IHGB (Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro)</collab>
<source><![CDATA[Venâncio José Lisboa. Perfil: sócios falecidos, brasileiros]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LAEMMERT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Almanak Administrativo, Mercantil e Industrial da Corte e Província do Rio de Janeiro]]></source>
<year>1850</year>
<page-range>8</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Laemmert]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEONARDI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paula]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Puríssimo Coração: um colégio de elite em Rio Claro]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Educação, Unicamp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MACEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diogo Teixeira de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa Provincial do Rio de Janeiro no dia 1º de outubro de 1869]]></source>
<year>1869</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ do Diário]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARCÍLIO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Luíza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História social da criança abandonada]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Hucitec]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARASCHI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriel de Azevedo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Uma visão de mundo Saquarema: ensaio sobre seus pensamentos políticos]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Escrita da História]]></source>
<year>2015</year>
<volume>2</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>114-45</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MELLO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Reynaldo França Lins de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Economia da esmola: Uma introdução à economia do dízimo]]></article-title>
<source><![CDATA[Educação em Foco]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>13-30</page-range><publisher-loc><![CDATA[Amparo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORAES]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. C. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[TAVARES]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Três tempos de caridade, assistência e filantropia em Goiás (séculos XVIII ao XX)]]></article-title>
<source><![CDATA[História: Questões &amp; Debates]]></source>
<year>2017</year>
<volume>65</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>23-53</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NASCIMENTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz do]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História da Imprensa de Pernambuco (1821 - 1954): Diários do Recife 1829/1900]]></source>
<year>1966</year>
<volume>II</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Recife ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprensa Universitária/Universidade Federal de Pernambuco]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>O APÓSTOLO</collab>
<source><![CDATA[O Apóstolo]]></source>
<year>1870</year>
<numero>22</numero>
<issue>22</issue>
<page-range>1-2</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>O APÓSTOLO</collab>
<source><![CDATA[O Apóstolo]]></source>
<year>1878</year>
<numero>80</numero>
<issue>80</issue>
<page-range>1</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>O APÓSTOLO</collab>
<source><![CDATA[O Apóstolo]]></source>
<year>1878</year>
<numero>85</numero>
<issue>85</issue>
<page-range>1</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sônia Machado de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Gestão feminina nas escolas da sociedade, educação e caridade]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Leopoldo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade do Vale do Rio dos Sinos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[O SR VISCONDE de]]></surname>
<given-names><![CDATA[Prados]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Pátria]]></source>
<year>1878</year>
<numero>28</numero>
<issue>28</issue>
<page-range>2-4</page-range><publisher-loc><![CDATA[Niterói ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>PRESIDÊNCIA DA PROVÍNCIA (Rio de Janeiro)</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Luiz Pedreira do Couto Ferraz. 06 de março de 1852. Encaminha legislação e consulta]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário do Rio de Janeiro]]></source>
<year>1852</year>
<numero>8949</numero>
<issue>8949</issue>
<page-range>1</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>PRESIDÊNCIA DA PROVÍNCIA (Rio de Janeiro)</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[João Pereira Darrigue Faro. 24 de junho de 1854. Deliberação provincial criando um asilo para a infância desvalida]]></article-title>
<source><![CDATA[Relatório do vice-presidente]]></source>
<year>1854</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Laemmert]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>REDAÇÃO</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As irmãs do Sagrado Coração de Maria]]></article-title>
<source><![CDATA[O Jornal das Senhoras]]></source>
<year>1852</year>
<volume>I</volume>
<numero>18</numero>
<issue>18</issue>
<page-range>138</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>RIO DE JANEIRO</collab>
<source><![CDATA[Assembléia Legislativa do Rio de Janeiro. Sessão de 14 de maio de 1850. Diário do Rio de Janeiro]]></source>
<year>1850</year>
<numero>8399</numero>
<issue>8399</issue>
<page-range>2</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ROCHA]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Martins]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RODRIGUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Antônio]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Relatório apresentado ao presidente da Província do Rio de Janeiro]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[ARMOND]]></surname>
<given-names><![CDATA[Camilo Maria Ferreira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado á Assembleia Legislativa Provincial do Rio de Janeiro no dia 8 de setembro de 1878]]></source>
<year>1878</year>
<page-range>A2-A10</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. da Reforma]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jairo Bezerra]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Os pobres tereis sempre convosco&#8221;: Simmel e as ambivalências da caridade católica no semiárido brasileiro]]></article-title>
<source><![CDATA[Desenvolvimento e meio ambiente]]></source>
<year>2020</year>
<volume>55</volume>
<page-range>581-98</page-range><publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SILVA]]></surname>
<given-names><![CDATA[João Manoel Pereira da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa da província do Rio de Janeiro na 12a legislatura]]></source>
<year>1857</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. Laemmert]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiz Honório Vieira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Discurso proferido pelo Sr. Vieira Souto na sessão de 16 de agosto]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal do Commercio]]></source>
<year>1859</year>
<numero>236</numero>
<issue>236</issue>
<page-range>2</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUZA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francisco Antônio de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa Provincial do Rio de Janeiro no dia 8 de setembro de 1877]]></source>
<year>1877</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ Montenegro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TRAVASSOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manoel José de Freitas]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa Provincial do Rio de Janeiro no dia 20 de março de 1874]]></source>
<year>1874</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. do Apóstolo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TRAVASSOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manoel José de Freitas]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa Provincial do Rio de Janeiro no dia 08 de setembro de 1874]]></source>
<year>1874</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ. do Apóstolo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TOLENTINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio Nicolau]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa Provincial do Rio de Janeiro, na 11ª legislatura]]></source>
<year>1856</year>
<publisher-loc><![CDATA[Niterói ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ da Pátria]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TOLENTINO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio Nicolau]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Relatório apresentado à Assembleia Legislativa da província do Rio de Janeiro na 13a legislatura]]></source>
<year>1858</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typ Laemmert]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[UM IRMÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[d]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Fornecimento de medicamentos para o Asylo de Santa Leopoldina]]></article-title>
<source><![CDATA[A Pátria]]></source>
<year>1875</year>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>3-4</page-range><publisher-loc><![CDATA[Niterói ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VALLE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hardalla Santos do]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[AMARAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Giana Lange do]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Entre o estudo, as orações e o aprendizado do trabalho: uma abordagem do cotidiano das internas do Asylo Coração de Maria de Rio Grande/RS (décadas de 1860 a 1950)]]></article-title>
<source><![CDATA[Diálogos]]></source>
<year>2018</year>
<volume>22</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>61-75</page-range><publisher-loc><![CDATA[Maringá ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VASCONCELOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M. Pereira de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As Assembleias Provinciais; ou Coleção Completa das leis, decretos, avisos, ordens e consultas que se tem expedido acerca das atribuições e atos de tais corporações]]></source>
<year>1869</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Laemmert]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
