<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2448-3583</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Educação & Formação]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Educ. Form.]]></abbrev-journal-title>
<issn>2448-3583</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual do Ceará]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2448-35832023000100241</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.25053/redufor.v8.e11937</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Trajetória de vida e formação profissional da professora Fátima Sampaio da Silva (1972-1994)]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Trayectoria de vida y formación profesional de la profesora Fátima Sampaio da Silva (1972-1994)]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Teacher's life trajectory and professional training Fátima Sampaio da Silva (1972-1994)]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nogueira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Aurinete Alves]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cunha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernanda Ielpo]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fialho]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lia Machado Fiuza]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Estadual do Ceará  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Fortaleza CE]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Estadual do Ceará  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Fortaleza CE]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<aff id="Af3">
<institution><![CDATA[,Universidade Estadual do Ceará  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Fortaleza CE]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>8</volume>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2448-35832023000100241&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2448-35832023000100241&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://educa.fcc.org.br/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2448-35832023000100241&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Inserida no campo da história da educação, a pesquisa trata da educação e profissionalização de uma professora de destaque na Universidade Federal do Ceará, fundadora da Unidade Universitária de Educação Infantil Núcleo de Desenvolvimento da Criança. O objetivo é biografar a educadora Fátima Sampaio da Silva, com ênfase na sua formação educativa e atuação profissional para a criação da referida unidade universitária. Com amparo teórico na história cultural, desenvolveu-se um estudo do gênero biográfico, desde a metodologia da história oral, a partir de entrevistas livres, gravadas e transcritas com a biografada. Os resultados mostram que a educadora realizou um trabalho pioneiro ao implantar o núcleo de educação infantil na Universidade Federal do Ceará, que tem como tripé o ensino, a pesquisa e a extensão.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Insertada en el campo de la historia de la educación, la investigación aborda la formación y profesionalización de una destacada profesora de la Universidad Federal de Ceará, fundadora de la Unidad Universitaria de Educación Infantil Núcleo de Desenvolvimento da Criança. El objetivo es biografiar a la educadora Fátima Sampaio da Silva, con énfasis en su formación educativa y labor profesional para la creación de la referida unidad universitaria. Con sustento teórico en la historia cultural, se desarrolló un estudio del género biográfico, utilizando la metodología de la historia oral, a partir de entrevistas libres, grabadas y transcritas con la biografiada. Los resultados muestran que la educadora realizó una labor pionera al implementar el centro de educación infantil de la Universidad Federal de Ceará, que tiene como trípode la enseñanza, la investigación y la extensión.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract Within the field of education history, the research herein deals with the education and professional empowerment of a prominent professor at the Federal University of Ceará, the founder of the University Unit of Early Childhood Education Child Development Center. The aim is to describe the biography of educator Fátima Sampaio da Silva, with emphasis on her educational background, and professional performance towards the creation of the aforementioned university unit. With the theoretical support from the cultural history, a study of the biographical genre was developed, based on the oral history methodology, as well as free recorded and transcribed interviews with the aforementioned professor. The results show that the educator carried out a pioneering work that started when she implemented the childhood education center at UFC, which is structured on the teaching, research, and outreaching academic pillars.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[biografia]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[educação de mulheres]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[educação feminina]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[educação infantil.]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[biografía]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[educación de las mujeres]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[educación de la mujer]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[educación infantil.]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[biography]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[women's education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[female education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[childhood education.]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALBERTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Manual de história oral]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FGV]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AVELAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SCHMIDT]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O que pode a biografia]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Letra e Voz]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BOURDIEU]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O poder simbólico]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Difel]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BURKE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Odalia]]></surname>
<given-names><![CDATA[Nilo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Escola dos Annales (1929-1989): a revolução francesa da historiografia]]></source>
<year>2010</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Unesp]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. O&#8217;H. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FIALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. M. F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Irmã Maria Montenegro: uma vida dedicada à educação]]></source>
<year>2021</year>
<publisher-loc><![CDATA[Fortaleza ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EdUECE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>A vanguarda feminina à direita</collab>
<source><![CDATA[Diário de Pernambuco]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Recife ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DOSSE]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O desafio biográfico: a biografia à prova da identidade narrativa]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Escritas do Tempo]]></source>
<year>2020</year>
<volume>2</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Marabá ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERRAROTTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Sobre a autonomia do método biográfico]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[NÓVOA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FINGER]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O método (auto)biográfico e a formação]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>29-56</page-range><publisher-loc><![CDATA[Natal ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFRN]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FERREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. M. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Direitos e deveres das &#8220;blusas verdes&#8221; na Ação Integralista Brasileira: &#8220;A mulher tem deveres do seu sexo e direitos da sua vocação&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Mosaico, Vassouras]]></source>
<year>2016</year>
<volume>7</volume>
<numero>11</numero>
<issue>11</issue>
<page-range>84-105</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FIALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. M. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BRAGA JÚNIOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. R. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educadora irmã Maria Montenegro (1923/2008): mulher luz]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[FIALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. M. F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História, literatura e educação]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>109-28</page-range><publisher-loc><![CDATA[Fortaleza ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UECE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FIALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. M. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. C. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação formativa de uma líder política cearense: Maria Luiza Fontenele (1950-1965)]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos de História da Educação]]></source>
<year>2018</year>
<volume>17</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>343-64</page-range><publisher-loc><![CDATA[Uberlândia ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONDRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SCHUELER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação, poder e sociedade no império brasileiro]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cortez]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MINAYO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. C. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pesquisa social: teoria, método e criatividade]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NUNES]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. R. M. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Modernização do ginásio e a manutenção da ordem]]></source>
<year>1979</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Educação, Instituto de Estudos Avançados em Educação]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>O QUE foi o Integralismo: conheça o movimento de extrema-direita</collab>
<source><![CDATA[Politize]]></source>
<year>2023</year>
<publisher-loc><![CDATA[Alagoinhas ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OLIVEIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. C. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A história da formação em Economia Doméstica nos séculos XVIII e XIX: conhecimento e profissão]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista LES]]></source>
<year>2008</year>
<numero>18</numero>
<issue>18</issue>
<page-range>103-11</page-range><publisher-loc><![CDATA[Teresina ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PEREIRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. E.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ZALLA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[KARAWEJCZYK]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Apresentação do dossiê temático mulheres: biografias e trajetórias]]></article-title>
<source><![CDATA[Aedos]]></source>
<year>2019</year>
<volume>11</volume>
<page-range>6-12</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVIANI]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Da nova LDB ao novo Plano Nacional de Educação: por uma política educacional]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Campinas ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autores Associados]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[STASCXAK]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Biografia da educadora Alba de Mesquita Frota e sua atuação na Cidade da Criança (1937-1954)]]></source>
<year>2021</year>
<publisher-loc><![CDATA[Fortaleza ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Educação, Universidade Estadual do Ceará]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VASCONCELOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ARAÚJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Narrativas de mulheres educadoras militantes no contexto autoritário brasileiro (1964-1979)]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Fortaleza ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[EdUECE]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VICENTINI]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LUGLI]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História da profissão docente no Brasil: representações em disputa]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cortez ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[XAVIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[VASCONCELOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[XAVIER]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. C. V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Biografia e educação: aspectos histórico-teórico-metodológicos]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Pesquisa (Auto)Biográfica, Salvador]]></source>
<year>2018</year>
<volume>3</volume>
<numero>9</numero>
<issue>9</issue>
<page-range>1016-28</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
